Paderborner Dom

De Paderborner Dom staat precies op de plek waar de Pader uit de grond borrelt, en zijn westtoren van 93 meter is vanaf bijna overal in de stad te zien. Wie naar binnen gaat, vindt een van de grote bisschopskerken van Duitsland: een wijde gotische hal, een crypte van zeldzame omvang en een portaal waar een van de vroegste staande Madonna's van het land waakt. En in de kloostergang zoek je naar drie hazen die samen maar drie oren hebben.

Geschiedenis: twaalf eeuwen op dezelfde plek

Al Karel de Grote liet bij de Paderbronnen een paleis (Pfalz) met kerk bouwen. In het jaar 799 ontmoette hij hier paus Leo III; waarschijnlijk werd toen ook het bisdom gesticht. In 836 kwamen de relieken van de heilige Liborius uit Le Mans naar Paderborn, sindsdien is hij stads- en bisdompatroon. De voorganger van de huidige kerk brandde in het jaar 1000 af en daarna nog meerdere keren.

De huidige dom ontstond in hoofdzaak in de 13e eeuw. Men begon rond 1210 in het westen met romaanse vormen en bouwde naar het oosten steeds gotischer verder, wat je aan de ramen van west naar oost letterlijk kunt aflezen. In 1622 plunderde de “dolle Christiaan” van Brunswijk de dom en liet de gouden Liborischrijn tot munten omsmelten. In de Tweede Wereldoorlog brandde de dom volledig uit en vanaf 1945 werd hij herbouwd.

Wat je er ziet

• Paradiesportal: het grootste romaanse portaal van Westfalen ligt aan de zuidzijde, omdat de dom met twee koren geen westgevel heeft. Aan de middenpost staat de Moeder Gods uit het eerste derde van de 13e eeuw; verfresten laten zien dat de beelden ooit beschilderd waren. De voorhal ervoor wordt uitgelegd als rustplaats voor pelgrims naar Santiago.
• Het interieur: een driebeukige hallenkerk van 104 meter lang met twee dwarsbeuken. Let op het Fürstenberg-grafmonument en de apostelbeelden tegen de pijlers.
• Crypte: ze is 32 meter lang en hoort samen met Bamberg en Speyer tot de grootste hallenkrypten van Duitsland. Onder het altaar rusten de relieken van Liborius in een ebbenhouten schrijn. Sinds de herinrichting in 2023 staat hier een Liborius-beeld van Stephan Balkenhol.
• Dreihasenfenster (driehazenvenster): op de binnenplaats van de kloostergang toont een maaswerk van rode Wezerzandsteen uit het begin van de 16e eeuw drie springende hazen. Het oude rijmpje erbij: “Drie hazen, drie oren, en toch heeft elke haas er twee.” Het origineel ligt in het naastgelegen Diözesanmuseum.

Wetenswaardigheden

Vroeger gold het hazenvenster als geluksbrenger die elke rondtrekkende handwerksgezel in Paderborn gezien moest hebben. De huidige Liborischrijn van verguld zilver dateert van 1627 en wordt elk jaar tijdens het Libori-feest in juli in processie door de stad gedragen. Een legende vertelt dat bij de aankomst van de relieken in 836 een pauw voor de stoet uit vloog en dood neerviel toen de beenderen de dom bereikten. Direct ten noorden van de dom staat de Bartholomäuskapelle uit 1017, die geldt als de oudste hallenkerk ten noorden van de Alpen.

Bezoek, rondleidingen en tijdsplanning

• Openingstijden: dagelijks 6.30–18.30 uur. Tijdens kerkdiensten is bezichtiging niet mogelijk.
• Entree: gratis.
• Domrondleiding: op zaterdag om 10.30 en 14.30 uur, ongeveer een uur, € 5 per persoon, verzamelpunt bij het Paradiesportal. Vooraf boeken.
• Torenrondleiding: via 89 treden in de trappentoren en nog eens 60 treden op een wenteltrap kom je bij de acht klokken, alleen voor wie geen last van hoogtevrees heeft.
• LUMINISCENCE: van 6 november 2026 tot februari toont een licht- en geluidsshow de bouwgeschiedenis in de kerkruimte, tickets vanaf € 29.

Voor dom, crypte en kloostergang heb je ongeveer 45 tot 60 minuten nodig. Met het Diözesanmuseum, de Kaiserpfalz en de Paderquellen ben je makkelijk een halve dag zoet.

Tip van Tripto

Loop na de dom nog even om de noordkant heen. Tussen dom en Bartholomäuskapelle tekenen lichte straatstenen de plattegrond van de Karolingische Salvatorkirche na, en een paar stappen verder borrelen de Paderquellen.