Mainzer Dom (Hoher Dom St. Martin)

De Mainzer Dom is een van de grote bezienswaardigheden aan de Rijn: de Hohe Dom St. Martin midden in de oude stad van Mainz behoort samen met Speyer en Worms tot de drie Rijnlandse keizerdomen. Het rode zandstenen gebouw met zijn zes torens is ruim duizend jaar lang gegroeid en verenigt Romaanse stijl, gotiek en barok onder één dak. Wie Mainz bezoekt, komt er bijna niet omheen, en dat is maar goed ook, want interieur, grafmonumenten en kruisgang zijn ook de moeite waard voor wie anders weinig met kerken heeft.

Geschiedenis: duizend jaar bouwgeschiedenis

De aanzet werd gegeven door aartsbisschop Willigis, die vanaf 975 in functie was en een nieuwe, monumentale dom liet bouwen. Wanneer de bouw precies begon, is niet zeker. Bekend is wel het dramatische einde van het eerste gebouw: in 1009 brandde de dom uitgerekend op de dag van zijn wijding af, vermoedelijk door de feestelijke fakkelverlichting. Aartsbisschop Bardo voltooide de nieuwbouw, die op 10 november 1036 in aanwezigheid van keizer Koenraad II werd gewijd.

Na nog een brand in 1081 liet keizer Hendrik IV vanaf ongeveer 1100 het oostkoor in Lombardische stijl vernieuwen. Rond 1190 tot 1200 kreeg het middenschip een gewelf, tussen 1200 en 1239 ontstond het laat-Romaanse westwerk. De wijding op 4 juli 1239 wordt tot op de dag van vandaag als wijdingsfeest van de dom gevierd. Vanaf 1279 kwamen er gotische zijkapellen bij, in de 15e eeuw de kruisgang.

Na een blikseminslag in 1767 kreeg de westtoren een stenen helm naar plannen van Franz Ignaz Michael Neumann: het markante silhouet dat je nu vanaf de Rijnzijde ziet. De belegering van 1793 en het latere gebruik als militair kamp deden het gebouw veel kwaad, net als de luchtaanvallen in de Tweede Wereldoorlog. Sinds 2001 wordt de dom grondig gerenoveerd.

In de dom zijn meerdere koningen en tegenkoningen gekroond, onder wie Rudolf van Rheinfelden (1077) en Frederik II (1212).

Wat je in de dom ziet

De dom is een bouwwerk met twee koren: oost- en westkoor staan tegenover elkaar, het schip ertussen is 53 meter lang en 28 meter hoog. Van buiten meet het hele gebouw ongeveer 116 meter; de westtoren steekt met de windhaan, in Mainz liefdevol “Domsgickel” genoemd, 83,5 meter de lucht in.

• Willigis-deuren: de bronzen deuren in het Marktportal behoren tot de vroegste gegoten metalen deuren ten noorden van de Alpen.
• Grafmonumenten: de dom heeft een van de grootste verzamelingen grafmonumenten van bisschoppen en prelaten in het oude rijk. Het oudste herdenkt Siegfried III van Eppstein (overleden 1249), het grootste, voor domproost Heinrich Ferdinand von der Leyen, is meer dan acht meter hoog.
• Westkoor: het barokke koorgestoelte van Franz Anton Hermann ontstond tussen 1760 en 1765.
• Doopvont: de tinnen doopvont uit 1328 komt uit de gesloopte Liebfrauenkirche.
• Kruisgang: de gotische kruisgang werd omstreeks 1400 tot 1410 gebouwd en tot 1969 gerestaureerd na zware oorlogsschade. Op de verdieping ligt het Dom- und Diözesanmuseum.
• Gotthardkapelle: de Romaanse dubbelkapel uit de tijd vóór 1137 is dagelijks geopend voor gebed en alleen vanaf de Markt bereikbaar.

Voor muziekliefhebbers: het nieuwe domorgel groeit stapsgewijs. Het oostkoororgel met 93 registers werd in 2022 ingewijd, in totaal zijn er meer dan 200 registers gepland. Een domconcert is een mooie gelegenheid om de ruimte anders te beleven.

