Michaeliskirche Hildesheim

Boven het middenschip van de Michaeliskirche hangt een prentenboek van hout: 1300 eikenplanken, rond 1200 beschilderd met de stamboom van Christus. Zo'n monumentale plafondschildering uit de hoge middeleeuwen vind je in Europa nog maar op twee andere plekken. Maar ook het gebouw zelf is een sensatie. Bisschop Bernward liet de kerk vanaf 1010 bouwen op een heuvel aan de rand van de oude stad van Hildesheim, met twee koren, twee dwarsschepen en twee torengroepen. Sinds 1985 staat ze samen met de dom van Hildesheim op de lijst van het UNESCO-werelderfgoed.

Geschiedenis: de kerk van Bernward voor de aartsengel

Een steenblok met het jaartal 1010, in 1908 gevonden onder een trappentoren, geldt als de eerste steen van de abdijkerk. Bernward bestemde de westcrypte als zijn graf en wijdde die op Michaëlsdag 1015 in. De hele kerk werd in 1033 ingewijd door zijn opvolger Godehard. Tot de Reformatie was St. Michael de kerk van een benedictijnenabdij, tegenwoordig is ze een evangelisch-lutherse parochiekerk. De crypte met het graf van Bernward gebruikt de katholieke gemeente voor weekmissen. Daarmee is St. Michael een van de weinige simultaankerken van Duitsland.

De eeuwen gingen niet spoorloos voorbij. In 1650 stortte de oostelijke vieringtoren in en vernielde een deel van het houten plafond. In maart 1945 brandde de kerk uit na luchtaanvallen. Het plafond en andere kunstschatten had men eerder elders in veiligheid gebracht, het engelenkoorhek was beschermd door een muur. Vanaf 1947 werd de kerk op de oude muren volgens de oorspronkelijke plannen herbouwd.

Wat je er ziet

• Het beschilderde houten plafond: 27,6 × 8,7 meter groot, geschilderd op gekloofde, niet gezaagde eikenplanken. Het toont de Jesseboom, beginnend met Adam en Eva in het paradijs, via de koningen van Israël tot Maria. Het laatste vak ging in 1650 verloren en werd vervangen door een troonrende Christus.
• Architectuur: de kerk is streng symmetrisch ontworpen, met in het oosten en westen telkens een torengroep van een kubusvormige centrale toren en trappentorens. Let in het schip op het ritme van een pijler en twee zuilen. Deze steunenwisseling heet Nedersaksisch, omdat ze hier voor het eerst opduikt.
• Engelenkoorhek (Engelschorschranke): de stucreliëfs bij de toegang tot de crypte ontstonden van 1194 tot 1197. Het noordelijke hek is bewaard gebleven.
• Bernwardskrypta: onder het westkoor ligt de sarcofaag van de bisschop, een van de stilste hoeken van de kerk.
• Kloostergang: ten noorden van de kerk is van de middeleeuwse kloostergang de westvleugel bewaard.

Wetenswaardigheden

De bronzen Christuszuil die ooit in St. Michael stond, staat nu in de dom van Hildesheim, op een paar honderd meter afstand. De kerk staat bovendien afgebeeld op een Duitse gedenkmunt van 2 euro uit 2014.

Openingstijden en rondleidingen

• 1 april tot en met 31 oktober: maandag tot en met zaterdag 10.00–18.00 uur, zondag en op kerkelijke feestdagen 12.00–18.00 uur. Tijdens erediensten, concerten en repetities is bezichtiging beperkt.
• Openbare rondleidingen: van april tot oktober elke zaterdag gratis en zonder aanmelding, verzamelpunt in het zuidelijke zijschip.
• Groepsrondleidingen: in overleg, € 5 per persoon, minimaal € 60 per groep.
• Op werkdagen nodigt de gemeente tot eind oktober om 12.00 uur uit voor 15 minuten woord en muziek.

Tripto-tip

Direct bij de kerk zijn geen parkeerplaatsen voor bezoekers; zet je auto in de binnenstad neer en loop de korte helling op naar de Michaelisplatz. Voor het plafond is een verrekijker of de zoom van je camera handig. Foto's voor privégebruik zijn zonder flits en statief toegestaan. Combineer het bezoek met de dom, de Magdalenengarten ten westen van de kerk en een wandeling over de markt van Hildesheim. Voor de kerk alleen is een uur genoeg.