Hohenstaufen

De Hohenstaufen bij Göppingen is de berg die zijn naam gaf aan een van de machtigste keizersgeslachten van de middeleeuwen: op de top stond de stamburcht van de Staufers. De markante kegel van 684 meter is de meest westelijke van de “Drei Kaiserberge” aan de rand van de Zwabische Alb. Boven wachten je muurresten van de burcht, een Stauferstele en een wijd uitzicht over het Filstal en de Albtrauf – een korte wandeling met veel geschiedenis.

Geschiedenis: stamzetel van de Staufers

De naam verraadt al de vorm: “Stauf” is een oud woord voor een spitse, kegelvormige berg. Als zogeheten getuigenberg staat de Hohenstaufen samen met de Rechberg en de Stuifen tussen het Remsdal en het Filstal, voor de Albtrauf.

Omstreeks 1070 liet hertog Frederik I van Zwaben de burcht op de top bouwen of uitbreiden. Van hieruit klom de familie op tot koningen en keizers – de bekendste is Frederik Barbarossa, van wie vaststaat dat hij op 11 mei 1181 op de burcht verbleef. In 1208 overleed hier koningin Irene, de weduwe van Filips van Zwaben.

Na het einde van de Staufers in 1268 werd het complex rijksburcht, en later wisselde het meermaals van eigenaar. In de Boerenoorlog van 1525 werd de burcht verwoest; vanaf 1555 diende de ruïne als steengroeve voor het kasteel van Göppingen, en in 1705 viel de laatste toren. Opgravingen in de jaren dertig en in 1960/70 brachten de funderingen weer aan het licht; in 2010 waren de veiligheidswerkzaamheden afgerond. Sinds 2002 herinnert een Stauferstele op de top aan de dynastie.

Wat je boven ziet

• Muurresten van de kernburcht en de voorburcht, deels met kenmerkende bosselstenen (Buckelquader).
• Stauferstele en een panoramabord dat je de omringende toppen uitlegt.
• Rondzicht op de buren Rechberg en Stuifen, de Albtrauf, het Filstal en bij helder weer ver het land in.
• Aan de zuidwesthelling het natuurreservaat Spielburg van licht Witte-Jurakalksteen.

Bereikbaarheid, wandelroutes en parkeren

De top is alleen te voet te bereiken. De kortste route begint in de Göppinger wijk Hohenstaufen: vanuit het dorpscentrum ga je via de Kaiserbergsteige in ongeveer 15 tot 25 minuten omhoog. Parkeren kan in het dorp, bijvoorbeeld op de parkeerplaats Grabengasse of de wandelparkeerplaats bij het sportveld, waar ook het Löwenpfad “Spielburg-Runde” begint. Met trein en bus kom je via het station Göppingen aan de lijn Stuttgart–Ulm; de busverbinding naar de wijk Hohenstaufen vind je in de reisplanner (het Deutschlandticket is geldig).

Op de berg is een restaurant om iets te eten of te drinken.

Tentoonstelling “Die Staufer” en de Barbarossakirche

Beneden in het dorp, direct naast de Barbarossakirche (Kaiserbergsteige 22), vertelt de tentoonstelling “Die Staufer” de geschiedenis van de burcht en de herkomst van de dynastie, met teksten en films in het Duits, Engels en Italiaans. In oktober 2026 is ze van 15 maart tot 15 november dinsdag tot en met zondag 10.00–12.00 en 13.00–17.00 uur geopend, in de winter alleen in het weekend; de entree is gratis. De burchtruïne zelf is overdag vrij toegankelijk.

Tips voor je bezoek

• Reken met tentoonstelling en top op 1,5 tot 3 uur.
• Op heldere herfstdagen is het uitzicht vaak het mooist.
• Wie meer wil, combineert de drie Kaiserberge tot een dagtocht: vanaf de Hohenstaufen loop je verder naar de Hohenrechberg met burchtruïne en bedevaartskerk.
• Rondleidingen op de berg regelt het i-Punkt in het stadhuis van Göppingen.