Brandenburger Tor

De Brandenburger Tor in Berlijn is het bekendste herkenningspunt van de hoofdstad en het symbool van de Duitse eenheid. De klassicistische stadspoort met de quadriga aan de Pariser Platz stond bijna dertig jaar in het afgesloten grensgebied van de Muur; nu lopen er elke dag duizenden mensen doorheen. Het is de enige bewaard gebleven van oorspronkelijk minstens 18 Berlijnse stadspoorten. Een bezoek kost niets, kan dag en nacht en combineer je makkelijk met de Reichstag, het Holocaust-monument en Unter den Linden.

Geschiedenis: van stadspoort tot symbool van eenheid

Koning Frederik Willem II liet de poort tussen 1789 en 1793 bouwen naar plannen van Carl Gotthard Langhans. Ze verving een eenvoudiger poort uit 1734. Als voorbeeld dienden de Propylaeën, de toegangspoort tot de Akropolis in Athene – al maakte Langhans de zuilen slanker en hoger. De poort vormt de westelijke afsluiting van de prachtlaan Unter den Linden.

De quadriga, een door vier paarden getrokken wagen met de overwinningsgodin Victoria, is een ontwerp van Johann Gottfried Schadow. Na zijn intocht in Berlijn in oktober 1806 liet Napoleon de beeldengroep naar Parijs brengen. In 1814 keerde ze terug en Karl Friedrich Schinkel ontwierp een nieuw overwinningsteken: een eikenkrans met IJzeren Kruis, met een adelaar erboven.

In de Tweede Wereldoorlog werd de poort zwaar beschadigd en de quadriga grotendeels verwoest. Een bewaard gebleven paardenkop is nu te zien in het Märkisches Museum. In 1957/58 werd de poort hersteld en kreeg ze een nieuwe quadriga.

Met de bouw van de Muur vanaf 13 augustus 1961 lag de poort in het afgesloten grensgebied tussen Oost en West en kon niemand aan geen van beide kanten erdoor. Pas op 22 december 1989 ging ze open, onder het gejuich van meer dan 100.000 mensen. In de oudejaarsnacht daarna klommen feestvierders op de poort en beschadigden de quadriga, die vervolgens werd weggehaald en gerestaureerd. De Stiftung Denkmalschutz Berlin liet de poort later 22 maanden lang renoveren en presenteerde haar op 3 oktober 2002 opnieuw aan het publiek. Sinds 2002 is ze afgesloten voor auto's.

Wat je er ziet

De poort is ongeveer 26 meter hoog (met quadriga), 62,5 meter breed en 11 meter diep. Twee rijen van zes Dorische zuilen vormen vijf doorgangen; de middelste is de breedste en was vroeger voorbehouden aan het hof.

• Quadriga: bekijk de beeldengroep het best vanaf de oostkant, de Pariser Platz. Victoria rijdt richting stadscentrum en Schinkels overwinningsteken is goed te zien.
• Reliëfs en poortgebouwen: onder de quadriga lopen reliëfs met scènes uit de antieke mythologie. Links en rechts staan de twee poortgebouwen.
• Raum der Stille (ruimte van de stilte): in het noordelijke poortgebouw is sinds 1994 een kleine ruimte waar je midden in de drukte even tot rust komt. De openingstijden worden verschillend opgegeven; controleer ze voor je bezoek.
• Berlin Tourist Info: in het zuidelijke poortgebouw krijg je stadsplattegronden, tickets en tips.
• Pariser Platz: het plein voor de poort wordt omzoomd door ambassades, Hotel Adlon en de Akademie der Künste.
• Westkant: op de Platz des 18. März begint de Straße des 17. Juni, die door de Tiergarten naar de Siegessäule loopt.

Bezoek, openingstijden en beste tijd

Voor de poort zelf heb je maar 15 tot 30 minuten nodig, met foto's van beide kanten en de Raum der Stille iets meer. Reken liever op een halve dag voor de omgeving.

Fototips: vroeg in de ochtend is de Pariser Platz bijna leeg en schijnt de zon op de oostkant. In de avond wordt de poort aangelicht – dan komen de zuilen extra mooi uit. Overdag, vooral in de zomer, is het er vol met groepsreizigers, straatartiesten en fietstours.

Evenementen: de poort is decor voor oudejaarsfeesten, concerten, sportevenementen en demonstraties. Dan kan de toegang beperkt of afgezet zijn, en de opbouw begint vaak dagen eerder. Kijk voor je bezoek in de evenementenkalender van de stad.

Openingstijden en entree (stand oktober 2026): de Brandenburger Tor is een openbare plek en altijd vrij toegankelijk. Entree of tickets zijn er niet. De Berlin Tourist Info in het zuidelijke poortgebouw is volgens visitBerlin dagelijks van 9.00 tot 18.00 uur open. De Raum der Stille is overdag open en gratis.

Bereikbaarheid en parkeren

Het gemakkelijkst kom je met het openbaar vervoer. Direct onder de poort ligt het station Brandenburger Tor, waar de S-Bahn-lijnen S1, S2, S25 en S26 en metrolijn U5 stoppen. Met de U5 ben je vanaf het Hauptbahnhof in een paar minuten ter plekke. Ook vanaf het Alexanderplatz rijdt ze rechtstreeks hierheen.

Met de auto naar het centrum raden we af: de poort ligt in de milieuzone, parkeerplaatsen in de buurt zijn schaars en doorgang voor autoverkeer is sinds 2002 niet meer mogelijk. Gebruik liever een parkeergarage aan de stadsrand of laat de auto bij je hotel staan.

Met kinderen en toegankelijkheid

De Pariser Platz is vlak en bestraat, de poort zelf bereik je zonder trappen. visitBerlin vermeldt de plek met het keurmerk “Reisen für Alle” als geschikt voor mensen met een mobiliteitsbeperking en rolstoelgebruikers. Voor kinderen is de plek spannend als je het verhaal vertelt: Napoleon die de paarden meenam naar Parijs, en de Muur die hier bijna dertig jaar stond. Honden aan de lijn zijn op het plein geen probleem, maar houd ze in het gedrang kort.

In de buurt

Vijf minuten naar het noorden staat het Reichstagsgebouw met zijn glazen koepel, in het zuiden ligt het monument voor de vermoorde Joden van Europa. Aan de westkant begint de Tiergarten, en naar het oosten voert de boulevard Unter den Linden richting Museumsinsel.