Bruchhauser Steine

Boven het dorp Bruchhausen steken vier grijze rotstorens uit het bos van de Istenberg, zo markant dat je ze vanuit het hele dal ziet. De Bruchhauser Steine behoren tot de opvallendste rotsformaties van het Sauerland en zijn sinds 2017 beschermd als nationaal natuurmonument, pas het tweede in heel Duitsland. Een van de vier mag je beklimmen, en boven, naast het gipfelkruis, ligt het Hochsauerland je aan je voeten.

De vier stenen

• Bornstein: met zo'n 92 meter rotshoogte de hoogste. De naam komt van het Middelnederduitse “borne” voor bron, bedoeld is een waterplas op de top. Hier broeden slechtvalken.
• Feldstein: ongeveer 45 meter hoog, maar met 756 meter ligt zijn top het hoogst, zelfs 28 meter boven de top van de Istenberg. Het is de enige rots die je mag beklimmen, via de Thomas-Neiss-Steige. Boven staat een 9 meter hoog houten kruis.
• Goldstein: zo'n 60 meter hoog; de naam komt vermoedelijk van goudkleurig glinsterende kwartsinsluitsels. Aan de oostflank herken je met een beetje fantasie het profiel van de “Grote Keurvorst”.
• Ravenstein: ongeveer 72 meter hoog, vermoedelijk genoemd naar de kraaiachtigen.

Hoe de rotsen ontstonden

De ondergrond is zachte kleileisteen uit afzettingen van een zee uit het Devoon. Later drong lava in spleten van die leisteen en stolde tot hard vulkanisch gesteente. Toen het gebergte in miljoenen jaren werd afgebroken, verweerde de leisteen en bleef het harde lavagesteen als zogeheten harde kern staan. Sinds 2006 zijn de stenen onderscheiden als nationaal geotoop.

Een burcht tussen de rotsen

Tussen de vier hoofdrotsen lag in de vroege en midden-ijzertijd een wallenburcht van 8 tot minstens 11 hectare; resten van de wallen zijn nog te zien. Of hier permanent mensen woonden of dat het complex alleen als vluchtburcht of cultusplaats diende, is tot op heden onzeker. In 2013 werd een bronzen armband gevonden, in 2024 en 2025 een ijzertijdkwartsgroeve vlak bij de top van de Feldstein.

Wetenswaardigheden

Op de rotsen groeit de alpengaaskers, een overblijfsel van de ijstijd, waarvan de dichtstbijzijnde groeiplaatsen pas in het Zwarte Woud liggen. Ook mossen en korstmossen die elders in de Alpen en het Noordpoolgebied thuishoren, gedijen hier. De oehoe broedde hier voor het laatst in 1876; de jongen werden toen geroofd en naar de dierentuin van Münster gebracht. Sinds 1992 is het ongeveer 85 hectare grote gebied eigendom van een stichting van de deelstaat.

Bezoek, prijzen en tijden

• Bezoektijden terrein: dagelijks 10.00–20.00 uur, tegen betaling.
• Entree: volwassenen € 6,50, kinderen (6–16) € 3,50, gezinskaart € 14,50.
• Parkeren: bij het infocentrum € 3,50, met oprit naar het Panoramaplatz € 5.
• Infocentrum met tentoonstelling, café en winkel: maart tot oktober dinsdag tot en met zondag 10.00–18.00 uur, november tot maart alleen in het weekend 10.00–15.00 uur, in de kerstvakantie dagelijks 10.00–15.00 uur.

Voor de ronde langs alle vier de rotsen met beklimming van de Feldstein reken je op twee tot drie uur. De klim is steil, stevige schoenen zijn nodig. Honden mogen aan de lijn mee, maar niet de Feldstein op. Fietsen is in het natuurreservaat verboden.

Bereikbaarheid en toegankelijkheid

Het navigatieadres is Hochsauerlandstraße 1 in Olsberg-Bruchhausen; vandaar volg je de bewegwijzering. Met de bus rijd je vanaf Olsberg met lijn R31 tot “Unter den Steinen”. De grote rondwandeling is niet geschikt voor rolstoelen. Kom je met een kinderwagen of beperkte mobiliteit, rijd dan tot het Panoramaplatz; vandaar loopt een breed, vlak grindpad tot vlak voor de Feldstein.

Tripto-tip

Wil je de stenen eens in volle grootte van beneden zien, loop dan na je bezoek naar de weiden rond Bruchhausen. In de vroege zomer, als daar de bloemen bloeien, staan de vier rotsen als een kroon boven het bos.