Altstadt Tangermünde

Hoog boven de plek waar de Tanger in de Elbe uitmondt ligt een stadje dat er nog bijna net zo uitziet als vierhonderd jaar geleden. Tangermünde heeft zijn stadsmuur behouden, zijn gotische bakstenen poorten en een raadhuis waarvan de pronkgevel geldt als paradepaardje van de Noord-Duitse baksteengotiek. Daarachter staan hele straten met vakwerkhuizen, gebouwd na de grote brand van 1617. In 2019 werd Tangermünde in een online stemming van een reisportaal gekozen tot mooiste kleine stad van Duitsland.

Geschiedenis: keizerstad en Hanzestad

De burcht wordt voor het eerst genoemd in 1009, de stad in 1275. Vanaf hun plek op een eindmorene boven de Elbe werden hier tollen geheven op de scheepvaart. Van 1373 tot 1378 was Tangermünde tweede residentie van keizer Karel IV, die de burcht uitbouwde tot paleis. Ook de Hohenzollerns resideerden vanaf 1415 aanvankelijk hier. In de 15e eeuw beleefde de Hanzestad haar bloeitijd; toen ontstonden de stadspoorten en het raadhuis. Na een opstand van de burgers tegen de bierbelasting in 1488 verplaatste keurvorst Johann Cicero zijn residentie voorgoed naar Cölln, het huidige Berlijn. Op 13 september 1617 brandde de stad bijna helemaal af. De schuld werd gegeven aan het weesmeisje Grete Minde, naar men nu aanneemt ten onrechte, en in 1619 werd ze op de brandstapel verbrand. Theodor Fontane maakte er in 1880 zijn novelle “Grete Minde” van.

Wat je er ziet

• Rathaus (raadhuis): gebouwd vanaf 1430, met een laatgotische pronkgevel van baksteen en rozetten van maaswerk. In het gebouw vertelt een heemkundig museum ook het verhaal van Grete Minde.
• Stadsmuur en poorten: de muur omsluit de oude binnenstad bijna helemaal; aan de kant van de Elbe is hij 10 tot 12 meter hoog. Bewaard zijn de Neustädter Tor, de Hünerdorfer Tor en de Elbtor uit de 15e eeuw, plus de Schrotturm, de Eulenturm en de twee “Putinnen”-torens.
• St.-Stephanskerk: de gotische hallenkerk heeft een orgel van de Hamburgse orgelbouwer Hans Scherer de Jongere, een astronomische klok en de hoogste toren van de Altmark.
• Kirchstraße 23: op de dorpel van de bovenverdieping van dit vakwerkhuis uit 1619 staat een inscriptie over de brand van 13 september 1617.
• Burchtterrein: sinds 1900 staat hier een bronzen standbeeld van Karel IV, groter dan levensgroot.

Wist je dat

De muur bleef overeind om een heel praktische reden: aan de Elbekant is hij ook de steunmuur van de steile oever en hield hij het hoogwater tegen. In de 18e eeuw werd hij zelfs opgeknapt, omdat de ’s nachts gesloten poorten smokkelaars het leven zuur maakten. Via de Steigberg, een trap onder een verdedigingstoren, kwamen de inwoners vroeger door de muur bij de Elbe. In 2022 won het raadhuis in zijn categorie een publieksverkiezing voor het mooiste raadhuis van het Duitse taalgebied.

Praktische informatie

• De oude binnenstad is vrij toegankelijk; de wandeling kost niets.
• Het toeristenbureau aan Markt 2 is in oktober van maandag tot en met vrijdag open van 10.00 tot 17.00 uur en in het weekend van 10.00 tot 14.00 uur; van november tot en met maart van maandag tot en met vrijdag van 10.00 tot 17.00 uur en op zaterdag van 10.00 tot 13.00 uur. Daar krijg je informatie over stadswandelingen met gids.
• Parkeren kan in Tangermünde ook met de parkeer-app op je telefoon.

Tripto-tip

Reken op een halve dag. Begin op de Markt bij het raadhuis, loop door de Kirchstraße naar de St.-Stephanskerk en daal dan via de Roßfurt af naar de oever van de Elbe. Vanaf de overkant van de haven zie je de stadsmuur met kerk en burcht over de volle lengte, vooral mooi in het avondlicht. Wie vooraf Fontanes “Grete Minde” leest, herkent veel plekken terug.