Hauptkirche St. Michaelis (Michel)

De Hauptkirche St. Michaelis, door de Hamburgers liefdevol “de Michel” genoemd, is het herkenningspunt van de Hanzestad en geldt als de belangrijkste barokkerk van Noord-Duitsland. De 132 meter hoge toren bepaalt de skyline boven haven en Neustadt; vanaf het uitkijkplatform kijk je uit over de Elbe, de Speicherstadt en de Elbphilharmonie. Binnen verrast een licht, feestelijk kerkgebouw in wit en goud, met plaats voor ongeveer 2.500 mensen. De entree van de kerk is gratis – een bezoek hoort bij elke trip naar Hamburg.

Geschiedenis: drie keer opgebouwd

De Michel heeft een bewogen bouwgeschiedenis. De eerste kerk verrees tussen 1647 en 1669. In 1750 sloeg de bliksem in en stortte de brandende toren op het dak. De nieuwbouw werd in 1762 ingewijd; de markante toren naar plannen van Ernst Georg Sonnin en Johann Leonhard Prey was in 1786 klaar.

In 1906 verwoestte een brand bij soldeerwerk de kerk opnieuw. Bij de wederopbouw tot 1912 koos men voor een brandveilige constructie van staal en beton, maar met de barokke buitenkant als voorbeeld. Bombardementen beschadigden het schip in 1944 en 1945; in 1952 was de schade hersteld. Dat de Michel na drie verwoestingen zo volledig barok oogt, komt doordat hij telkens volgens het historische voorbeeld is herbouwd. Wie nu door het interieur loopt, vermoedt nauwelijks dat achter het barokke ornament een modern betonskelet uit het begin van de 20e eeuw schuilgaat.

Wat je er ziet

• Toren en uitkijkplatform: het platform ligt op zo'n 83 meter hoogte. Naar de eerste torenverdieping leiden 52 treden; hogerop helpt een lift.
• Torenklok: met een doorsnee van 8 meter is de wijzerplaat de grootste van Duitsland.
• Kerkruimte: een lichte barokzaal met gebogen galerijen en vijf orgels, waaronder het grote Steinmeyer-orgel met 85 registers.
• Crypte: hier rusten onder anderen Carl Philipp Emanuel Bach, de muziektheoreticus Johann Mattheson en bouwmeester Sonnin.

Een mooie traditie is het Turmblasen: al zo'n 300 jaar speelt de torenwachter op werkdagen om 10.00 en 21.00 uur, en op zon- en feestdagen om 12.00 uur, een koraal vanaf de toren.

Muziek in de Michel

De Michel is ook een muziekkerk. Tijdens de middagdienst (Mittagsandacht) om 12.00 uur klinken, afhankelijk van de dag, tot vier instrumenten: het Grote Orgel, het Concertorgel, het Fernwerk en het Carl-Philipp-Emanuel-Bach-orgel. De dienst duurt 20 minuten. Op zaterdag wordt hij van Pasen tot begin september de ongeveer 40 minuten durende “Orgelpunkt”, een spirituele rondleiding met orgelmuziek waarvoor een collecte wordt gehouden. Regelmatig zijn er ook orgelconcerten, zoals de reeks “Orgel aus der Nähe”, waarbij je de musici over de schouder meekijkt. Ook de crypte dient tegenwoordig als ruimte voor diensten en concerten. Actuele data staan in de evenementenkalender op de website van de gemeente.

Tickets en openingstijden

Gegevens van oktober 2026. De kerk is in oktober dagelijks open van 9.00 tot 19.00 uur, van november tot en met maart van 10.00 tot 18.00 uur en van mei tot en met september van 9.00 tot 20.00 uur. Tijdens diensten en evenementen zijn delen afgesloten – even in de kalender kijken is dus verstandig.

• Kerk: gratis entree
• Toren: volwassenen € 8, met korting € 6, kinderen € 5
• Crypte: volwassenen € 6, kinderen € 4
• Toren en crypte: volwassenen € 10, kinderen € 6
• Gezinskaart: € 20 voor de toren, € 25 voor toren en crypte (ouders met kinderen tot en met 15 jaar)

Korting krijg je onder meer met de Hamburg Card, als student en voor groepen vanaf tien personen. Tickets zijn een jaar geldig en ook online te koop. Interessant voor haven-liefhebbers: het combiticket met het museumschip Rickmer Rickmers kost € 10 (kinderen € 7), en een rondvaart door de haven van een uur inclusief de Michel-toren is er vanaf € 28. Na sluitingstijd van de toren opent de Nachtmichel met eigen prijzen – ideaal voor het uitzicht op verlicht Hamburg.

Bereikbaarheid en parkeren

De Michel staat aan de Englische Planke in de Hamburgse Neustadt, vlak bij de haven. Zo kom je er:

• S-Bahn: S1 of S3 tot Stadthausbrücke, uitgang Michaelisstraße
• U-Bahn: U3 tot St. Pauli
• Bus: lijn 16 en 17 tot Michaeliskirche

Met de auto parkeer je in de Michel-Garage, bereikbaar via Rödingsmarkt en Schaarsteinweg. Aan de Zeughausmarkt zijn bovendien parkeerplaatsen met een maximale parkeerduur van twee uur.

Met kinderen en toegankelijkheid

Voor kinderen is de toren het hoogtepunt, zeker omdat de gezinskaart het bezoek voordelig maakt. Kerk en crypte zijn rolstoeltoegankelijk: rolstoelgebruikers nemen het gelijkvloerse Portal 10 met deuropener; de crypte bereik je zonder trappen via het gedeelte met de openbare toiletten ten zuiden van de kerk. De toren is tot de eerste verdieping alleen via trappen te bereiken; rolstoelgebruikers betalen een gereduceerd tarief, hun begeleiders hebben gratis toegang.

Tip: kom voor de middagdienst om 12.00 uur. Die 20 minuten orgelmuziek vormen een rustig contrast met de drukte van de stad. Reken in totaal op een tot twee uur voor kerk, toren en crypte.