Fischerviertel Ulm

Op een paar honderd meter van de Münster (dom) splitst de Blau zich, vlak voor ze in de Donau uitmondt, in meerdere armen, en daartussen dringen vakwerkhuizen, loopbruggetjes en kleine bruggen zich samen. Het Fischer- und Gerberviertel is een van de weinige oude wijken die Ulm na de luchtaanvallen van de Tweede Wereldoorlog zijn overgebleven. In de middeleeuwen woonden hier vissers, leerlooiers en schippers, en veel huizen vertellen daar nog over. De ster van de wijk staat met één voet in het water en helt bedenkelijk over: het Schiefe Haus.

Geschiedenis: ambacht aan het water

Vissers, leerlooiers en molenaars hadden stromend water nodig, daarom vestigden ze zich aan de Blau. Vanaf het Fischerplätzle aan de Donau vertrokken vroeger boten; vanaf hier voeren ook veel Donauzwaben stroomafwaarts naar hun nieuwe thuis in Hongarije en Roemenië. In de buurt lagen aanlegplaatsen voor de vlotvaart op de Iller, die hout uit het Allgäu en Opper-Zwaben naar Ulm en verder tot Wenen bracht; nog in 1870 kwamen hier 3.000 vlotten aan. In de Tweede Wereldoorlog werd zo'n 80 procent van de oude stad verwoest, maar het Fischerviertel bleef grotendeels behouden. Sinds de jaren tachtig knapt de stad de oude huizen zorgvuldig op.

Wat je er ziet

• Het Schiefe Haus: het vakwerkhuis aan de Schwörhausgasse 6 heeft sinds 1443 zijn huidige vorm met vijf verdiepingen en helt 9 tot 10 graden over naar de Blau. Vroeger was het van scheepsmeesters; de boten legden aan onder de uitkragende bovenverdieping. Sinds 1995 is het een hotel waarvan de bedden waterpas staan, en sinds 1997 staat het in het Guinness-boek als scheefste hotel ter wereld. Hier bracht ook de weduwe van de beroemde “Schneider von Ulm” (de kleermaker van Ulm) haar laatste jaren door.
• Blauinsel en Garnsiede: op het kleine eiland tussen de Blauarmen staat de oude Garnsiede (garenkokerij); rondom lopen steegjes en bruggen over het water.
• Zunfthaus der Schiffsleute, Lochmühle en Gerberhaus: alle drie zijn tegenwoordig restaurants; het gildehuis ligt direct aan het Fischerplätzle.
• Kässbohrersches Haus: het burgerhuis aan de Fischergasse 23 stamt van omstreeks 1500.
• De Metzgerturm: de stadspoort aan de Donau ontstond rond 1340 en helt bij een hoogte van 36 meter 2,05 meter over naar het noordwesten. Volgens de sage drongen hier opgesloten, dikke slagers uit angst samen in een hoek.
• Het Schwörhaus: direct ernaast, aan de Weinhof, leest de burgemeester elk jaar op Schwörmontag in juli vanaf het balkon de Schwörrede (eedrede) voor.

Bezoek en bereikbaarheid

De wijk is een heel gewone stadswijk en altijd vrij toegankelijk. Vanaf het Münsterplatz ben je er binnen een paar minuten lopend; vanaf het Hauptbahnhof loop je door de binnenstad. Met de auto parkeer je het best in een van de parkeergarages in het centrum, want de straatjes zijn smal en grotendeels verkeersluw. De straatjes zijn geplaveid en soms oneffen, dus trek comfortabele schoenen aan.

Tripto-tip

Voor een rondje met uitstapje naar de Donau is een uur genoeg, met een stop bij een van de horecazaken aan het water eerder twee. Loop vanaf het Fischerplätzle een stukje langs de stadsmuur aan de Donau; daar heb je de Metzgerturm en Neu-Ulm aan de overkant van de rivier in het zicht. In juli is de Schwörwoche de moeite waard: het slot van het Schwörweekend is de “Nabada”, een watercarnaval op de Donau, en om de vier jaar wordt het Fischerstechen (vissersjoust) gehouden. Van 19 november tot 22 december 2026 staat de Ulmer kerstmarkt op het Münsterplatz, op een paar stappen afstand.