Brocken

De Brocken in de Harz is met 1141 meter de hoogste berg van Noord-Duitsland en een van de populairste uitstapjes tussen Hannover, Maagdenburg en Göttingen. Of je nu met de stoomtrein van de Brockenbahn naar boven rijdt of over de Goetheweg wandelt: boven wachten een ruig toppenlandschap, een museum over de Duitse deling en op heldere dagen een uitzicht tot ver over het Harzvorland. Nauwelijks een berg in Duitsland verbindt natuur, sagen en eigentijdse geschiedenis zo nauw.

Geschiedenis: van heksendansplaats tot verboden gebied

De Brocken geldt al eeuwen als de Blocksberg, waar de heksen elkaar in de Walpurgisnacht ontmoeten. Goethe klom op 10 december 1777 vanuit Torfhaus omhoog en liet later de Walpurgisnacht-scène uit zijn “Faust” hier spelen; ook Heinrich Heine beschreef de berg in zijn “Harzreise”. In 1899 begon de Brockenbahn te rijden, en al in 1890 ontstond op de top de eerste alpentuin van Duitsland.

Na de bouw van de Muur werd de top vanaf augustus 1961 militair verboden gebied in het grensgebied van de DDR. Sovjettroepen en de Stasi hadden hier afluisterinstallaties, bezoekers mochten er niet meer op. Op 3 december 1989 dwongen zo'n 6000 mensen met een demonstratie de opening van de top af. De laatste Russische soldaat verliet de Brocken pas in 1994. Nu maakt de top deel uit van het Nationaal Park Harz en is hij een van de meest bezochte bergen van Duitsland: een studie van de Universiteit van Würzburg telde in 2015 zo'n 580.000 topbezoekers per jaar.

Wat je er ziet

• Toppenplateau: een rondwandeling voert om de kop met granietblokken, dwergstruiken en uitkijkpunten. Bij goed zicht reikt het uitzicht ver het vlakke land in. Rangers van het nationaal park bieden regelmatig rondleidingen rond de top aan.
• Brockenhaus: het bezoekerscentrum van het nationaal park in het voormalige afluisterstation toont tentoonstellingen over de mythe van de Blocksberg, de Duitse deling, de wildernis in het nationaal park en het Brockenweer. Onder de koepel zijn geluidsinstallaties, bovenin een 360-gradenuitkijkplatform. Een deel van de tentoonstelling is gewijd aan het voormalige Stasi-afluisterstation “Urian”; bij interactieve onderdelen ontdek je hoe spionage in de Koude Oorlog werkte. In Café Hexenflug warm je op na de rondgang.
• Brockengarten: van mei tot oktober zie je zo'n 1500 bergplanten uit de hele wereld; rondleidingen verzorgt de nationaalparkbeheerder.
• Weerstation en zendtoren: de opvallende gebouwen bepalen het silhouet. De Brocken is een van de winderigste plekken van Duitsland; in november 1984 werd een windstoot van 263 km/u gemeten.

Tickets en openingstijden

De top zelf is vrij toegankelijk. Voor trein en museum geldt (stand oktober 2026):

• Brockenbahn: retour € 65, enkele reis € 43; kinderen (6–14 jaar) € 39 respectievelijk € 26. De prijs is vanaf elk HSB-station gelijk. Op geselecteerde middagtreinen geldt een voordeliger tarief. Onlinetickets kun je meestal drie tot vier weken van tevoren boeken – op mooie weekenden en in de vakanties zijn de treinen snel uitverkocht.
• Deutschlandticket: geldig op het HSB-net, maar niet op het traject Drei Annen Hohne–Brocken.
• Brockenhaus: dagelijks 9.30 tot 17.00 uur, laatste toegang 16.30 uur, op 24 december gesloten. Volwassenen € 8, kinderen (6–16) € 4, gezinnen € 17; met de HarzCard gratis.

Bereikbaarheid en parkeren

Naar de Brocken loopt geen openbare weg – de Brockenstraße is voor privéauto's afgesloten. Je hebt drie mogelijkheden:

• Met de Brockenbahn: de stoomtreinen vertrekken in Wernigerode, Drei Annen Hohne of Schierke. Vanaf Drei Annen Hohne duurt de steile rit zonder tandrad ongeveer 50 minuten. Station Brocken ligt op 1125 meter en is het hoogstgelegen station van het net van de Harzer Schmalspurbahnen.
• Te voet vanaf Torfhaus: de Goetheweg is met zo'n 8 kilometer een van de meest belopen routes en volgt ongeveer Goethes route. Reken op ongeveer drie uur voor de klim.
• Te voet vanaf Schierke: meerdere routes voeren vanuit Schierke omhoog, de lengte verschilt per route. Bij de dorpsingang vind je parkeerplaatsen.

Met de auto rijd je naar Wernigerode, Schierke of Torfhaus en parkeer je daar. Wernigerode bereik je met de regionale trein, vandaar gaat het verder met de HSB.

Beste reistijd en tips

Op meer dan 300 dagen per jaar hangt de top in de mist en de gemiddelde jaartemperatuur is nog geen 4 graden. Neem dus ook in de zomer een warme, winddichte jas mee. De beste kans op vergezichten heb je op heldere herfst- en winterdagen. In de winter verandert rijp de top in een ijslandschap – dan is de rit met de stoomtrein door het besneeuwde bos extra indrukwekkend. Op 30 april is het in de hele Harz druk vanwege de Walpurgisnacht. Wil je de drukte mijden, ga dan vroeg in de ochtend met een van de eerste treinen naar boven of wandel door de week – op zomerweekenden dringen veel dagjesmensen zich rond het middaguur op het plateau. Een mooie combinatie: met de trein omhoog, te voet via Schierke weer naar beneden.

Met kinderen en toegankelijkheid

Voor kinderen is de rit met de stoomlocomotief meestal het hoogtepunt. In het Brockenhaus is een multimediagids als kinderrondleiding en het sprookjespad “Das weiße Reh” (het witte hert). De Brockenbahn is rolstoeltoegankelijk, evenals de tentoonstellingsverdiepingen en het café in het Brockenhaus; er is een toegankelijk toilet. Honden reizen met een eigen ticket mee in de trein (retour € 20), kleine honden in een vervoersbox gratis; in het nationaal park geldt aanlijnplicht.