Oude stad van Quedlinburg

De oude stad van Quedlinburg in het noordelijke Harzvoorland is een van de grootste aaneengesloten vakwerkensembles van Duitsland en sinds 1994 UNESCO-werelderfgoed. Meer dan 2100 vakwerkhuizen uit acht eeuwen, steegjes met kinderkopjes en de Schlossberg met de Romaanse collegiale kerk maken de plaats tot een van de mooiste bezienswaardigheden van Saksen-Anhalt. Wie van middeleeuwse stadsbeelden houdt, moet hier minstens een hele dag uittrekken.

Geschiedenis: wieg van het Duitse koningschap

Quedlinburg wordt in 922 voor het eerst genoemd in een oorkonde van koning Hendrik I. Hendrik, de eerste koning uit het geslacht der Liudolfingers, werd in 936 op de Schlossberg bijgezet. In hetzelfde jaar ontstond daar een stift voor adellijke vrouwen, dat bijna 900 jaar bestond en pas in 1802 werd opgeheven. Van de 10e tot de 12e eeuw vierden de Ottoonse koningen en keizers hier regelmatig Pasen – in totaal zijn er 69 verblijven van heersers gedocumenteerd. In 994 verleende Otto III het stift markt-, munt- en tolrechten, wat de ontwikkeling tot stad versnelde.

Dat zoveel historische bouwsubstantie bewaard bleef, maakt de bijzondere waarde van de stad uit. De UNESCO nam 1994 “Stiftskirche, Schloss und Altstadt von Quedlinburg” op in de werelderfgoedlijst; sinds 2015 draagt de stad officieel de toevoeging “Welterbestadt”.

Wat je er ziet

• Marktplatz en raadhuis: het met klimop begroeide renaissanceraadhuis met het Rolandbeeld is hét fotomotief. Hier vind je ook de Tourist-Information.
• Schlossberg: op de zandsteenrots troonen de Stiftskirche St. Servatii met de crypte waarin Hendrik I werd bijgezet, en het slot. De Domschatz (kerkschat) hoort bij de belangrijkste kerkschatten van Duitsland.
• Schlossmuseum: het museum was sinds februari 2020 wegens renovatie gesloten; de heropening is aangekondigd voor 3 oktober 2026. In het middelpunt van de nieuwe tentoonstelling staan 1100 jaar geschiedenis van de Schlossberg en de abdissen die het stift eeuwenlang bestuurden.
• Finkenherd en vakwerksteegjes: aan de voet van de Schlossberg staan bijzonder schilderachtige vakwerkhuizen. Volgens de legende werd Hendrik hier tijdens het vogelvangen de koningswaardigheid aangeboden – historisch vond de verkiezing echter in 919 plaats in Fritzlar.
• Fachwerkmuseum im Ständerbau: een van de oudste vakwerkhuizen van de stad; het bouwhout werd volgens jaarringdatering rond 1325 gekapt. Maquettes leggen de vakwerkbouw van de 14e tot de 20e eeuw uit.
• Lyonel-Feininger-Galerie: sinds 1986 toont ze werken van de Bauhaus-kunstenaar, die dankzij Hermann Klumpp aan vernietiging door de nationaalsocialisten ontsnapten.
• Klopstockhaus: geboortehuis van de dichter Friedrich Gottlieb Klopstock (1724), gebouwd in 1570.
• St. Wiperti: de kerk onder de Schlossberg hoort bij het werelderfgoed en heeft een Romaanse crypte – een rustig tegenwicht voor de drukte op de markt.
• Münzenberg: het heuveltje tegenover de Schlossberg met resten van het in 986 gestichte klooster St. Marien en piepkleine huisjes.

Bezoek en tijdsplanning

De oude stad is altijd vrij toegankelijk; entree betaal je alleen voor musea en de Stiftskirche. Voor een eerste rondje over de markt, de Schlossberg en de Münzenberg volstaan ongeveer drie tot vier uur; met musea en een pauze in een café wordt het een hele dag. Bijzonder sfeervol is Quedlinburg vroeg in de ochtend en 's avonds, als de dagtoeristen zijn vertrokken. In de adventstijd trekt de kerstmarkt veel bezoekers – dan is een overnachting de moeite waard. Comfortabele schoenen zijn een must: bijna alle steegjes in de oude stad hebben ruwe kinderkopjes.

Openingstijden en prijzen van de Stiftskirche en de Domschatz worden afhankelijk van de bron verschillend opgegeven; bovendien zijn de schatkamers onlangs gerestaureerd. Kijk daarom vóór je bezoek de actuele gegevens na bij de Tourist-Information.

De Tourist-Information aan de Markt 4 is open van maandag tot en met donderdag van 10.00 tot 17.00 uur en op vrijdag en zaterdag van 10.00 tot 18.00 uur (gegevens van oktober 2026). Daar krijg je stadsplattegronden en informatie over openbare stadswandelingen. Een rondleiding is vooral bij je eerste bezoek de moeite waard, omdat veel details aan de gevels – opschriften, houtsnijwerk, bouwjaren – zonder uitleg gemakkelijk over het hoofd worden gezien.

Bereikbaarheid en parkeren

• Met de trein: het station Quedlinburg ligt aan de lijn Halberstadt–Thale. Elk uur rijden Regional-Express-treinen richting Maagdenburg, Halberstadt en Thale. Vanaf het station loop je ongeveer een kwartier naar de markt.
• Met de Harzer Schmalspurbahn: sinds 2006 is Quedlinburg aangesloten op de Selketalbahn. Met de stoomtrein kun je via Gernrode tot diep in de Harz rijden.
• Met de auto: Quedlinburg ligt zo'n 50 kilometer ten zuidwesten van Maagdenburg. De oude stad zelf is smal en ongeschikt voor auto's; gebruik de bewegwijzerde parkeerplaatsen aan de rand van de oude stad. Actuele informatie over parkeren geeft de Tourist-Information.

Met kinderen en toegankelijkheid

Kinderen vinden de scheve vakwerkhuizen, de verhalen over de vogelvanger Hendrik en een rit met de smalspoortrein leuk. In het grote park Brühl (zo'n 15 hectare) is ruimte om te ravotten. Voor rolstoelen en kinderwagens zijn de kinderkopjes vermoeiend en is de klim naar de Schlossberg steil. De markt en de hoofdstraten bereik je daarentegen zonder trappen.

In de buurt

Op slechts enkele kilometers liggen Thale met het Bodetal en de Rosstrappe en Gernrode met de Ottoonse collegiale kerk St. Cyriakus. Ook de Teufelsmauer bij Weddersleben en het Brockengebied zijn goed bereikbaar.

Kerstmarkt 2026

De kerstmarkt onder de grote den op de Rathausplatz loopt van 25 november tot 22 december 2026. In drie adventsweekenden gaan bij “Advent in den Höfen” anders gesloten binnenplaatsen van vakwerkhuizen open: op 28/29 november, 5/6 december en 12/13 december 2026, telkens van 11.00 tot 19.00 uur. De dagelijkse openingstijden van de markt voor 2026 zijn nog niet bekendgemaakt. Meer daarover in onze gids Kerstmarkt Quedlinburg 2026.