Openingstijden, entree en rondleidingen

Stand oktober 2026. De dom is volgens het bisdom Mainz op werkdagen doorgaans van 9.00 tot 17.00 uur en op zon- en feestdagen van 13.00 tot 17.00 uur te bezichtigen. Tijdens kerkdiensten is bezichtigen niet mogelijk. De entree van de dom is gratis.

• Dominformation aan de Markt 10: hier krijg je rondleidingsboekjes in meerdere talen, een audiogids en concertkaarten. Geopend maandag 10.00–14.30 uur, dinsdag tot en met vrijdag 10.00–17.00 uur, zaterdag 10.00–15.00 uur.
• Openbare domrondleidingen zijn er momenteel op de laatste zaterdag van de maand; aanmelden via het dommuseum.
• Dom- und Diözesanmuseum (ingang via de kruisgang, Domstraße 3): dinsdag tot en met vrijdag 10.00–17.00 uur, zaterdag en zondag 11.00–18.00 uur, op maandag en kerkelijke feestdagen gesloten. Entree € 5, met korting € 3, gezinskaart € 10; kinderen tot acht jaar gratis.

Bezichtiging, tijdsplanning en toegankelijkheid

Voor een rondgang door dom en Gotthardkapelle heb je 45 tot 60 minuten nodig. Met kruisgang en dommuseum plan je twee tot drie uur. Het rustigst is het op werkdagen in de ochtend. Op zaterdag is de weekmarkt rond de dom de moeite waard: dan staat het Domplatz vol kraampjes en behoort het uitzicht op het oostkoor met de Marktbrunnen tot de mooiste beelden van de stad. In de advent staat de kerstmarkt direct voor de dom.

Toegankelijkheid en kinderen: de hoofdingang aan de Markt en de ingang aan de Domstraße zijn drempelloos; aan de Domstraße is een rolstoeltoegankelijk toilet. Dwarsschip, Gotthardkapelle en de lager gelegen kapellen zijn daarentegen nauwelijks of niet met een rolstoel te bereiken. Voor slechthorenden is in het voorste deel van het middenschip een inductielus geïnstalleerd. Kinderen vinden de gigantische grafmonumenten, de torens en de weekmarkt leuk; het dommuseum biedt eigen rondleidingen voor kinderen.

Bereikbaarheid en parkeren

Vanaf het centraal station van Mainz loop je ongeveer 1,5 kilometer door de binnenstad naar de dom. De dichtstbijzijnde bushalte is Höfchen/Listmann (lijnen 55 tot en met 57 en 62 tot en met 65). Vanaf de luchthaven van Frankfurt rijdt de S-Bahn rechtstreeks naar Mainz.

Met de auto parkeer je het best in een van de parkeergarages bij de dom: Am Brand, Rathaus of Malakoff-Park. Daarnaast zijn er een paar plaatsen in de Grebenstraße. De oude stad zelf verken je sowieso beter te voet.

In de buurt

• Gutenberg-Museum: de tijdelijke tentoonstelling “Gutenberg-Museum MOVED” met twee originele Gutenbergbijbels ligt op een paar minuten lopen in de Reichklarastraße.
• Augustinerstraße en Kirschgarten: vakwerkhuizen, wijnkroegen en kleine winkels direct ten zuiden van de dom.
• St. Stephan: de gotische kerk met de Chagall-ramen ligt boven de oude stad.
• Rijnoever: naar de rivier zijn het maar een paar minuten, ideaal voor een wandeling na de bezichtiging.

Kerstmarkt 2026

De Mainzer kerstmarkt op de Domplätze loopt van 26 november tot en met 23 december 2026. De stad vermeldt zondag tot en met donderdag 11.00–20.30 uur, vrijdag en zaterdag 11.00–21.00 uur; op 23 december sluit de markt om 19.00 uur. Meer details over het programma wil de stad in het najaar publiceren. Meer daarover lees je in onze gids Kerstmarkt Mainz 2026.