Bamberger Dom

De Bamberger Dom is het herkenningspunt van de UNESCO-werelderfgoedstad Bamberg en een van de grote keizerdomen van Duitsland. Met zijn vier torens troont hij op de Domberg boven de daken van de Frankische bisschopsstad. Binnen wachten meesterwerken die je uit elk kunstgeschiedenisboek kent: de raadselachtige Bamberger Reiter, het graf van het enige heiliggesproken keizerspaar en het enige pausgraf ten noorden van de Alpen. De toegang is gratis – een bezoek hoort bij elke reis naar Bamberg.

Geschiedenis: duizend jaar keizerdom

De eerste steen werd gelegd door koning Hendrik II in het jaar 1004; drie jaar later stichtte hij het bisdom Bamberg. In 1012 werd de eerste dom gewijd. Hendrik, later keizer, en zijn vrouw Kunigunde maakten van Bamberg een centrum van hun rijk – beiden werden heilig verklaard en liggen hier begraven.

Het eerste gebouw brandde af in 1081 en opnieuw in 1185. De huidige dom werd op 6 mei 1237 gewijd, de verjaardag van Hendrik II. Zijn architectuur toont de overgang van romaans naar gotiek: de oostelijke torens ogen nog zwaar en romaans, de westzijde al lichter. Vanaf 1611 kreeg de dom een barokke inrichting. Vanaf 1829 liet koning Lodewijk I van Beieren die grotendeels verwijderen, in de geest van een “zuivering”, om het middeleeuwse karakter terug te winnen. Daarom oogt het interieur nu zo helder en streng.

De tweede bisschop van Bamberg, Suidger, werd in 1046 paus als Clemens II. Zijn graf in het westkoor is het enige bewaarde pausgraf in Duitsland en ten noorden van de Alpen.

Wat je er ziet

• Bamberger Reiter: het levensgrote stenen beeld van een jonge koning te paard ontstond in de 13e eeuw. Wie hij voorstelt, is tot nu toe onopgelost – juist dat maakt hem zo aantrekkelijk.
• Keizersgraf: de hoge tombe voor Hendrik II en Kunigunde maakte Tilman Riemenschneider. De reliëfs vertellen legenden uit het leven van het keizerspaar.
• Pausgraf van Clemens II: in het westkoor, meestal alleen tijdens rondleidingen van dichtbij te zien.
• Mariaaltaar van Veit Stoß: een laatgotisch snijwerk van de Neurenbergse meester.
• Koorschotten en portalen: de apostel- en profetenreliëfs aan het Georgenchor en het Fürstenportal met het Laatste Oordeel horen tot de hoogtepunten van de beeldhouwkunst van de 13e eeuw.
• Crypte en kloostergang: tijdens rondleidingen daal je af in de crypte en loop je door de middeleeuwse kloostergang.

Diözesanmuseum en rondleidingen

Direct naast de dom ligt het Diözesanmuseum (Domplatz 5) met de domschat en de beroemde keizergewaden, kostbare textiel uit de tijd van Hendrik II. De entree kost € 7, met korting € 5, kinderen en jongeren onder de 18 zijn gratis. Met het Domberg-Ticket van € 12 bezoek je daarnaast het Historisches Museum en de Neue Residenz. Het museum is op maandag, dinsdag en donderdag tot en met zaterdag open van 10.00 tot 17.00 uur, op zondag van 13.00 tot 17.00 uur; op woensdag is het gesloten.

Bijzonder de moeite waard is de openbare rondleiding “Dom.Schatz.Kreuzgang”: dagelijks om 14.00 uur, 90 minuten, inclusief museumentree € 12 (met korting € 9, kinderen tot 18 gratis). Er doen maximaal 20 personen mee, boek dus vooraf online.

Openingstijden

De dom is voor bezichtiging als volgt geopend:

• Mei tot en met oktober: maandag tot en met woensdag 9.00–18.00 uur, donderdag en vrijdag 9.30–18.00 uur, zaterdag 9.00–11.15 en 13.00–16.15 uur, zondag 13.00–18.00 uur
• November tot en met maart: maandag tot en met woensdag 9.00–17.00 uur, donderdag en vrijdag 9.30–17.00 uur, zaterdag 9.00–16.15 uur, zondag 13.00–17.00 uur

Van mei tot en met oktober is er op zaterdag om 12.00 uur een openbaar orgelconcert; daarvoor geldt vanaf 11.15 uur “stilte” – bezichtiging is dan niet mogelijk. Tijdens erediensten is de dom voor bezoekers gesloten. Op feestdagen als Allerheiligen, Allerzielen, Kerstmis en in de Goede Week wordt in de dom om stilte gevraagd; rondleidingen vinden dan niet plaats.

Bereikbaarheid, parkeren en toegankelijkheid

Bamberg ligt aan de ICE-lijn München–Berlijn; vanuit Neurenberg ben je er met de regionale trein snel. Vanaf het station loop je ongeveer een half uur door de oude stad omhoog naar de Domberg of neem je stadsbus 910 tot halte Domplatz. Bij de dom zijn geen parkeerplaatsen – gebruik de parkeergarages aan de rand van de oude stad en loop de laatste meters. De weg naar de Domberg is steil en deels met kinderkopjes bestraat.

Een gelijkvloerse toegang leidt via de Domstraße en de Mesnerhof de dom in. Volgens de dom wordt dit gedeelte momenteel verbouwd, informeer je daarom vooraf over de actuele stand van zaken. Reken voor de dom zelf op ongeveer een uur, met museum of rondleiding twee tot drie uur. Het is het rustigst op doordeweekse ochtenden. Denk eraan dat de dom een levend gebedshuis is: praat zachtjes en loop tijdens de mis niet rond.

In de buurt

• Neue Residenz met Rosengarten: barokke residentie van de prins-bisschoppen direct tegenover, met uitzicht over de stad.
• Alte Hofhaltung: de renaissancebinnenplaats naast de dom herbergt het Historisches Museum.
• Kloster Michaelsberg: het voormalige benedictijnenklooster op de naburige heuvel biedt een mooi uitzicht.
• Altes Rathaus en Klein-Venedig: het raadhuis midden in de Regnitz en de vissershuizen aan de rivier liggen op een paar minuten lopen.