Wormser Dom St. Peter

De Wormser Dom St. Peter is het herkenningspunt van Worms en de kleinste, maar slankste van de drie Rijnlandse keizerdomen. Op het hoogste punt van de oude stad torent het laatromaanse zandstenen gebouw met vier ronde torens en twee koepels boven de stad uit. Hier onderhandelden keizer en paus, hier speelt de beroemde ruzie van de koninginnen uit het Nibelungenlied – en binnen verrast een weelderig barokaltaar. Wie bezienswaardigheden in Worms zoekt, begin je het best precies hier.

Geschiedenis

Al de Romeinen gebruikten de tegen hoogwater veilige heuvel voor een forum en een tempelwijk. Bisschop Burchard liet vanaf het jaar 1000 een grote dom bouwen, die in 1018 werd gewijd. Het huidige gebouw ontstond in de 12e eeuw in drie fasen: eerst het oostelijk deel met dwarsschip en vieringtoren, dan het middenschip en ten slotte het westkoor. De wijding op 2 mei 1181 markeert de voltooiing. Delen van de onderste westtorens stammen nog uit de Burchard-dom.

In de dom is veel geschiedenis geschreven: in 1122 maakte het Concordaat van Worms een einde aan de investituurstrijd, in 1235 trouwde keizer Frederik II hier met Isabella van Engeland. In de Negenjarige Oorlog brandde de dom in 1689 uit, daarom is de inrichting nu overwegend barok. In 2018 vierde Worms het 1000-jarig jubileum van de wijding.

Wat je er ziet

• Hoogaltaar van Balthasar Neumann: het vergulde zuilenaltaar in het oostkoor is de blikvanger van het interieur.
• Koorbanken: het gesneden koorgestoelte stamt uit de jaren 1755 tot 1759.
• Westkoor: het veelhoekige koor wijst al vooruit naar de gotiek.
• Zuidportaal: het gotische portaal van rond 1300 toont in het timpaan de kroning van Maria en een rijke reeks beelden.
• Nikolauskapel: gotische aanbouw met moderne ramen van Heinz Hindorf – en de “Domdackel”, een klein hondenbeeldje dat kinderen graag zoeken.
• Reliëfs van de kloostergang: vijf laatgotische reliëfs uit de verloren kloostergang staan nu in het noordelijke zijschip.
• Grafkoor van de Saliërs: onder het koor rusten leden van het Salische vorstenhuis.

Openingstijden en entree

Gegevens van oktober 2026. In het zomerhalfjaar geldt maandag tot en met zaterdag 9.00–17.45 uur en zondag 11.30–17.45 uur, in het winterhalfjaar maandag tot en met zaterdag 10.00–16.45 uur en zondag 11.30–16.45 uur. Tijdens kerkdiensten is bezichtiging niet mogelijk en blijven de altaarruimtes afgesloten. De entree is gratis. Rondleidingen worden verzorgd door geaccrediteerde gidsen; vraag bij de Tourist-Information Worms naar de data. Denk aan gepaste kleding en laat eten en drinken buiten.

Bereikbaarheid en bezichtiging

Vanaf het station Worms loop je maar een paar minuten door de voetgangerszone naar boven, naar de dom. Met de auto bereik je Worms via de A61; in het centrum zijn meerdere parkeergarages. Voor de dom zelf volstaan 30 tot 60 minuten. Combineer hem met een wandeling door de oude stad. In de zomer vinden direct bij de dom de Nibelungen-Festspiele plaats – dan is het rond de dom druk.

Tip: loop na de bezichtiging een keer om de dom heen. Van buiten zie je het best hoe oost- en westkoor met hun torenparen het gebouw omlijsten, en aan de zuidkant loont een nauwkeurige blik op de beelden van het gotische portaal. Het mooiste vergezicht op het silhouet heb je vanaf de Rijnoever bij de Nibelungenbrücke, vooral bij zonsondergang.

In de buurt

• Heylshofpark: het park naast de dom herinnert aan de bisschopshof waar Maarten Luther in 1521 voor de Rijksdag stond.
• Luthermonument: een van de grootste hervormingsmonumenten ter wereld, op een paar minuten lopen.
• Joodse begraafplaats Heiliger Sand en synagoge: onderdeel van het UNESCO-werelderfgoed SchUM-Stätten.
• Nibelungenmuseum: multimediaal door de sage, aan de oude stadsmuur.