Teufelsberg

De Teufelsberg in Berlijn is een van de buitengewoonste bezienswaardigheden van de hoofdstad: een puinberg in het Grunewald met het voormalige afluisterstation uit de Koude Oorlog, reusachtige radarkoepels, de grootste streetartgalerie van Europa en een panorama over de hele stad. De plek hoort tot de bekendste lost places van Duitsland, maar is allang officieel toegankelijk. Je kunt het terrein op eigen houtje verkennen of je aansluiten bij een rondleiding.

Geschiedenis: van puinberg tot spionagestation

De Teufelsberg is een kunstmatige heuvel van 120,1 meter boven NAP-niveau (Normalhöhennull), vernoemd naar de nabije Teufelssee. Onder de aanstorting ligt de onvoltooide ruwbouw van een nationaalsocialistische Wehrtechnische Fakultät (faculteit voor militaire techniek), waarvan de bouw in 1937 begon en in 1940 werd stopgezet. Vanaf 1950 stapelden de Berlijners hier puin uit de gebombardeerde stad op, 22 jaar lang, in totaal zo'n 26 miljoen kubieke meter, ongeveer een derde van het Berlijnse oorlogspuin.

Tijdens de Koude Oorlog bouwden de geallieerden op de heuvel een afluisterstation dat het radioverkeer van het Oostblok in de gaten hield. In de jaren zeventig werkten hier ongeveer 1500 soldaten dag en nacht, en tot 62 meter hoge radarkoepels bepaalden het silhouet. Na het vertrek van de Amerikaanse en Britse troepen in 1991 werd het station nog tot 1999 gebruikt als civiele luchtverkeersleiding. Plannen voor een hotel, een spionagemuseum en luxe appartementen liepen op niets, de gebouwen raakten in verval en raakten vol met graffiti. Sinds 2011 zijn er legale rondleidingen en in 2018 kreeg de Teufelsberg als geheel de status van beschermd monument.

Wat je er ziet

• Radomes en torengebouw: de witte koepels zijn het herkenningsteken van het station. De grote radartoren zelf is om veiligheidsredenen niet meer openbaar toegankelijk, maar in het torengebouw is er wel een 360°-uitkijkplatform met uitzicht over Berlijn.
• Streetart: hallen en muren zijn door internationale kunstenaars beschilderd en veranderen steeds weer.
• Tentoonstelling “Declassified”: sinds oktober 2024 toont ze met foto's, audiostations en installaties tot nu toe afgesloten delen van het station; ze is bij de entree inbegrepen.
• Museum “Alliierte in Berlin e.V.”: eveneens bij de entreeprijs inbegrepen.

Reken op ongeveer twee tot drie uur, met een rondleiding eerder meer. De tour “Mythos Teufelsberg” duurt ongeveer 1,5 uur, eindigt doorgaans op het uitkijkplatform en is alleen samen met een entreeticket te boeken.

Tickets en openingstijden

• Openingstijden: dagelijks vanaf 11.00 uur tot zonsondergang. In oktober 2026 sluit het station om 19.00 uur, in november en december om 16.30 uur. Laatste toegang is een uur voor sluiting. Op 24 en 31 december is de Teufelsberg gesloten, in januari en februari 2027 op maandag en dinsdag. Sluitingen op korte termijn bij sneeuw, ijzel, noodweer of filmopnames zijn mogelijk.
• Entree: volwassenen € 12, met korting (studenten, leerlingen in een beroepsopleiding, vanaf 65 jaar) € 10, kinderen en jongeren tot en met 17 jaar € 5, kinderen tot 7 jaar gratis, gezinsticket (2 volwassenen met maximaal 2 kinderen) € 27.
• Tickets: online in de shop of aan de dagkassa; ter plekke kun je contant of met pinpas betalen.
• Rondleidingen: de tour “Mythos Teufelsberg” is er in het Duits en Engels, daarnaast een streetarttour en in de winter een zaklamptour. De actuele data vind je op de website van de exploitant.

Bereikbaarheid en parkeren

Het adres is Teufelsseechaussee 10, 14193 Berlijn. Met de S-Bahn reis je tot Heerstraße of Grunewald; vanaf beide is het ongeveer 2 kilometer, zo'n 30 minuten lopen. Direct op het terrein en op de particuliere toegangsweg zijn geen parkeerplaatsen. Gratis parkeer je op de Parkplatz Teufelsberg vóór de particuliere weg of aan het einde van de Teufelsseechaussee; vanaf beide is het ongeveer 10 minuten lopen, bergop. Vanuit het centrum van Berlijn ben je met de auto in ongeveer 25 minuten.

Tips, kinderen, honden en toegankelijkheid

Trek stevige schoenen aan: de weg van de parkeerplaatsen voert bergop over een particuliere weg en op het terrein zijn er trappen, grind en beton. Reken de heen- en terugweg naar de S-Bahn-stations of parkeerplaatsen mee, anders wordt de dag lang. Voor foto's is zacht licht aan het eind van de middag het mooist, en in oktober heb je dankzij de openingstijd tot 19.00 uur genoeg tijd voor een bezoek aan het eind van de middag. Wie het wat rustiger wil, komt doordeweeks in plaats van in het weekend. In de winter biedt de exploitant een zaklamptour aan die na zonsondergang ruimtes opent die anders gesloten blijven. De streetarttour legt je daarentegen uit welke kunstenaars en stijlen op het terrein vertegenwoordigd zijn.

Voor kinderen is er een permanente puzzeltocht, waarbij ze als spionnen opdrachten op het terrein oplossen. Honden zijn aan de korte lijn welkom; water en bakjes staan klaar bij de bar op de binnenplaats. De gebouwen zijn niet volledig toegankelijk en alleen via trappen te bereiken. Rolstoelgebruikers bereiken het uitkijkplatform via een buitenlift, die je minstens een tot twee dagen van tevoren moet aanmelden via touren@teufelsberg-berlin.de; de tentoonstellingen zijn rolstoeltoegankelijk. Voor eten en drinken zorgen een bar, een koffiekraam en in het weekend foodtrucks. Fotograferen voor privégebruik is toegestaan, drones zijn niet toegestaan.