Braunschweiger Dom

Toen Hendrik de Leeuw in 1173 terugkeerde van zijn pelgrimstocht naar het Heilige Land, liet hij tegenover zijn burcht Dankwarderode een kerk bouwen die als graf voor hem en zijn vrouw moest dienen. De Braunschweiger Dom, officieel Domkirche St. Blasii, is tot op de dag van vandaag het belangrijkste gebedshuis van de stad. Binnen wachten je het grafmonument van het hertogelijk paar, een bijna vijf meter hoge bronzen kandelaar en muurschilderingen uit de 13e eeuw. De dom werd in 1226 gewijd en viert in 2026 dus zijn 800-jarig jubileum.

Geschiedenis: grafkerk van een hertog

De bouw begon in 1173 en sleepte zich tientallen jaren voort. Toen Hendrik in 1195 overleed, werd hij in de nog onvoltooide dom bijgezet naast zijn tweede vrouw Mathilde van Engeland, die al in 1189 was gestorven. De dom werd een driebeukige romaanse pijlerbasiliek van kalksteen, als een van de eerste grote kerken van de streek van meet af aan volledig overwelfd. In 1472 verving men de noordelijke zijbeuk door een dubbele laatgotische hal, waarvan de vensters aan de Engelse gotiek doen denken.

Een donker hoofdstuk volgde in de nazitijd. De nationaalsocialisten verklaarden de dom tot “Staatsdom”, lieten in 1935 het graf van Hendrik openen en bouwden het interieur tot 1938 om tot een cultusplaats. De kerkgemeente werd ontbonden. Na de oorlog werd de dom weer een protestantse kerk.

Wat je er ziet

• Grafmonument van Hendrik de Leeuw en Mathilde: de bovenmenselijk grote beelden voor het Mariaaltaar ontstonden rond 1230, tientallen jaren na de dood van het paar. Hendrik houdt een model van de dom in zijn hand.
• Zevenarmige kandelaar: de bronzen kandelaar van 77 afzonderlijke delen is bijna vijf meter hoog, vier meter breed en weegt meer dan 400 kilo. Hij ontstond waarschijnlijk rond 1190 en stond al vóór 1196 in de dom.
• Imervard-kruis: het romaanse kruis in de noordelijke zijbeuk dateert waarschijnlijk uit 1150 en is dus ouder dan de dom. Op de gordel staat “IMERVARD ME FECIT”: Imervard heeft mij gemaakt.
• Mariaaltaar: gewijd in 1188 en nog altijd in de dom aanwezig.
• Muurschilderingen: transept, koor en apsiden werden tussen 1230 en 1250 beschilderd. Zo'n 80 procent is bewaard gebleven, veel is in de 19e eeuw aangevuld.
• Crypte: de romaanse onderkerk onder viering en koor is het oudste deel van de dom. Hier staan de sarcofagen van de Welfenvorsten, onder wie die van de “Zwarte Hertog” Frederik Willem, die in 1815 sneuvelde bij Quatre-Bras.

Legenden in het metselwerk

Loop eens om de dom heen. Bij het Löwenportal (leeuwenportaal) aan de noordoostkant zie je diepe krassen in de steen. Volgens de sage zijn ze afkomstig van de leeuw van Hendrik, die naar zijn dode heer wilde. Waarschijnlijker is dat hier eeuwenlang wapens zijn geslepen. In de oostmuur zit een kanonskogel met de ingebeitelde datum 20 augustus 1615, een herinnering aan het beleg van de stad.

Rondleidingen en bezoek

• Openbare rondleidingen: maandag tot en met zaterdag om 14.00 uur, zonder aanmelding, niet in januari en februari.
• Groepsrondleidingen: ongeveer 60 minuten, tot 7 personen € 15 forfaitair, vanaf 8 personen € 2 per persoon, aanmelden verplicht.
• Jubileum: voor de 800e wijdingsdag toont het Braunschweigisches Landesmuseum van 13 november 2026 tot 23 mei 2027 een tentoonstelling over de dom, onder meer met een digitale 3D-reconstructie van het gebouw rond 1226.

Tripto-tip

De dom staat niet alleen: direct ervoor ligt de Burgplatz met de bronzen Burgleeuw, het symbool van de stad, en Burg Dankwarderode. Voor dom en plein reken je op ongeveer anderhalf uur. De mooiste sfeer voor foto's vind je aan het eind van de middag, als de zon op de westgevel valt.