Kurfürstendamm

Het begon allemaal met een ruiterpad: rond 1542 liet keurvorst Joachim II een dijk aanleggen door het moerassige terrein, zodat hij gemakkelijker van het Berlijnse stadsslot naar zijn Jagdschloss Grunewald (jachtslot) kon komen. Uit die “Churfürsten Damm” groeide de Kurfürstendamm, die Berlijners alleen Ku'damm noemen. De boulevard is zo'n 3,5 kilometer lang en loopt van het Breitscheidplatz met de Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche naar het westen tot het Rathenauplatz. Voor velen is hij nog altijd het gezicht van het oude West-Berlijn.

Geschiedenis: Bismarcks prachtlaan

Het idee voor de boulevard kwam van Otto von Bismarck. In 1873 schreef hij voor het eerst over een prachtlaan naar Frans voorbeeld, en hij zette door dat die niet 25, maar 53 meter breed zou worden. Op 5 mei 1886 reed de eerste stoomtram van de Zoologischer Garten naar Halensee; die dag geldt als de verjaardag van de Ku'damm. Tot de Eerste Wereldoorlog groeide de deftige woonstraat uit tot een centrum voor winkelen, theater en uitgaan. In de Gouden Jaren Twintig stond de Kurfürstendamm voor het moderne Berlijn, met cafés, bars en veel ateliers van Joodse fotografen.

De nazitijd maakte een eind aan die wereld: in 1931 en 1935 vonden hier antisemitische rellen plaats, en veel bewoners en ondernemers werden verdreven en vermoord. Na de verwoestingen van de Tweede Wereldoorlog bouwde West-Berlijn de Ku'damm uit tot het “Schaufenster des Westens” (etalage van het Westen). Hier schoot in 1968 een aanslagpleger op studentenleider Rudi Dutschke, en op de avond van 9 november 1989 stroomden na de val van de Muur de Oost-Berlijners als eerste de Ku'damm op.

Wat je er ziet

• Kranzler-Eck: aan de Joachimsthaler Straße staat Café Kranzler, een laagbouwpand uit de jaren 50, voor een glazen wolkenkrabberschijf van Helmut Jahn.
• Verkehrskanzel: direct ernaast staat een glazen kansel op een pijler van vier en een halve meter hoog. Van hieruit bedienden agenten in de jaren 50 de verkeerslichten met de hand. Sinds 1962 is hij buiten gebruik en beschermd monument.
• Haus Cumberland: het gerestaureerde gebouw tussen de Bleibtreustraße en de Schlüterstraße dateert uit 1911.
• Theaters: de Komödie, het Theater am Kurfürstendamm en de Schaubühne am Lehniner Platz horen bij de bekende podia van de stad.
• Luxemijl: tussen de Joachimsthaler Straße en het Olivaer Platz volgen flagshipstores van internationale modemerken en juweliers elkaar op.
• The Story of Berlin: het museum toont de stadsgeschiedenis en maakt een atoomschuilkelder uit de jaren 70 toegankelijk.
• Zijstraten: in de Fasanenstraße liggen het Käthe-Kollwitz-Museum en het Literaturhaus met tuincafé.

Wetenswaardigheden

Wie huisnummers zoekt, krijgt een verrassing: de nummers 1 tot en met 9 ontbreken. Ze gingen in 1925 verloren toen het oostelijkste stuk werd omgedoopt tot Budapester Straße, zodat de naam bewaard bleef nadat de vroegere Budapester Straße bij de Brandenburger Tor naar Friedrich Ebert was genoemd. Ook de nummers 77 tot en met 89 heeft het nooit gegeven; op hun plek ligt het Lehniner Platz. Hildegard Knef zong “Ich hab so Heimweh nach dem Kurfürstendamm”, en de televisieserie “Ku'damm 56” speelt zich af in een dansschool aan de boulevard.

Bereikbaarheid

De metrostations Kurfürstendamm, Uhlandstraße en Adenauerplatz liggen direct aan de straat, en station Zoologischer Garten is maar een paar stappen van het Breitscheidplatz. Een voordelige sightseeingrit is buslijn 100 tussen Zoo en Alexanderplatz.

Tripto-tip

Loop de Ku'damm het best van oost naar west: begin bij de Gedächtniskirche, maak een uitstapje naar de Fasanenstraße en loop door tot het Adenauerplatz. Voor een wandeling met koffiepauze heb je twee tot drie uur nodig.