Wuppertaler Schwebebahn

De Wuppertaler Schwebebahn is het symbool van Wuppertal en een van de ongewoonste vervoermiddelen ter wereld: sinds 1901 hangen de wagens aan een stalen frame en glijden ze grotendeels boven de Wupper door het smalle dal. Voor de inwoners is het gewoon openbaar vervoer, voor bezoekers een stadsrondrit vanuit vogelperspectief. In 2026 viert de baan haar 125-jarig jubileum – een mooie aanleiding om er eindelijk zelf eens mee te rijden.

Geschiedenis: een keizer, een olifant en een monument

Het systeem werd bedacht door de Keulse ingenieur Eugen Langen; officieel heet het nog steeds “Einschienige Hängebahn System Eugen Langen” (eenrailige hangbaan, systeem Eugen Langen). Het contract voor bouw en exploitatie sloten de toen nog zelfstandige stad Elberfeld en een elektriciteitsmaatschappij op 31 december 1894; de eerste proefrit volgde in december 1898. Op 24 oktober 1900 reed keizer Wilhelm II met keizerin Auguste Viktoria van de Döppersberg naar Vohwinkel – de wagen draagt sindsdien de naam Kaiserwagen. De reguliere dienst begon op 1 maart 1901 op het eerste traject tussen Kluse en Zoo; in 1903 was de lijn compleet.

Beroemd werd de baan ook door Tuffi: op 21 juli 1950 sprong een jonge circusolifant tijdens een reclamerit uit de wagen in de Wupper en kwam er met een schram vanaf. De bekende foto van de vallende olifant is overigens een fotomontage. Er waren ook donkere hoofdstukken: bij het ongeluk van 12 april 1999 stortte een trein in de rivier, vijf mensen kwamen om. In 2018 viel een 350 meter lange stroomrail naar beneden en lag de baan acht maanden stil.

Sinds 1997 staat de Schwebebahn onder monumentenzorg. Tussen 1995 en 2014 werden frame en stations vernieuwd, en sinds december 2016 rijden er nieuwe treinen.

Wat je er ziet

• Het hele traject: ongeveer 13,3 kilometer en 20 stations tussen Vohwinkel in het westen en Oberbarmen in het oosten. Voor één richting heb je zo'n 30 minuten nodig. Het grootste deel loopt boven de Wupper; in het westen zweeft de baan boven de straat door Vohwinkel.
• Historische stations: enkele stations, zoals Werther Brücke, Völklinger Straße en Landgericht, werden bij de verbouwing in hun jugendstilvorm opnieuw opgebouwd.
• Kaiserwagen: de gerestaureerde wagen uit 1900 rijdt vanaf Vohwinkel koffieritten van ongeveer 65 minuten met stadsgidsen in kostuum. De plaatsen zijn gewild, boek dus op tijd.
• Schwebodrom: bij station Werther Brücke beleef je in een tentoonstelling met projecties en een VR-rit het Wuppertal van 1929 in de historische wagen 11.

Tickets en dienstregeling

De Schwebebahn hoort bij het Verkehrsverbund Rhein-Ruhr (VRR), er gelden dus de gewone tickets voor het regionale openbaar vervoer. Het Deutschlandticket is geldig. Voor dagjesmensen loont het 24-uursticket voor € 7,60; elke extra persoon betaalt € 5,10, kinderen onder de zes jaar reizen gratis. Wie de dierentuin wil bezoeken, neemt het KombiTicket Zoo voor € 19 met ritten en entree. De Kaiserwagen kost voor volwassenen € 49,50, voor kinderen tot 14 jaar € 29,50, inclusief heen- en terugreis in het VRR-gebied.

In de spitsuren rijdt de baan van maandag tot en met vrijdag om de drie minuten, op zaterdag om de vier en op zondag om de zes minuten. De exacte tijden van de eerste en laatste rit vind je in de dienstregeling van de Wuppertaler Stadtwerke (WSW) of in de WSW-app.

Het Schwebodrom bij station Werther Brücke is van woensdag tot en met zondag open van 11.00 tot 19.00 uur, op maandag en dinsdag gesloten. De gewone entree is daar € 17,50, met korting € 13,50; bezoektijden kies je bij het kopen van het ticket als tijdvak. Reken voor de tentoonstelling met VR-rit op ongeveer 45 minuten en controleer de prijzen vooraf op de officiële website.

Bereikbaarheid en parkeren

De beste instap is het Wuppertal Hauptbahnhof: het Schwebebahn-station Hauptbahnhof ligt direct aan de opnieuw ingerichte Döppersberg, op enkele minuten lopen van het perron. Wuppertal bereik je met regionale treinen en S-Bahnen uit Düsseldorf, Keulen, Hagen en het Ruhrgebied. Met de auto parkeer je het best in een parkeergarage in Elberfeld of bij een van de eindstations en stap je daar in. Een rustiger alternatief voor de start in het centrum is Vohwinkel, waar ook de Kaiserwagen vertrekt.

Tips voor je bezoek

• Het hele traject rijden: stap in bij een eindstation en rijd één keer helemaal door – heen en terug duurt dat ongeveer een uur.
• Kies je plek: het mooiste uitzicht heb je helemaal voorin of achterin de trein, waar je over de Wupper en het frame kijkt.
• Weekend of ochtend: in de spits zijn de wagens vol; in het weekend is het ontspannener.
• Met kinderen: voor kinderen is de rit een avontuur. Combineer hem met de dierentuin – station Zoo/Stadion ligt dicht bij de ingang van de zoo.
• Toegankelijkheid: de stations zijn gemoderniseerd. Informeer vooraf bij de gratis WSW-hotline naar liften bij jouw station. De historische Kaiserwagen is niet geschikt voor rolstoelen, rollators en kinderwagens.

In de buurt

In de buurt van de lijn liggen de Zoo Wuppertal, het Von der Heydt-Museum in Elberfeld, het Engels-Haus en het Museum für Frühindustrialisierung in Barmen, en de Nordbahntrasse, een geliefd fiets- en wandelpad op een oude spoorlijn. Naar de Müngstener Brücke, de hoogste spoorbrug van Duitsland, is het maar een kort uitstapje naar Solingen.