Landesmuseum für Vorgeschichte Halle

Een schijf van brons met gouden inleg, zo'n 3600 jaar oud: de hemelschijf van Nebra is de oudste bekende concrete weergave van astronomische verschijnselen. Het origineel ligt in Halle, in het Landesmuseum für Vorgeschichte. Rond de schijf vertelt het museum in elf afdelingen ruim 450.000 jaar menselijke geschiedenis tussen Harz en Elbe. Met meer dan 15 miljoen vondsten in de collectie hoort het tot de belangrijkste archeologische musea van Midden-Europa.

Geschiedenis: een tempel voor de prehistorie

De collectie gaat terug op een oudheidkundige vereniging die in 1819 in Naumburg werd opgericht en haar vondsten kort daarna naar Halle bracht. Voor het nieuwe Provinzialmuseum ontwierp Wilhelm Kreis een massief gebouw naar het voorbeeld van de Porta Nigra in Trier. Het ontstond in 1911 tot 1913 als eerste museumgebouw voor prehistorie in Duitsland, maar werd pas op 9 oktober 1918 ingewijd. Het trappenhuis werd door Paul Thiersch met grote wandschilderingen versierd. Na een ingrijpende renovatie opende het huis op 23 mei 2008 met een nieuwe vaste tentoonstelling; sindsdien is ook de hemelschijf permanent te zien.

De hemelschijf

Schatgravers wroetten de schijf in de zomer van 1999 met metaaldetectors op de Mittelberg bij Nebra op en verkochten haar. Ze ging door de handen van heling, tot de politie van Bazel haar in februari 2002 samen met onderzoekers uit Saksen-Anhalt in beslag nam. Sindsdien hoort ze, samen met twee zwaarden, twee bijlen, een beitel en resten van armspiralen uit dezelfde vondst, tot de schatkamer van het museum. Op de schijf staan zon, maan en sterren, plus gouden horizonbogen en een schip dat over de hemeloceaan vaart. Sinds juni 2013 staat ze op de UNESCO-lijst “Memory of the World”. De vindplaats met uitkijktoren en het bezoekerscentrum Arche Nebra bereik je in ongeveer een uur rijden.

Wat je er ziet

• Hemelschijf van Nebra: ze ligt in een verduisterde ruimte, de bijvondsten direct ernaast.
• Familiegraven van Eulau: drie van de vier meervoudige begrafenissen uit het eind van het 3e millennium v.Chr. zijn tentoongesteld; DNA-analyses toonden hier het oudste zeker aangetoonde kerngezin ter wereld aan.
• Reiterstein von Hornhausen: een steenplaat uit de 7e eeuw met een silhouetachtig gestileerde ruiter.
• Bijzondere tentoonstelling “Die Schamanin”: tot 7 februari 2027 draait op 900 m² alles om de ongeveer 9000 jaar oude begraafplaats van Bad Dürrenberg en de beginjaren van het sjamanisme.

Openingstijden en tickets

• Dinsdag tot en met vrijdag: 9.00–17.00 uur; zaterdag, zondag en feestdagen: 10.00–18.00 uur.
• Maandag: alleen voor aangemelde groepen; op 24 en 31 december gesloten.
• Entree: € 12, met korting € 9, kinderen van 6 tot 18 jaar € 3, onder 6 jaar gratis. Gezinskaart € 26 (twee volwassenen met kinderen), audiogids € 3. De prijzen gelden tot 7 februari 2027 voor de vaste en de bijzondere tentoonstelling samen.

Tickets kun je vooraf online boeken. Met een girokaart betaal je aan de kassa vanaf € 5.

Bereikbaarheid en toegankelijkheid

Het museum staat aan de Richard-Wagner-Straße 9, ten noorden van het centrum van Halle. Alle tentoonstellingsruimtes zijn toegankelijk; de drempelloze toegang ligt bij de zij-ingang. Drie gehandicaptenparkeerplaatsen vind je in de Mozartstraße aan de achterzijde van het gebouw, touringcars stoppen direct voor het museum.

Tripto-tip

Reken op twee tot drie uur als je ook de bijzondere tentoonstelling wilt zien. Ga niet meteen naar de hemelschijf, maar volg de rondgang vanaf de steentijd: dan begrijp je hoe nieuw brons en goud 3600 jaar geleden in deze streek waren. Let bij de ingang op het opschrift “Unserer Vorzeit” boven het portaal. Met de audiogids van € 3 krijg je bij de belangrijkste vondsten meer achtergrond.