Nikolaiviertel

Het Nikolaiviertel in Berlijn geldt als de geboorteplaats van de stad. Rond de Nikolaikirche, de oudste kerk van Berlijn, ontstond in de 13e eeuw de nederzetting waaruit de metropool groeide. Wat je nu ziet, is echter grotendeels een reconstructie uit de DDR-tijd, de jaren tachtig, met smalle steegjes, huizen met puntgevels, kleine musea, oud-Berlijnse eetcafés en een promenade langs de Spree. Een charmante wandeling midden in Berlijn-Mitte, op een paar minuten van de Alexanderplatz.

Geschiedenis: middeleeuwen, oorlog en DDR-reconstructie

Rond 1220/1230 ontstonden bij de Mühlendamm de tweelingsteden Berlijn en Cölln. De Nikolaikirche werd rond 1230 als laatromaans bouwwerk begonnen en later verbouwd tot een gotische hallenkerk. In de bombardementen en straatgevechten van 1943 tot 1945 werd de wijk bijna helemaal verwoest.

Voor de 750-jarige verjaardag van Berlijn liet de magistraat van Oost-Berlijn de wijk vanaf 1980 opnieuw bouwen naar plannen van architect Günter Stahn. Er werd grotendeels in prefabbeton gebouwd, met historiserende gevels op ruwweg de middeleeuwse stratenstructuur. Sommige gebouwen zijn getrouwe reconstructies, andere vrij nagebootst. Op 14 mei 1987 opende Erich Honecker de wijk met zo'n 800 woningen. Sinds 2018 staat het Nikolaiviertel als ensemble onder monumentenzorg, als opvallend voorbeeld van de veranderde bouwpolitiek van de laatste DDR-jaren.

Wat je er ziet

• Nikolaikirche: tegenwoordig een museum van het Stadtmuseum Berlin met een tentoonstelling over de geschiedenis van kerk en stad. De opvallende dubbele torens zie je al van verre.
• Ephraim-Palais: het rococopaleis uit 1766 op de hoek van de Poststraße werd bij de wederopbouw zo'n 12 meter verplaatst. Het Stadtmuseum toont er nu wisselende tentoonstellingen.
• Knoblauchhaus: een burgerhuis van rond 1760 met de tentoonstelling “Berliner Leben im Biedermeier” (Berlijns leven in het biedermeier).
• Gasthaus “Zum Nußbaum” en Gerichtslaube: reconstructies van historische Berlijnse gebouwen waar je tegenwoordig kunt binnenstappen om te eten of te drinken.
• Sint-Joris-standbeeld: het beeld van de drakendoder, van August Kiß, staat aan de Spreepromenade.
• Eiergasse: met ongeveer 16 meter geldt het als de kortste straat van de Berlijnse binnenstad die voor auto's berijdbaar is.

Musea: openingstijden en entree

De wijk zelf is altijd vrij toegankelijk. Ephraim-Palais en Knoblauchhaus zijn van dinsdag tot en met zondag 10.00–18.00 uur open (maandag gesloten); de Nikolaikirche is dagelijks 10.00–18.00 uur open, ook op maandag en feestdagen. Een los ticket kost € 7, het combiticket van € 15 is twee dagen achter elkaar geldig voor alle drie de huizen. Onder de 18 jaar is de entree gratis. De actuele prijzen vind je op de website van het Stadtmuseum.

Route

• Metro: U5 tot Rotes Rathaus of U2 tot Klosterstraße, telkens een paar minuten lopen
• S-Bahn/regionale trein: tot Alexanderplatz, vandaar ongeveer tien minuten lopen langs het Rotes Rathaus
• Auto: in de wijk zelf, een voetgangerszone, kun je niet parkeren; gebruik de parkeergarages rond de Alexanderplatz.

Met kinderen en toegankelijkheid

De steegjes zijn autovrij en daardoor prettig voor gezinnen, maar vaak met kinderkopjes geplaveid. Met een rolstoel of kinderwagen kan dat hobbelig zijn. Kinderen onder de 18 hebben gratis toegang tot de musea. Voor een rondje met kerk en één museum moet je twee tot drie uur uittrekken. Wie alleen door de steegjes wil slenteren en aan de Spree een kop koffie wil drinken, is er in een uur doorheen.

In de buurt

• Rotes Rathaus – direct ten noorden van de wijk
• Humboldt Forum en Museumsinsel – via de Rathausbrücke
• DDR-Museum – aan de overkant van de Spree, tegenover de Berliner Dom
• Alexanderplatz en Fernsehturm – ongeveer tien minuten lopen
• Gendarmenmarkt – ongeveer 15 minuten naar het westen