Altstadt Amberg

De oude stad van Amberg in de Opper-Palts ligt zo'n 55 km ten oosten van Neurenberg aan de Vils en heeft haar middeleeuwse stadsplattegrond grotendeels bewaard. Een bijna gesloten stadsmuur omsluit de marktplaats, de kerken en het voormalige slot van de keurvorsten. Het bekendste beeld is de Stadtbrille: een waterpoort waarvan de bogen zich in de Vils tot twee cirkels spiegelen.

Geschiedenis: ijzer en keurvorsten

Amberg werd rijk door ijzererts; de stad ligt aan de Bayerische Eisenstraße tussen Pegnitz en Regensburg. Als regeringszetel van de Opper-Palts was ze de hoofdstad van de paltsgraven aan de Rijn in dit deel van het land. Keurvorst Lodewijk III liet in 1417 het Kurfürstliches Schloss bouwen. De verdedigingswerken met meer dan 100 torens en dubbele muren maakten van Amberg een waterburcht; een kroniekschrijver noteerde in 1564 dat Amberg de “festest Fürstenstad” was, de sterkste vorstenstad. Serieus belegerd werd de stad pas in 1703, in de Spaanse Successieoorlog.

In 1621 viel Amberg met de Opper-Palts aan Beieren, in 1810 verloor het de regeringszetel aan Regensburg. De mijnbouw liep nog door tot in de 20e eeuw: het laatste ijzererts werd in 1964 gedolven, de hoogoven van de Luitpoldhütte werkte tot 1968.

Wat je er ziet

• Stadtbrille: de laatmiddeleeuwse waterpoort overspant de Vils met twee bogen. Spiegelen die zich in het water, dan ontstaat het beeld van een bril. Een lang dichtgemetselde derde boog is weer geopend.
• Stadsmuur en poorten: de Nabburger Tor, Ziegeltor, Vilstor en Wingershofer Tor zijn bewaard gebleven; de Stadtbrille geldt als vijfde poort.
• Marktplaats: met het gotische raadhuis en de Basilika St. Martin, vanaf 1421 gebouwd als burgerkerk. Volgens de stad is het de grootste gotische hallenkerk van de Opper-Palts; de toren rijst vlak aan het water van de Vils op tot bijna 92 m hoogte.
• Kurfürstliches Schloss en Zeughaus: het slot uit 1417 is nu het kantoor van het Landratsamt (districtsbestuur); ernaast staan het voormalige Zeughaus (wapenarsenaal) en de Regierungskanzlei met een renaissance-erker.
• Eh'häusl: een smal historisch huis dat geldt als een van de kleinste hotels ter wereld.
• Mariahilfberg: de bedevaartskerk boven de stad ontstond na de pest naar plannen van Wolfgang Dientzenhofer, werd in 1711 gewijd en heeft fresco's van Cosmas Damian Asam.

Rondleidingen

• Openbare stadswandeling: ongeveer 1,5 uur, verzamelen bij de Tourist-Information op de Hallplatz 2. Volwassenen € 8, met korting € 6. Van september tot eind oktober meerdere keren per week, van november tot februari elke tweede zaterdag om 10.30 uur.
• Torenrondleiding Martinsturm: zo'n 300 treden over smalle wenteltrappen en oude houten trappen, je hebt een goede conditie nodig; duur 1,5 uur, volwassenen € 11,50. Tot eind oktober op zaterdag om 11.00 uur en op zon- en feestdagen om 14.00 uur. Tickets koop je online of bij de Tourist-Information; bij de torengids zijn geen losse kaarten meer te krijgen.

Tripto-tip

Voor een rondje langs de Stadtbrille, de muur en de marktplaats heb je 2 tot 4 uur nodig. Het mooiste spiegelbeeld van de Stadtbrille zie je bij rustig water. Van mei tot oktober kun je op de Vils een tocht maken met een platbodem, vertrekkend vanaf de Schiffbrücke. Begin juli trekt het Bergfest pelgrims en bezoekers naar de Mariahilfberg.