St. Pauli-Landungsbrücken

De St. Pauli-Landungsbrücken in Hamburg zijn het drijvende havenstation van de stad en een van de bekendste bezienswaardigheden van Hamburg. Achter het lange stationsgebouw van tufsteen met zijn groene koepels vertrekken havenveren, barkassen en rondvaartboten, en aan de overkant rijzen kranen en dokken op. Wie voor het eerst in Hamburg is, begint hier bijna automatisch: je krijgt havensfeer, visbroodjes en uitzicht op de Elbe – en dat allemaal zonder entree.

Geschiedenis: van kolensteiger tot monument

De eerste steiger lag er al in 1839. Hij lag bewust wat van de oever af, zodat stoomschepen hier kolen konden innemen zonder de huizen aan de haven te besmeuren. Met het groeiende overzees verkeer werd de installatie meermaals uitgebreid; rond 1870 kwamen ijzeren pontons erbij.

Het beeld dat je nu kent, ontstond tussen 1907 en 1909. Het Hamburgse bureau Raabe & Wöhlecke ontwierp een doorlopende drijvende aanlegsteiger naar Liverpools voorbeeld; aan land verrees het zo'n 205 meter lange stationsgebouw. Het bouwbeeldhouwwerk is van Arthur Bock. Destijds meerden hier nog grote stoomschepen van de HAPAG aan, die emigranten en reizigers naar overzee brachten.

In de Tweede Wereldoorlog werd het complex bij luchtaanvallen zwaar verwoest. De huidige pontons stammen uit 1953 tot 1955, in 1999 werden dak en verlichting vernieuwd. Sinds 15 september 2003 staat het hele complex onder monumentenzorg.

Wat je bij de Landungsbrücken ziet

De pontonaanleg is bijna 700 meter lang en met beweegbare bruggen met het vasteland verbonden. Omdat de pontons met eb en vloed stijgen en dalen, verandert de helling van de toegangen in de loop van de dag – een mooi detail dat de getijden van de Elbe zichtbaar maakt.

• Pegelturm: aan de oostkant staat de klokkentoren met een ingebouwde waterstandsmeter. De klok slaat elk half uur in het ritme van de scheepsglazen. Let op het Nederduitse reliëf aan de noordzijde, met de waarschuwing voor de “Blanken Hans”, de stormvloed.
• Koepelgebouw van de Alter Elbtunnel: aan de westkant markeert een eigen koepelgebouw de ingang van de St.-Pauli-Elbtunnel uit 1911. Een uitstapje naar beneden hoort bij elk bezoek.
• Museumschepen: aan het oostelijke einde ligt de groene driemaster Rickmer Rickmers, een paar stappen verder aan de Überseebrücke het vrachtschip Cap San Diego. Beide kun je bezichtigen.
• Uitzicht op de haven: aan de overkant liggen werven, dokken en de musicaltheaters. Met een beetje geluk vaart er een containerreus of cruiseschip voorbij.
• Visbroodjes en souvenirs: langs de pontons staan snackkraampjes, visrestaurants en souvenirwinkels. Een broodje met Bismarckhering of maatjes is hier bijna een must.

Havenrondvaart of havenveer?

Vanaf de Landungsbrücken vertrekken de grote havenrondvaarten en de kleinere barkassen, die bij het juiste waterpeil ook de vaarten (Fleete) van de Speicherstadt in varen. De aanbieders maken direct bij de bruggen reclame, en in het seizoen is er heel vaak een vertrek. Vergelijk duur en route voordat je een ticket koopt.

De voordelige insidertip onder Hamburgers zijn de HADAG-havenveren. Ze horen bij het HVV, dus je vaart met een gewoon vervoersbewijs, het Deutschlandticket of de Hamburg CARD.

• Lijn 62 vanaf Brücke 3 vaart stroomafwaarts richting Finkenwerder, langs Dockland en de Museumshafen Övelgönne met zijn Elbstrand.
• Lijn 72 brengt je naar de Elbphilharmonie.
• Lijn 73 vaart naar het Theater im Hafen over en geeft je het mooiste uitzicht terug op de Landungsbrücken.

Tip: stap uit in Övelgönne, loop langs het strand en vaar later terug. De veren hebben een overdekte binnenruimte en een buitendek – bij zon pak je boven een plekje.

Bezoek, beste tijd en toegankelijkheid

De Landungsbrücken zijn dag en nacht vrij toegankelijk, entree kost niets. Voor een wandeling met visbroodje zijn 30 tot 60 minuten genoeg, met veerboot, Elbtunnel en museumschip wordt het snel een halve dag.

Het rustigst is het op doordeweekse ochtenden. Op zomerweekenden dringen de mensen zich op de pontons, vooral tijdens de Hafengeburtstag (havenverjaardag) in mei en de Hamburg Cruise Days. Wie van licht en sfeer houdt, komt in het blauwe uur: dan spiegelen de verlichte koepels zich in het water.

Met kinderen is het een ideale plek – schepen kijken, meeuwen spotten, met de veerboot varen. Houd kleine kinderen bij de pontonranden toch goed vast. Het metrostation werd in 2019/2020 toegankelijk gemaakt. Bij laagwater kunnen de bruggen naar de pontons vrij steil zijn; trek met een rolstoel of kinderwagen wat extra tijd uit. Honden aan de lijn zijn geen probleem.

Bereikbaarheid en parkeren

Het makkelijkst kom je met trein en veerboot: station Landungsbrücken wordt bediend door de U3 en de S-Bahn-lijnen S1 en S3; vanaf het Hauptbahnhof ben je er in een paar minuten. De U3 rijdt hier als hoogbaan – op het traject richting Baumwall heb je al vanuit de trein een geweldig uitzicht op de haven. Daarnaast stopt buslijn 111.

Met de auto zit de straat Bei den St. Pauli-Landungsbrücken vaak vast, en parkeerplaatsen in de buurt zijn schaars en duur. Parkeer liever buiten het centrum en stap over op trein of veerboot.

In de buurt

• Alter Elbtunnel: direct aan de westkant, te voet onder de Elbe door naar Steinwerder.
• Altonaer Fischmarkt: ongeveer een kilometer stroomafwaarts, op zondagochtend met markt en visveilinghal.
• Reeperbahn: een paar minuten lopen bergop door St. Pauli.
• Elbphilharmonie, Speicherstadt en HafenCity: bereikbaar via de oeverpromenade aan de Niederhafen of met veer 72.
• Planten un Blomen: de Große Wallanlagen, het zuidelijke deel van het park, beginnen rond metrostation St. Pauli en zijn bergop in ongeveer tien minuten te bereiken.