Baumannshöhle

Een mijnwerker genaamd Friedrich Baumann zou in de 16e eeuw op zoek naar erts de grot zijn ingedwaald, zijn licht hebben verloren en drie dagen in het donker rondgetast. Hij vond de uitgang, maar overleed kort daarna aan de gevolgen, zo gaat in elk geval het verhaal. Bewezen is het niet. Zeker is wel dat de Baumannshöhle in Rübeland in de Harz geldt als de oudste toeristische grot van Duitsland: sinds de 17e eeuw worden bezoekers er geregeld door de druipsteenwereld rondgeleid.

Geschiedenis: Goethe, Leibniz en de eerste natuurbescherming

Rond 1649 kreeg de familie Wagner uit Rübeland van de hertogen van Brunswijk het privilege om gasten door de grot te leiden; de exploitant noemt 1646 als begin van de rondleidingen. Al snel ontbraken zoveel druipstenen dat hertog Rudolf August in 1668 een beschermingsverordening uitvaardigde. De Baumannshöhle geldt daarom als het eerste wettelijk beschermde natuurmonument van Duitsland; in 1688 kwam er een deur voor de ingang. Tot de gasten behoorden de filosoof Gottfried Wilhelm Leibniz (1690) en Johann Wolfgang von Goethe, die in 1777, 1783 en 1784 langskwam. De oudste afbeelding van het interieur is van Matthäus Merian uit 1654.

Eeuwenlang maakten pekfakkels en bengaals vuur de wanden zwart. In 1888 ontdekte de grotgids Streitberg tot dan toe onbekende delen, de Neue Baumannshöhle. In 1927/28 kreeg de grot haar huidige ingang: een 74 meter lange gang voert vanuit de ingangshal in het dorp steil omhoog. Het vaak genoemde ontdekkingsjaar 1536 werd trouwens pas in de jaren dertig bedacht, om een jubileum te kunnen vieren.

Wat je in de grot ziet

• Goethesaal: de grootste ruimte meet zo'n 2.500 m². Twee podia bieden plaats aan maximaal 300 toeschouwers bij toneel en concerten, en er ligt het kunstmatig aangelegde Wolfgangsee. Tot 1928 heette de zaal Tanzsaal (danszaal); tegenwoordig is hij ook een buitenlocatie van het gemeentehuis voor huwelijken.
• Säulenhalle (zuilenhal): voor velen de mooiste ruimte, met stalactieten, stalagmieten, sinterdoeken en fijne makaroni-buisjes. Hier staat de Lebensbaum (levensboom), het symbool van de grot.
• Hamburger Wappen: een rotsformatie die Goethe aan het wapen van de Hanzestad deed denken, met ernaast de ongeveer een meter hoge stalagmiet “Mönch”.
• Großes Knochenfeld (groot beenderveld): hier werden botten van uitgestorven holenberen verzameld; een gereconstrueerd skelet laat zien hoe groot de dieren waren.
• Schildkrötenschlucht en Palmengrotte: genoemd naar sintervormen die aan een schildpad en een palmboom doen denken.

Rondleidingen, tijden en prijzen

De grot is alleen met een gids te bezoeken. Een tour duurt ongeveer 50 minuten en voert over zo'n 300 treden. In oktober 2026 starten de rondleidingen meestal om de 20 minuten tussen 9.30 uur en 15.30 tot 17.00 uur (laatste rondleiding); in november is de grot op maandag dicht en van 2 tot en met 13 november 2026 blijft de Baumannshöhle helemaal gesloten. De precieze dagen staan op de website van de Harzer Höhlen.

• Volwassenen: € 10,50
• Kinderen (4–14 jaar): € 7,50
• Gezinskaart (2 volwassenen, tot 3 kinderen): € 34, alleen aan de dagkassa
• Combiticket met de hangbrug Titan RT: € 16

Voor internationale gasten is er een Engelse audiogids voor op de eigen smartphone. Fotograferen en filmen is in de grot niet toegestaan en huisdieren mogen niet mee. De route is niet toegankelijk voor rolstoelen, kinderwagens en rolstoelen kunnen er niet door.

Bereikbaarheid en parkeren

De Baumannshöhle ligt midden in Rübeland aan de Blankenburger Straße, direct naast de Hermannshöhle. Er zijn meerdere parkeerplaatsen op maximaal 500 meter; het Höhlenparkticket voor drie uur kost € 2,50. Zonder auto neem je vanaf station Wernigerode de streekbus naar “Rübeland Tropfsteinhöhlen”.

Tripto-tip

Neem een jas mee: in de grot is het het hele jaar maar 8 tot 9 °C. Boek je tickets online, dan loop je rechtstreeks naar de ingang. De Rappbodetalsperre (stuwmeer) met de hangbrug Titan RT ligt maar een paar kilometer verderop en is dankzij het combiticket op dezelfde dag te bezoeken. Wil je nog meer druipsteen zien, ga dan meteen even naar de Hermannshöhle ernaast.