Neue Nationalgalerie

Een zwart stalen dak, 64,8 meter in het vierkant en 1.260 ton zwaar, rust op slechts acht kolommen, en eronder ligt een zaal van louter glas: de Neue Nationalgalerie aan het Kulturforum is het laatste werk van Ludwig Mies van der Rohe en zijn enige gebouw in het naoorlogse Duitsland. Binnen toont het museum van de Staatliche Museen zu Berlin kunst uit de twintigste eeuw: boven in de glazen hal grote wisselexposities, beneden de collectie. Wie van architectuur houdt, komt al voor het gebouw alleen.

Geschiedenis: een tempel van staal en glas

Mies kreeg de opdracht in 1962, op zijn zesenzeventigste. Hij greep terug op twee eigen ontwerpen die nooit gebouwd waren, onder meer een kantoorgebouw voor Bacardi in Santiago de Cuba. De eerste steen werd in 1965 gelegd; het dak werd in één stuk op een platform in elkaar gezet en daarna met 24 synchroon bediende vijzels in negen uur op de kolommen getild. Het gebouw ging open op 15 september 1968 met een Mondriaan-tentoonstelling. Mies zelf kon wegens ziekte niet meer komen en overleed een jaar later; de bouwleiding was in handen van zijn kleinzoon Dirk Lohan.

De collectie heeft een bewogen voorgeschiedenis: ze sluit aan op de moderne afdeling in het Kronprinzenpalais, die de nationaalsocialisten in 1937 met de actie “Entartete Kunst” hadden ontmanteld. Na de bouw van de Muur voegde men de West-Berlijnse bestanden samen en bouwde daarvoor aan het nieuwe Kulturforum. Van 2015 tot 2021 werd het gebouw onder leiding van David Chipperfield Architects grondig gerenoveerd; de kosten liepen uiteindelijk op tot zo'n 140 miljoen euro. Daarvoor gaf de band Kraftwerk hier nog acht concerten op acht avonden.

Wat je er ziet

• De glazen hal: de kolomvrije ruimte onder het dak is gereserveerd voor wisselexposities. De glazen wanden staan 7,2 m van de dakrand, waardoor er rondom een overdekte gang ontstaat. Bij de renovatie werden de grote ruiten van 5,40 × 3,40 m vervangen.
• De collectie op de benedenverdieping: de presentatie “Zerreißprobe” toont kunst van 1945 tot 2000 (tot april 2027), aangevuld met de langdurige bruikleen “Gerhard Richter. 100 Werke für Berlin”.
• De beeldentuin: de ommuurde tuin aan de westkant ligt lager dan het terras, zodat je er ook van bovenaf over uit kunt kijken.
• Het terras: het granieten platform meet 105 × 110 m. Hier staan grote sculpturen, onder meer Henry Moores bronzen “Three Way Piece No. 2: Archer”.

Tentoonstellingen in herfst en winter 2026/27

In de hal loopt “Maurizio Cattelan. NIGHT” (10-09-2026 tot 07-03-2027). Daarnaast toont het museum “Ruin und Rausch. Berlin 1910–1930” (tot 03-01-2027) en “Christoph Schlingensief. Deutschlandsuche '99” (tot 25-04-2027). Vanaf 28-11-2026 volgt een tentoonstelling over Ulay en Ulay & Abramović, vanaf eind januari 2027 “Schatten Reich” over Duitse kunst van 1933 tot 1945.

Tickets en openingstijden

• Openingstijden: dinsdag tot en met zondag 10.00–18.00 uur, donderdag tot 20.00 uur, maandag gesloten. Op feestdagen gelden afwijkende tijden.
• Collectie: € 14, met korting € 7.
• Museumticket voor alle tentoonstellingen: € 20, met korting € 10. Losse tickets: Cattelan € 16, “Ruin und Rausch” € 10.
• Kulturforum-ticket: € 22, met korting € 11, ook geldig voor de musea ernaast.
• Gratis: kinderen en jongeren onder 18 jaar en alle bezoekers elke eerste donderdag van de maand van 16.00 tot 20.00 uur.

Tickets zijn dagkaarten, dus je kunt op de geboekte dag op elk moment naar binnen. Je koopt ze aan de kassa en online; online boeken scheelt wachttijd, vooral in het weekend en op de gratis donderdag.

Bereikbaarheid en parkeren

De ingang ligt aan de Potsdamer Straße 50. Vanaf de metro- en S-Bahn-stations Potsdamer Platz loop je ongeveer tien minuten; bussen stoppen bij “Kulturforum”, “Philharmonie” en “Potsdamer Brücke”. Het museum heeft geen eigen bezoekersparkeerplaats; met het openbaar vervoer reis je hier een stuk ontspannener.

Tip van Tripto

Reken op anderhalf tot drie uur, afhankelijk van hoeveel tentoonstellingen je bekijkt. Het gebouw is volledig toegankelijk voor rolstoelen; de toegankelijke ingang ligt links aan het Reichpietschufer. In het museum zitten een café en de boekhandel Walther König. Direct ernaast staan de Philharmonie en de St.-Matthäus-Kirche, en naar de Gemäldegalerie is het maar een paar stappen. Plan je een hele museumdag, dan is het Kulturforum-ticket dus de moeite waard.