Hamburger Rathaus

Het Hamburger Rathaus aan de Rathausmarkt is de zetel van senaat en Bürgerschaft (deelstaatparlement) en tegelijk het prachtigste gebouw van de Hamburgse binnenstad. Achter de zandstenen gevel met een toren van 112 meter gaan feestzalen schuil die eerder aan een paleis doen denken dan aan een bestuursgebouw. Het bijzondere: hier wordt nog steeds geregeerd, en toch kun je de zalen tijdens een rondleiding betreden. Voor liefhebbers van architectuur en geschiedenis hoort het stadhuis tot de belangrijkste bezienswaardigheden van Hamburg.

Geschiedenis: een stadhuis na de Grote Brand

Het oude stadhuis van Hamburg aan de Trostbrücke ging ten onder in de Grote Brand van 1842. Daarna behielp de stad zich tientallen jaren met noodoplossingen, onder meer in een voormalig weeshuis. De planning van de nieuwbouw sleepte zich voort over meerdere prijsvragen – van de eerste ontwerpen tot de goedkeuring verstreken ongeveer 43 jaar.

Uiteindelijk werd er tussen 1886 en 1897 gebouwd naar plannen van een samenwerkingsverband van negen architecten, de zogeheten Rathausbaumeisterbund, onder leiding van Martin Haller. Omdat de grond aan de oude Alsteroever zacht is, staat het gebouw op meer dan 4.000 eikenhouten palen. De bouwkosten bedroegen ongeveer 11 miljoen goudmark. Het stadhuis werd op 26 oktober 1897 ingewijd.

Opmerkelijk is hoe glimpelijk het de Tweede Wereldoorlog doorstond: ondanks de verwoestende bombardementen op Hamburg bleef het gebouw op kleinere schade aan de toren na grotendeels behouden. Daarom zie je de inrichting nu bijna in de oorspronkelijke staat.

Wat je er ziet

Al van buiten is een goede blik de moeite waard. De gevel aan de Rathausmarkt is ongeveer 111 meter breed. Tussen de ramen staan 20 bronzen beelden van keizers en koningen van het Heilige Roomse Rijk, daarboven beelden van burgerdeugden. Boven het hoofdportaal troont de stadsgodin Hammonia als mozaïek. Nog eens 28 bustes staan voor ambachten en beroepen van de burgerij, en de Phönix-Loggia aan de toren herinnert aan de wederopstanding van de stad na de brand van 1842.

• Rathausdiele: de grote zuilenhal op de begane grond is tijdens openingstijden meestal vrij toegankelijk. Medaillons herinneren aan belangrijke inwoners van Hamburg.
• Binnenhof met Hygieia-fontein: de fontein ontstond in 1895/96 en herinnert aan de cholera-epidemie van 1892 – een rustige plek midden in de stad.
• Grote feestzaal: hier vindt het traditionele Matthiae-Mahl (jaarlijks banket) plaats. De wandschilderingen van Hugo Vogel tonen de geschiedenis van Hamburg.
• Kaisersaal (keizerszaal): de op één na grootste zaal is gewijd aan handel en scheepvaart.
• Turmsaal (Saal der Republiken): allegorieën van Athene, Rome, Venetië en Amsterdam laten zien in welke traditie de koopmansrepubliek Hamburg zichzelf zag.
• Phönix-Saal: hier liggen zilverstaven die in de brand van 1842 aan elkaar zijn gesmolten.

Tijdens de rondleiding zie je bovendien de ambtskamer van de burgemeester met het Goldene Buch (gouden boek), waarin prominente gasten zich inschrijven.

Rondleiding: tickets en tijden

De zalen kun je alleen met een rondleiding bezichtigen. Die duurt ongeveer 45 tot 60 minuten en vindt plaats in het Duits en Engels (stand oktober 2026):

• Prijs: volwassenen en jongeren € 8, met Hamburg CARD € 6, kinderen tot 14 jaar gratis.
• Betaling: alleen met pinpas of creditcard, geen contant geld.
• Tickets: uitsluitend aan de infobalie in de foyer; de verkoop begint 20 minuten voor de eerste rondleiding van de dag. Reserveren of vooraf online kopen kan niet.
• Tijden: op bepaalde dagen, tot eind oktober om het halfuur, vanaf november elk uur; in het Engels ongeveer elke twee uur.

Omdat het stadhuis een werkplek is, vervallen rondleidingen op korte termijn als de senaat of de Bürgerschaft de ruimtes nodig heeft. Controleer daarom voor je bezoek de actuele lijst met tijden op hamburg.de. Wie de politiek live wil meemaken: de Bürgerschaft vergadert om de twee weken op woensdag, een bezoek is na aanmelding gratis.

Tips voor je bezoek

• Bagage en kinderwagens zijn bij rondleidingen niet toegestaan, kluisjes zijn er niet. Kom dus zonder rugzak.
• Honden mogen niet mee naar binnen, behalve hulphonden.
• Foto's voor privégebruik zijn toegestaan.
• Met kinderen: voor 5- tot 13-jarigen biedt de Bürgerschaft in de vakanties gratis gezinsrondleidingen aan.

Over toegankelijkheid vermeldt de officiële website geen details – vraag het het best vooraf na bij de Senatskanzlei.

Op de Rathausmarkt is bijna altijd wel iets te doen: in de advent staat hier een van de bekendste kerstmarkten van de stad, in de zomer zijn er feesten en concerten. Bijzonder fotogeniek is het stadhuis vanaf de Alsterkant, als de verlichte toren zich 's avonds spiegelt in de Kleine Alster.

Bereikbaarheid

Het stadhuis ligt midden in de oude stad. De U3 stopt direct bij het station Rathaus, het station Jungfernstieg (U1, U2, U4 en meerdere S-Bahn-lijnen) is maar een paar stappen verderop. Vanaf het centraal station loop je ongeveer 15 minuten door de Mönckebergstraße. Met de auto is de binnenstad zelden de moeite waard; parkeergarages zijn er, maar ze zijn duur en vaak vol. Praktisch: stadhuis, Alsterarkaden en Jungfernstieg liggen zo dicht bij elkaar dat je het bezoek probleemloos kunt combineren met een Alsterrondvaart of een winkelwandeling.

In de buurt

• Jungfernstieg en Binnenalster: direct achter de Alsterarkaden, met Alsterboten en promenade.
• Hamburger Kunsthalle: bij het centraal station, goed te voet te bereiken.
• Speicherstadt en Internationales Maritimes Museum: ten zuiden van de oude stad, ongeveer een kwartier lopen.
• St. Pauli-Landungsbrücken: met de U3 in een paar haltes te bereiken.

Kerstmarkt 2026

De Historische Weihnachtsmarkt (historische kerstmarkt) op de Rathausmarkt loopt van 23 november tot 23 december 2026. Dagelijks om 16.00, 18.00 en 20.00 uur zweeft een kerstman met slee en rendieren over de markt; verder zijn er een historische draaimolen en een specialiteitengalerij. Als openingstijd staat dagelijks 11.00 tot 21.00 uur vermeld; check vlak voor je bezoek of die voor 2026 bevestigd is. Alle Hamburgse markten vind je in onze gids Kerstmarkt Hamburg 2026.