St. Annenkirche Annaberg-Buchholz

Toen aan het eind van de vijftiende eeuw in het Ertsgebergte rijke zilveraderen werden gevonden, stichtte hertog George de Gebaarde een nieuwe mijnstad en liet hij er een kerk bouwen die alles moest overtreffen. De St. Annenkirche in Annaberg-Buchholz is met 65 meter lengte en 40 meter breedte de grootste zuiver laatgotische hallenkerk van Saksen. Binnen overspant een gewelf van verstrengelde ribben de hele ruimte, en op de achterkant van het bergaltaar zie je hoe mijnwerkers 500 jaar geleden zilver wonnen.

Geschiedenis: een kerk van zilver

In 1496/97 legde hertog George de Neustadt aan de Schreckenberg aan; sinds 1501 heet die stad St. Annaberg. De heilige Anna was zijn lievelingsheilige en tegelijk de patroonheilige van de mijnwerkers. De bouwplaats, zo'n 100 meter boven de markt, werd zo gekozen dat de kerk de stad van alle kanten beheerst. In 1499 werd de eerste steen gelegd; het geld kwam uit aflaten, giften en de mijnbouw. Vanaf 1515 gaf Jacob Haylmann, een leerling van de Praagse bouwmeester Benedikt Ried, het interieur zijn vorm met galerijen en gewelf. In 1525 was de kerk voltooid, sinds 1539 is ze evangelisch-luthers. Bij een restauratie vanaf de jaren zeventig verwijderde men vijf lagen latere overschildering, zodat het interieur nu weer de kleuren van 1525 toont.

Wat je er ziet

• Netgewelf (Schlingrippengewölbe): Haylmanns ribben verstrengelen zich tot zeslobbige bloemen, de sluitstenen dragen rozetten van tin. Het dak rust zelfdragend op pijlers en buitenmuren; het gewelf heeft geen dragende functie.
• Bergaltar: gewijd in 1521 en geschonken door de mijnwerkersgilde. De vier panelen op de achterkant, toegeschreven aan schilder Hans Hesse, tonen ertswinning, ertswassen, smelthut en munt. Linksboven zie je de stichtingslegende: een engel wijst Daniel Knappe in een droom op een schat aan de Schreckenberg.
• Galerijreliëfs: 100 reliëfpanelen uit het atelier van Franz Maidburg lopen rond de ruimte. Ze beginnen met de levensfasen van vrouwen en mannen in stappen van tien jaar; bij het honderdste jaar wacht de Dood met zijn zeis.
• Preekstoel: op de opgang werkt een mijnwerker, een vroeg voorbeeld van de levensechte vormen van de renaissance.
• Schöne Tür (Mooie Deur): het portaal uit 1512 met een kruisigingsscène komt uit het opgeheven franciscanenklooster en kwam in 1577 in de kerk.

Weetjes

De 78,6 meter hoge toren wordt al 500 jaar bewoond en geldt als de enige kerktoren van Duitsland waarin nog steeds een torenwachtersgezin woont. Sinds 1999 woont het gezin Melzer op 42 meter hoogte boven de klokkenkamer; het ontvangt de bezoekers en luidt de klokken. Op de avond voor hoge kerkelijke feesten kun je tijdens de torenopenstelling zien hoe de klokken nog met de hand aan het touw worden geluid.

Openingstijden en tickets

• Kerk april tot en met december: dagelijks 11.00–17.00 uur, op zon- en feestdagen 12.00–17.00 uur. Januari tot en met maart: 11.00–16.00 uur, op zon- en feestdagen 12.00–16.00 uur.
• Bezichtiging: € 4, scholieren € 2, gezin € 8. Rondleiding (ongeveer 45 minuten, bezichtiging inbegrepen): € 6, scholieren € 2, gezin € 12. Van april tot en met december van maandag tot en met zaterdag om 11.00 en 14.00 uur, op zondag om 14.00 uur.
• Toren: mei tot en met oktober maandag tot en met zaterdag 10.00–17.00 uur, zon- en feestdagen 13.30–17.00 uur, daarnaast met Pasen en in de adventsweekenden. Torenbeklimming € 3, kinderen € 1.

Tijdens doopsels, huwelijken en begrafenissen is bezichtiging niet mogelijk. De kerk is via de toreningang toegankelijk voor rolstoelen.

Bereikbaarheid

De kerk staat boven de markt; de Große Kirchgasse voert recht op de toren af. Bij de kerk zijn twee busparkeerplaatsen; automobilisten parkeren het best in de binnenstad en lopen de paar stappen naar boven.

Tripto-tip

Reken op ongeveer een uur voor de kerk en nog een half uur voor de toren. Vraag tijdens de rondleiding naar de panelen van het bergaltaar, want de bekende mijnbouwtaferelen staan op de achterkant. Neem de tijd voor de galerijreliëfs en zoek de wapendieren van de levensfasen, zoals de pauw of de vleermuis. In de adventstijd is een bezoek extra de moeite waard, want dan is ook de toren open.