Altenburg Bamberg

Op elk oud stadsbeeld van Bamberg is hij te zien: de ronde toren van de Altenburg, die in het westen van de stad boven het bos uitsteekt. De burcht ligt op zo'n 400 meter hoogte en is daarmee het hoogste herkenningspunt van Bamberg. Boven wachten ringmuur, poortgebouw, een neogotisch paleis en een uitzicht dat van dom en Michelsberg tot ver in het Frankische land reikt. En een geschiedenis waarin een dichter, een monumentenvereniging en verschillende bruine beren voorkomen.

Geschiedenis: bisschopsburcht, ruïne, romantiek

De Altenburg wordt voor het eerst genoemd in 1109, toen bisschop Otto haar overdroeg aan het stift St. Jakob. Van 1305 tot 1553 was ze de tweede residentie van de Bamberger prins-bisschoppen; haar huidige omvang kreeg ze in het begin van de 15e eeuw. In de Tweede Markgrafenoorlog van 1553 werd ze aan het leger van markgraaf Albrecht Alcibiades overgegeven en verwoest.

In 1801 kocht de arts Adalbert Friedrich Marcus de burcht en richtte het poortgebouw in als woning. Zijn vriend E. T. A. Hoffmann, die van 1808 tot 1813 in Bamberg woonde, trok zich graag terug in een van de muurtorens. In 1818 werd de vereniging tot behoud van de Altenburg opgericht, de eerste monumentenvereniging van Beieren, aan wie de burcht tot op heden haar behoud dankt. Het huidige paleis ontstond pas in 1901/02 in romantische stijl, onder meer gefinancierd door schoenenfabrikant Heinrich Manz.

Wat je er ziet

• Donjon: de ronde toren in “botervatvorm” heeft een dik onderstuk en een slankere bovenbouw. De bovenste verdieping werd in 1743 geplaatst door Johann Jakob Michael Küchel; de Italiaanse koepelkap kwam in 1902 erbij.
• Vuurkorf: aan de toren hangt een ijzeren mand. Die zou gediend hebben voor vuursignalen naar de zo'n 20 kilometer verderop gelegen Giechburg bij Scheßlitz, maar schriftelijk is dat niet bewezen.
• E.T.A.-Hoffmann-Klause: de dichter beschilderde de binnenmuren met karikaturen van burgers van Bamberg.
• Burchtkapel in het poortgebouw: ingericht in 1834/35 in een laatgotische gewelfde ruimte uit omstreeks 1450; in de sluitsteen staat de stadsridder uit het wapen van Bamberg.
• Put en berenkuil: de burchtput is zo'n 30 meter diep. In de oude dwinger leefden tot 1982 burchtberen, de laatste was “Poldi”, wiens kop nu te zien is in het Naturkunde-Museum Bamberg.

Wetenswaardigheden

Van de middeleeuwse bouw zijn alleen de donjon en delen van de ringmuur bewaard; veel van de rest is wederopbouw uit de 19e en 20e eeuw. In de ridderzaal van het paleis is een wandschildering van een riddertoernooi bewaard gebleven: een van de ruiters draagt de trekken van de toenmalige tweede burgemeester Josef Valentin Herd. In de aanbouw van het poortgebouw is een restaurant, en de ridderzaal wordt gebruikt voor feesten en huwelijken.

Openingstijden

Het burchtterrein is volgens de Altenburgverein dagelijks van 9.00 tot 19.00 uur open. Tijdens rondleidingen over het complex bezoek je uitgekozen ruimtes, waaronder de E.T.A.-Hoffmann-Klause, en beklim je de donjon. Kaarten zijn verkrijgbaar bij de gids of online via AGIL Bamberg.

Bereikbaarheid en rondwandeling

Naar de burcht leiden voetpaden vanuit de binnenstad; met de auto bereik je de parkeerplaatsen onder de burcht. Rond de burchtberg loopt een rondwandeling van ongeveer 3 kilometer door bos en weiden, die ook met een kinderwagen met luchtbanden te doen is. Hij begint zo'n 20 meter onder de onderste parkeerplaats. Vanaf een afslag boven de Weinbergweg heb je een mooi uitzicht op de Altenburg en klooster Michelsberg.

Tripto-tip

Reken voor burcht en rondwandeling op minstens twee uur. Kom aan het eind van de middag; dan ligt de oude stad in warm licht onder je. Wie Bamberg op één dag wil beleven, combineert Altenburg, Michelsberg en dom tot een ronde over de heuvels van de Bergstadt.