Erfurter Dom

De Erfurter Dom St. Marien (domkerk) torent samen met de naastgelegen Severikirche boven het Domplatz uit en is het symbool van de Thuringse deelstaathoofdstad. Over meer dan 70 trappen klim je naar een ensemble dat tot de indrukwekkendste stadsbeelden van Duitsland behoort. Binnen wachten middeleeuwse glas-in-loodramen, een prachtig koorgestoelte en in de middentoren de Gloriosa, de grootste vrij zwaaiende middeleeuwse klok ter wereld. Een bezoek loont voor kunstliefhebbers en voor iedereen die Erfurt voor het eerst ontdekt.

Geschiedenis: van Bonifatius tot het bisdom Erfurt

De wortels reiken ver terug: in 742 liet Bonifatius een bisdom in Erfurt bevestigen, dat echter na enkele jaren opging in het bisdom Mainz. De Mariakerk wordt in 1117 voor het eerst vermeld. Vanaf 1154 verrees op de Domberg een laatromaanse basiliek, waarvan de torenonderbouw nog altijd bewaard is. Een macabere episode speelde zich in 1184 naast de kerk af: bij de zogeheten Erfurter Latrinensturz (val in de latrine) bezweek tijdens een hofdag van koning Hendrik VI de vloer van de domproosdij; zo'n 60 aanwezigen vielen in de beerput en kwamen om het leven.

In de gotiek werd de kerk steeds groter: voor het Hohe Chor (hoogkoor) stortte men de domheuvel naar het oosten kunstmatig op en ondersteunde die met enorme onderbouwen, de Kavaten. Rond 1330 ontstond het ongewone Triangelportal als hoofdingang, in de 14e eeuw het koor met zijn hoge ramen. Op 3 april 1507 werd hier Maarten Luther tot priester gewijd. Roerige tijden volgden: onder Napoleon gebruikten Franse troepen de dom als paardenstal, en bij de beschieting van 1813 werd de dichte bebouwing van het Domplatz verwoest – daarom is het plein nu zo ruim. Lange tijd was St. Marien een collegiale kerk, na de secularisatie een parochiekerk; pas sinds 1994 is ze weer kathedraal van het nieuw gestichte bisdom Erfurt. De dom is 81,26 meter hoog en geldt als het oudste en belangrijkste kerkgebouw van de stad.

Wat je er ziet

• De glas-in-loodramen in het hoogkoor: de laatgotische cyclus ontstond tussen ongeveer 1370 en 1420 en is een van de grootste van zijn soort in Duitsland; de ramen zijn tot 18,6 meter hoog.
• Het koorgestoelte uit 1329, dendrochronologisch gedateerd, en het barokke hoofdaltaar (1697–1706).
• De Wolframleuchter: een bronzen figuur van een kandelaardrager uit omstreeks 1160 en een van de oudste vrijstaande bronzen beelden van Duitsland.
• Het Triangelportal met de twaalf apostelen en de wijze en dwaze maagden.
• De Gloriosa: in de nacht van 7 op 8 juli 1497 goot meester Gerhard van Wou, afkomstig uit het Nederlandse Kampen, de klok direct boven de domtrappen. Ze hangt in de middentoren en luidt alleen bij bijzondere gelegenheden – wie haar hoort, vergeet die diepe klank niet.
• De Severikirche direct ernaast, een gotische hallenkerk die samen met de dom het beroemde ensemble vormt.

Openingstijden, entree en rondleidingen

Gegevens van oktober 2026. De dom is buiten de kerkdiensten open:

• April tot en met oktober: maandag tot en met zaterdag 10.00–18.00 uur, zon- en feestdagen 13.00–17.00 uur
• November tot en met maart: maandag tot en met zaterdag 10.00–17.00 uur, zon- en feestdagen 13.00–17.00 uur

De bezichtiging zelf kost geen entree. De rondleidingen van het dompersoneel zijn de moeite waard:

• Domführung (rondleiding door de dom): € 8, met korting € 6; voor individuele gasten dagelijks om 14.00 uur, maximaal 15 personen
• Glockenführung (rondleiding naar de Gloriosa): € 8, met korting € 6; april tot en met oktober na telefonische aanmelding, 5 tot 15 personen
• Schatzkammer (schatkamer): € 8; woensdag en zaterdag om 15.00 uur na aanmelding

In de adventsweekenden zijn er geen rondleidingen. Aanmelden kan bij de Dominformation aan de domtrappen.

Toegankelijkheid en met kinderen

De 70 domtrappen hoef je niet te beklimmen als ze een obstakel voor je zijn: via de straat bij de Severihof kom je ook met rolstoel of kinderwagen op de Domberg. Voor mensen met een mobiliteitsbeperking is er een geschikt portaal, sinds 2019 een helling naar het hoogkoor en een aangepast toilet. Voor gezinnen biedt de dom een eigen aanbod, “Dom für Kinder”. Extra spannend voor kinderen is de klokkenrondleiding hoog naar de Gloriosa.

Bereikbaarheid

Erfurt is een ICE-knooppunt: vanuit Berlijn, München, Frankfurt en Leipzig bereik je de stad snel en meestal zonder overstap. Vanaf het Hauptbahnhof rijd je met de tram tot de halte Domplatz, of je loopt ruim 20 minuten door de oude binnenstad. Op de Domberg geldt een parkeerverbod; met de auto parkeer je in een van de parkeergarages in het centrum.

Beste reistijd: in lente en zomer lichten de koorramen in de namiddag extra mooi op. In de advent verandert het Domplatz in de Erfurter kerstmarkt – dan is het druk, maar het decor met de verlichte dom is spectaculair. Let op dat in de adventsweekenden geen rondleidingen plaatsvinden. Voor de dom zelf plan je 45 minuten tot een uur, met rondleiding en Severikirche eerder twee uur.

In de buurt

• Zitadelle Petersberg met uitzicht op dom en oude binnenstad
• Krämerbrücke: bewoonde brug met kleine winkeltjes
• Oude binnenstad van Erfurt met Fischmarkt en stadhuis
• Weimar met Goethes woonhuis en de Herzogin Anna Amalia Bibliothek, zo'n 25 kilometer naar het oosten

Kerstmarkt 2026

Aan de voet van dom en Severikirche vindt van 24 november tot en met 22 december 2026 de 176e Erfurter kerstmarkt plaats, met meer dan 200 houten kraampjes rond het Domplatz. De openingstijden voor 2026 zijn nog niet bekendgemaakt. In 2025 was de markt van zondag tot en met woensdag open van 10.00 tot 20.00 uur, op donderdag tot 21.00 uur en op vrijdag en zaterdag tot 22.00 uur. Meer daarover in onze gids Kerstmarkt Erfurt 2026.