Neanderthal Museum

In augustus 1856 ruimden twee arbeiders in een kalksteengroeve ten oosten van Düsseldorf een kleine grot leeg en gooiden een paar botten met de klei de helling af. Die botten gaven een hele mensensoort haar naam. Het Neanderthal Museum staat maar een paar honderd meter van de toenmalige vindplaats en vertelt de geschiedenis van de mensheid van het begin tot nu, met levensgrote neanderthalers, een toren bij de vindplaats en een verblijf vol ijstijddieren.

Geschiedenis: hoe een dal een wereldbegrip werd

Het dal van de Düssel heette oorspronkelijk gewoon “das Gesteins”, een nauwe kloof van krap een kilometer lang met hoge kalkrotsen. Halverwege de 19e eeuw werd het vernoemd naar Joachim Neander, de dichter van kerkliederen (“Lobe den Herren”), die van 1674 tot 1679 rector in Düsseldorf was en hier graag wandelde. De industriële kalkwinning liet de kloof daarna bijna helemaal verdwijnen.

De eigenaar van de groeve hield de botten uit de Kleine Feldhofer Grotte eerst voor die van een holenbeer. De leraar Johann Carl Fuhlrott uit Elberfeld herkende er een mens uit de oertijd in, een gedurfde stelling, nog maar drie jaar vóór Darwin zijn evolutietheorie publiceerde. Tegenstanders als Rudolf Virchow remden de erkenning tientallen jaren af. Het origineel, Neandertal 1, wordt sinds 1877 bewaard in het LVR-LandesMuseum in Bonn. Het museum in het dal opende in 1938; het huidige gebouw van Günter Zamp Kelp, Julius Krauss en Arno Brandlhuber volgde in 1996. Jaarlijks komen er zo'n 170.000 mensen.

Wat je er ziet

• De tentoonstelling: in het ovale gebouw schroeft een drempelvrije route zich omhoog. Levensgrote figuren tonen neanderthalers en andere voorouders; beroemd is “Mr. N”, een neanderthaler in pak die nauwelijks opvalt. Een audiogids in het Duits en Engels is bij de entree inbegrepen.
• Nieuw sinds oktober 2026: voor het 30-jarig jubileum zijn drie onderdelen opnieuw ingericht: de vondstgeschiedenis met een beloopbare grot, “Werkzeug und Wissen” (gereedschap en kennis) en een nieuwe afsluiting rond de vraag wat alle mensen verbindt.
• Belevingstoren Höhlenblick: op zo'n 400 meter van het museum staat de toren bij de herontdekte vindplaats. Bovenin sta je op de hoogte van de verwoeste grot. Eind jaren negentig vonden archeologen hier onder meters puin nog meer botfragmenten.
• IJstijd-wildverblijf: langs het kunstpad “MenschenSpuren” bereik je het verblijf met wisenten en teruggekruiste oerrunderen en tarpans.
• Steentijdspeeltuin: direct tegenover het museum, met een picknickplek voor de ouders.

Wetenswaardigheden

Sinds 2000 is bekend dat op de vindplaats zelfs een tweede neanderthaler lag, nu Neandertal 2 genoemd. Het oude museumgebouw in het bos huisvest nu de Steinzeitwerkstatt voor workshops. En filmfans kennen het dal uit Helge Schneiders film “00 Schneider”, waarin een neanderthaler uit het toenmalige museum ontsnapt. Vanaf 21 november 2026 toont de tentoonstelling “PLAYMOBIL Zeitreise Neandertal” mensheidsgeschiedenis op speelgoedformaat.

Openingstijden en prijzen

• Open: dinsdag tot en met zondag 10.00–18.00 uur, in de NRW-schoolvakanties en op feestdagen dagelijks. Gesloten op 24, 25 en 31 december.
• Museum en Höhlenblick: volwassenen € 14, kinderen (6–16) € 9,50, 4- en 5-jarigen € 8. Met het gezinstarief (vanaf één volwassene met kind) wordt het voordeliger: volwassenen betalen dan € 11,90.
• Alleen de toren: volwassenen € 4,50.

Reken voor museum en toren op twee tot drie uur, met het wildverblijf en de speeltuin op een halve dag.

Bereikbaarheid

Met de S28 (Kaarster See – Düsseldorf – Wuppertal) rijd je elk half uur tot halte Neanderthal, direct naast het museum. Het museum ligt aan de Talstraße tussen Erkrath en Mettmann.

Tripto-tip

Loop na het museum te voet naar de vindplaats en dan verder langs het kunstpad naar het wildverblijf. Op die route merk je hoezeer de kalkwinning het dal heeft veranderd: waar je nu door een zacht rivierdal loopt, rezen vroeger rotswanden op zoals de bijna 40 meter hoge Rabenstein.