Speicherstadt

De Speicherstadt in Hamburg is het grootste historische pakhuizencomplex ter wereld en sinds 2015 UNESCO-werelderfgoed. Rode bakstenen gevels met groene koperen daken, torentjes en erkers weerspiegelen in de Fleete (de grachtjes van de haven), en bruggetjes verbinden de pakhuisblokken. Samen met de naastgelegen HafenCity en de Elbphilharmonie hoort de wijk tot de belangrijkste bezienswaardigheden van Hamburg – en ze is dag en nacht gratis toegankelijk. Vooral in het blauwe uur laat de Speicherstadt zich van haar mooiste kant zien.

Geschiedenis: pakhuizen voor de vrijhaven

Toen Hamburg zich in 1881 aansloot bij het Duitse douanegebied, mocht de stad een vrijhaven zonder douanerechten behouden. Voor de opslag van onvertolde goederen had men enorme pakhuizen nodig – en zo ontstond vanaf 1883 op de voormalige Elbe-eilanden Kehrwieder en Wandrahm de Speicherstadt. Daarvoor moesten zo'n 20.000 mensen hun woning verlaten; hele woonwijken werden gesloopt. De eerste bouwfase werd in 1888 geopend, het complex was pas in 1927 klaar.

De algehele leiding had Franz Andreas Meyer, en onder anderen Georg Thielen en andere architecten waren erbij betrokken. Omdat de bodem zacht was, staan de gebouwen op ongeveer 3,5 miljoen houten palen. Er werden onder meer koffie, cacao en rubber opgeslagen – goederen die nauw met de koloniale handel verbonden waren. In de Tweede Wereldoorlog werd ongeveer de helft van de gebouwen verwoest, daarna grotendeels in de oorspronkelijke vorm herbouwd. Sinds 1991 is de Speicherstadt beschermd monument, in 2003/04 verloor ze haar status als vrijhaven. In 2015 nam de UNESCO haar samen met het Kontorhausviertel en het Chilehaus op in de werelderfgoedlijst.

Hoe romantisch het decor er nu ook uitziet: de Speicherstadt was een plek van hard werken en een knooppunt van de wereldhandel, nauw verbonden met koloniale goederenstromen. Critici wijzen erop dat dit aspect bij de erkenning als werelderfgoed nauwelijks aan bod kwam. Wie er dieper op in wil gaan, vindt in de musea van de wijk aanknopingspunten en achtergronden over de geschiedenis van de haven.

Wat je er ziet

• Wasserschloss: het meest gefotografeerde gebouw van de Speicherstadt, op een smalle landtong tussen twee Fleete. Het mooiste uitzicht heb je vanaf de Poggenmühlenbrücke.
• Fleetschlösschen: een piepklein, beschermd gebouwtje aan de Brooktorkai, vroeger een toiletgebouwtje en nu een klein café.
• Speicherstadtrathaus: het representatieve bestuursgebouw bij St. Annen.
• Kehrwiederspitze: de punt van de Speicherstadt met de post van de waterpolitie en uitzicht op haven en Elbphilharmonie.
• Bruggen en Fleete: op een lengte van ongeveer 1,5 kilometer en een oppervlakte van 26 hectare is het heerlijk om gewoon van brug naar brug te slenteren.

Musea en attracties in de Speicherstadt

In de oude pakhuizen zitten tegenwoordig tapijthandelaren, bureaus, restaurants en talrijke tentoonstellingen. De bekendste:

• Miniatur Wunderland: de gigantische modelspoorbaan, sinds 2000 in de Speicherstadt – in het weekend en in vakanties boek je vooraf tickets met een tijdslot.
• Speicherstadtmuseum: vertelt hoe er vroeger in de pakhuizen werd gewerkt en opgeslagen.
• Deutsches Zollmuseum: smokkelverhalen en douanewerk.
• Spicy's Gewürzmuseum: specerijen om aan te ruiken en te proeven.
• Hamburg Dungeon: griezelshow over de Hamburgse geschiedenis, eerder voor oudere kinderen en volwassenen.

Openingstijden en prijzen bepalen de musea zelf – check ze vóór je bezoek op hun websites.

Met kinderen: voor gezinnen is de Speicherstadt een prima bestemming: de wandeling over de bruggen is kort en gevarieerd, en met het Miniatur Wunderland ligt een van de populairste indoorattracties van Duitsland midden in de wijk – ideaal bij Hamburgs druilweer. In het specerijenmuseum mogen kinderen ruiken en raden, en de vaartocht door de smalle Fleete in een barkas (kleine havenboot) is leuk voor bijna alle leeftijden. Plan pauzes in, want tussen de pakhuisblokken zijn nauwelijks speelplekken. Speeltuinen en open ruimte vind je wel in de aangrenzende HafenCity, op een paar minuten lopen.

Bezoek en beste tijd

Voor een wandeling door de Speicherstadt zijn een à twee uur genoeg; met een museumbezoek wordt het al snel een halve dag. Hamburg Tourismus raadt aan om te komen in de avondschemering: dan worden de gevels aangelicht en glanzen de Fleete in het licht. Overdag is het druk bij de Poggenmühlenbrücke; vroeg in de ochtend heb je de fotomotieven bijna voor jezelf.

Bijzonder sfeervol is een vaartocht met een barkas door de Fleete. Of de boten naar binnen kunnen varen, hangt echter af van de waterstand van de Elbe, want de Fleete zijn getijafhankelijk. Als alternatief zijn er rondleidingen die bijvoorbeeld bij metrostation Baumwall beginnen.

Bereikbaarheid en toegankelijkheid

Het handigst kom je met de metro: de stations Meßberg (U1), Baumwall (U3) en Überseequartier (U4) liggen direct aan de rand van de Speicherstadt. Vanaf het centraal station ben je er in een paar minuten. Parkeerplaatsen zijn schaars; parkeergarages vind je in de Speicherstadt en in de HafenCity. De wegen zijn overwegend vlak en een rondwandeling is goed te combineren met de HafenCity, maar bij veel bruggen zijn er trappen of hellingen, en de keistenen kunnen met een rolstoel of kinderwagen hobbelig zijn.

In de buurt

Direct aangrenzend ligt de HafenCity met de Elbphilharmonie, waarvan de Plaza een wijd uitzicht over de haven biedt. Ten noorden sluit het Kontorhausviertel aan met het Chilehaus, dat 's nachts bijzonder indrukwekkend verlicht is. Ook de Landungsbrücken en de Michel (de Hauptkirche St. Michaelis) zijn vanaf hier goed te voet te bereiken.