Herzogin Anna Amalia Bibliothek

De Herzogin Anna Amalia Bibliothek in Weimar heeft een van de mooiste bibliotheekzalen ter wereld: de ovale rococozaal, die zich over drie verdiepingen verheft, omringd door boeken, schilderijen en marmeren bustes. Goethe leidde de bibliotheek meer dan dertig jaar, en na de verwoestende brand van 2004 werd ze het symbool van de wederopbouw. Als onderdeel van het UNESCO-werelderfgoed “Klassiek Weimar” hoort ze tot de belangrijkste bezienswaardigheden van Thüringen.

Geschiedenis: van hofbibliotheek tot werelderfgoed

De bibliotheek werd gesticht in 1691, toen hertog Wilhelm Ernst zijn zo'n 1.400 boeken openbaar toegankelijk maakte. In 1766 liet hertogin Anna Amalia de collectie overbrengen naar het Grüne Schloss, een renaissancegebouw uit 1562–1569, en daar de rococozaal inrichten. Haar zoon Carl August droeg in 1797 het toezicht over aan Johann Wolfgang von Goethe, die het tot zijn dood in 1832 behield. In die tijd verdubbelde de collectie tot ongeveer 80.000 delen – de bibliotheek werd een van de belangrijkste van Duitsland. Clemens Wenzeslaus Coudray bouwde tussen 1821 en 1825 de naastgelegen stadstoren om tot boekentoren. De naam van de hertogin draagt de bibliotheek pas sinds 1991, en sinds 1998 is ze werelderfgoed.

Op de avond van 2 september 2004 brak in het dakgebinte brand uit. Zo'n 50.000 delen en 35 schilderijen gingen verloren, ongeveer 62.000 delen raakten beschadigd. Helpers redden in de brandnacht zo'n 28.000 boeken, waaronder een Lutherbijbel uit 1534. De beschadigde boeken werden jarenlang gerestaureerd, het gebouw werd voor 12,8 miljoen euro hersteld. Op 24 oktober 2007, de verjaardag van Anna Amalia, werd de bibliotheek heropend.

Tegenwoordig is de bibliotheek meer dan een museum: het is een openbare onderzoeksbibliotheek voor literatuur- en cultuurgeschiedenis, vooral voor de periode van 1750 tot 1850. Nog voor de brand was de bouw van het Studienzentrum begonnen, dat in 2005 klaar was en ondergrondse depots heeft voor zo'n 1,4 miljoen boeken. Daar lezen en onderzoeken wetenschappers uit de hele wereld, terwijl bezoekers de historische zaal beleven.

Wat je er ziet

• De rococozaal: wit en goud, gebogen galerijen en zo'n 40.000 boeken in de kasten – en dat zijn geen namaakboeken: je kunt ze nog steeds laten aanrukken naar de leeszaal.
• Bustes en portretten: hertog Carl August liet bustes maken van beroemde tijdgenoten, onder wie Herder, Wieland en Goethe. Vooral bekend is de Schillerbuste van Dannecker.
• Het plafondschilderij “Genius des Ruhms”, na de brand gereconstrueerd naar Johann Heinrich Meyer.
• “Cranachs Bilderfluten”: vaste tentoonstelling in de renaissancezaal over Lucas Cranach de Oudere en de Jongere en de macht van beelden in politiek en propaganda.
• De boekentoren: voormalige stadstoren, sinds 1825 depotruimte, alleen met rondleiding toegankelijk.

Tickets en openingstijden

Gegevens van oktober 2026:

• Volwassenen: € 10
• Met korting: € 7
• Scholieren 16–20 jaar: € 4
• Onder 16 jaar: gratis
• Combiticket rococozaal + Cranachs Bilderfluten: € 14 (met korting € 9, scholieren € 5)

De rococozaal is van dinsdag tot en met zondag open, tot 1 november van 9.30 tot 18.00 uur, daarna in de winter van 10.00 tot 18.00 uur. Op maandag is hij gesloten, en van 3 tot en met 6 november 2026 blijft de zaal om technische redenen dicht. Vanaf 15.00 uur hebben aangemelde groepen voorrang, dus als individuele bezoeker kom je beter in de ochtend of vroege middag.

Er zijn alleen tickets met tijdslot. Omdat de zaal maar een beperkt aantal gasten aankan, zijn de kaarten in het weekend en in de vakanties snel weg – boek online vooraf. Met wat geluk krijg je vanaf 9.30 uur restkaartjes aan de museumkassa. Ook de MuseumsCard is geldig. Onze tip: het rustigst is het meestal doordeweeks in het eerste tijdslot van de ochtend, als het licht door de hoge ramen op de galerijen valt.

Je bezoek plannen: tijd, audiotour en toegankelijkheid

Voor de rococozaal zijn meestal 30 tot 45 minuten genoeg, met de Cranach-tentoonstelling ongeveer anderhalf uur. Een audiotour biedt de gratis app Weimar+; leentoestellen zijn ter plaatse te krijgen voor € 2. Met de augmented-reality-functie “Aufgeschlagen!” haal je historische boeken digitaal uit de kast.

De zaal is voor rolstoelgebruikers bereikbaar via een platformlift; vanwege de historische houten vloer krijgen gebruikers van elektrische rolstoelen een leenrolstoel. Er is een toegankelijk toilet. In het moderne Studienzentrum aan de overkant, Platz der Demokratie 4, nodigt Café Samocca uit voor een pauze.

Bereikbaarheid

De bibliotheek ligt aan het Platz der Demokratie midden in de oude binnenstad, een paar minuten lopen van de markt en het woonhuis van Goethe. Vanaf het centraal station van Weimar, waar ook ICE-treinen tussen Frankfurt, Erfurt en Leipzig stoppen, loop je ongeveer 20 tot 25 minuten of neem je de stadsbus naar het centrum. Automobilisten parkeren het best in een parkeergarage aan de rand van het centrum, want de oude binnenstad is grotendeels verkeersluw.

In de buurt

• Goethes Wohnhaus aan het Frauenplan (vanaf november 2026 gesloten wegens renovatie)
• Park an der Ilm met Goethes tuinhuis, direct achter de bibliotheek
• Stadtschloss Weimar aan het Burgplatz
• Schillers Wohnhaus en het Bauhaus-Museum Weimar