Historische Altstadt Görlitz

De oude binnenstad van Görlitz behoort tot de best bewaarde historische stadskernen van Midden-Europa en is een van de grote bezienswaardigheden van Saksen. Rond de Untermarkt, de Obermarkt en de Peterskirche staan gebouwen uit de laatgotiek, de renaissance, de barok en de jugendstil, die de Tweede Wereldoorlog vrijwel ongeschonden doorstonden. Daar komt de bijzondere ligging aan de Neisse bij: via een voetgangersbrug wandel je in een paar minuten naar Polen. Voor een dagtocht of een lang weekend is de oostelijkste stad van Duitsland absoluut de moeite waard.

Geschiedenis: rijke lakenhandelaren en een gedeelde stad

Görlitz dankt zijn prachtige huizen aan de handel. De stad lag aan de Via Regia, een van de belangrijkste handelsroutes tussen oost en west, en kooplieden werden hier rijk met laken en de verfstof wede. Daarvan getuigen tot op de dag van vandaag de zogeheten hallenhuizen met hun hoge binnenhallen en de rijk versierde portalen aan de Untermarkt.

Het stadhuis wordt al in 1369 voor het eerst genoemd; de stad kocht er geleidelijk burgerhuizen voor op. In 1525 liet raadsbouwmeester Wendel Roskopf de Oudere de Schönhof bouwen, het oudste renaissancegebouw van de stad. Zijn zoon Jonas Roskopf bouwde in 1600 de Ratswaage aan de zuidoosthoek van de huizenrij midden op de Untermarkt.

Sinds 1945 vormt de Neisse de grens: het oostelijke stadsdeel hoort sindsdien bij Polen en heet Zgorzelec. Op 20 oktober 2004 werd de nieuw gebouwde Altstadtbrücke geopend, die beide stadshelften voor voetgangers weer met elkaar verbindt. Na de Wende werd Görlitz een modelstad voor stadsvernieuwing en zijn veel huizen met veel zorg gerestaureerd. Met bijna 4000 monumenten geldt Görlitz tegenwoordig als een van de grootste monumentale stadsgebieden van Duitsland.

Wat je in de oude binnenstad van Görlitz ziet

• Untermarkt: het historische middelpunt met het stadhuis met torenuurwerken en bordestrap, de overdekte galerijen, de Neptunusfontein, de Ratswaage en de barokke beurs, waar nu een hotel in zit. In het huis Untermarkt 22 vind je de beroemde Flüsterbogen: fluister je aan de ene kant in de stenen boog, dan word je aan de andere kant duidelijk verstaan.
• Schönhof: het renaissancehuis aan de Untermarkt herbergt nu het Schlesisches Museum (Silezisch museum).
• Peterskirche (St. Peter und Paul): de laatgotische hallenkerk met haar twee spitse torens bepaalt de skyline boven de Neisse. Beroemd is de Sonnenorgel van Eugenio Casparini, dat zelfs dierengeluiden kan nabootsen; volgens de stad klinkt het 's middags.
• Obermarkt en Reichenbacher Turm: het grote, langgerekte plein is het startpunt van veel stadswandelingen bij de Georgsbrunnen. De 51 meter hoge Reichenbacher Turm is de hoogste van de Görlitzer verdedigingstorens; via 165 treden klim je omhoog naar het uitzicht.
• Barockhaus Neißstraße: de historische bibliotheekzaal is een bezoek waard; de stad noemt haar de “Mona Lisa van Görlitz”.
• Jugendstil-warenhuis: het historische warenhuis bij het Marienplatz ken je misschien uit de met een Oscar bekroonde film “The Grand Budapest Hotel”.
• Heiliges Grab (Heilig Graf): het complex geldt volgens de stad als de meest originele nabootsing van het Heilig Graf in Jeruzalem.

Omdat Görlitz zoveel onbebouwde straten heeft, is de stad een geliefde filmlocatie. De bijnaam “Görliwood” komt dan ook niet uit de lucht vallen; een gratis audiogids brengt je naar de opnameplekken.

Bezoek en tips

Voor een eerste wandeling door de oude binnenstad moet je minstens twee tot drie uur uittrekken, met toren, museum en een uitstapje naar Zgorzelec gerust een hele dag. Een goed verloop: 's ochtends koffie aan de Untermarkt, 's middags naar het orgel in de Peterskirche, daarna via de Altstadtbrücke naar Polen en terug langs de Neisse.

Bijzonder druk wordt het in het laatste weekend van augustus tijdens het Altstadtfest met jongleurs, muziek en een vuurwerk op de Obermarkt. Rustiger en met mooi licht is een bezoek in het voorjaar of de herfst. De Görlitz-Information aan de Obermarkt 32 regelt stadswandelingen, verhuurt e-bikes en verkoopt treinkaartjes. Gezinnen kunnen daar gratis een ontdekkersrugzak lenen.

Tickets en openingstijden

De oude binnenstad is altijd vrij toegankelijk; slenteren kost niets. Voor de Reichenbacher Turm betaal je € 5 (met korting € 3); tickets zijn te koop bij de kassa in het Kaisertrutz aan de overkant. Een combikaart voor Kaisertrutz, Reichenbacher Turm en Barockhaus geldt twee opeenvolgende dagen en kost € 14 (met korting € 10). De openingstijden van de toren wisselen per seizoen; kijk ze vooraf na bij de Görlitzer Sammlungen. Gegevens van oktober 2026.

Bereikbaarheid en parkeren

Met de auto bereik je Görlitz via de A4 (afrit Görlitz, nr. 94); daarna volg je de B6 en B99 richting centrum en oude binnenstad. Een in de hele stad geldig 24-uursparkeerticket kost € 10; bij de automaat kun je alleen met munten betalen. Een parkeerverwijssysteem toont vrije plaatsen.

Met de trein reis je vanuit Dresden met regionale treinen via Bautzen naar Görlitz; het Deutschlandticket is in deze treinen geldig. Vanaf het station loop je door de Gründerzeit-wijken naar de oude binnenstad. De dichtstbijzijnde grote luchthaven is Dresden, op zo'n 90 km afstand.

Met kinderen en toegankelijkheid

Kinderen vinden de Flüsterbogen, de beklimmingen van de torens en de sagen van de stad leuk, zoals die van de Nachtschmied of de driepotige hond. Houd er rekening mee dat de straatjes grotendeels met kasseien zijn bestraat. Reichenbacher Turm en Nikolaiturm zijn niet toegankelijk voor mensen met een beperking. Honden aan de lijn zijn in de oude binnenstad geen probleem; in musea en kerken vraag je het best eerst na.

In de buurt

• Zgorzelec: het Poolse stadsdeel direct achter de Altstadtbrücke
• Landeskrone: de huisberg met weids uitzicht over de Oberlausitz
• Berzdorfer See: een meer van zo'n 960 hectare, met de fiets ongeveer 15 minuten van het centrum via de Oder-Neisse-fietsroute
• Naturschutztierpark Görlitz: uitstapje voor gezinnen
• Zittauer Gebirge: wandelen en klimmen in het zuiden van de Oberlausitz