Marmorpalais

Rode bakstenen muren, grijze en witte marmerbanden, op het dak een klein rond tempeltje met een vergulde fruitmand, en daarvoor het water van het Heiliger See: het Marmorpalais in de Neuer Garten is waarschijnlijk het romantischste slot van Potsdam. Koning Frederik Willem II liet het vanaf 1787 bouwen als privé-zomerverblijf, bewust anders dan de rococogebouwen van zijn oom Frederik de Grote. Het werd het eerste en enige Pruisische koningsslot in de stijl van het vroeg-classicisme.

Geschiedenis: een koning gaat zijn eigen weg

Frederik Willem II, neef en opvolger van Frederik de Grote, was muzikaal en stond dicht bij het gedachtegoed van de Rozenkruisers. In de Neuer Garten aan het Heiliger See schiep hij een toevluchtsoord ver van het hof. De architecten Carl von Gontard en Carl Gotthard Langhans bouwden het slot van 1787 tot 1793; de naam komt van de banden van Silezisch marmer in de gevel. De inrichting werd bepaald door gravin Wilhelmine von Lichtenau, de vertrouwelinge van de koning, met ideeën van haar reis door Italië.

Omdat de koning moeilijk trappen liep, liet hij vanaf 1797 twee zijvleugels van één verdieping aanbouwen. Om marmer te besparen gebruikte men daarvoor de zuilen van de vervallen Marmorkolonnade uit het park van Sanssouci. De koning stierf in november 1797 in het Marmorpalais; de vleugels waren nog een ruwbouw en werden pas van 1843 tot 1848 onder Frederik Willem IV afgebouwd. Later woonden hier de jonge Wilhelm II met zijn gezin en vanaf 1905 het kroonprinselijk paar, tot het in 1917 naar het naburige Schloss Cecilienhof verhuisde. In de DDR was in het slot het Armeemuseum (legermuseum) gevestigd, met tanks en een MiG in de tuin. Na een lange restauratie zijn sinds 2006 alle 40 vertrekken weer te zien.

Wat je er ziet

• Vestibule: de toegangshal is helemaal uitgevoerd in marmer van verschillende kleuren.
• Grottensaal: de zaal op de begane grond ligt direct aan het water en diende in de zomer als eetzaal. Een ondergrondse gang leidde naar de keuken.
• Concertzaal: deze indrukwekkende zaal is een van de hoogtepunten, passend bij de muziekminnende koning.
• Inrichting: meubels met inlegwerk, zijden wandbespanning, twee staande klokken uit de nalatenschap van Madame de Pompadour en een grote verzameling Wedgwood-vazen.
• De slotkeuken: onder het terras staat ze aan de oever van het meer, vermomd als half verzonken tempelruïne, ontworpen door Langhans in de jaren 1788 tot 1790.
• Zuidvleugel: sinds 2025 toont een nieuw ingerichte tentoonstelling met film en mediastations de tijd van Frederik Willem II, van de Franse Revolutie tot de derde deling van Polen.

Openingstijden en tickets

• Mei tot oktober: dinsdag tot en met zondag 10.00–17.30 uur, maandag gesloten.
• November tot maart: alleen zaterdag en zondag 10.00–16.00 uur.
• Laatste toegang 30 minuten voor sluiting. Op feestdagen gelden de weekendtijden; op 24, 25 en 31 december is het slot gesloten.

Je bezoekt het slot met een rondleiding in het Duits. Informatie in andere talen krijg je als gratis tour in de app “SANSSOUCI”, onder meer in het Engels en Pools. De entree kost € 8, met korting € 6. Met het dagticket sanssouci+ (€ 22, met korting € 17) bezoek je op één dag meerdere Potsdamse sloten. De begane grond is met een rolstoel te bezoeken; het slot als geheel is maar beperkt toegankelijk.

Bereikbaarheid en parkeren

Het adres is Im Neuen Garten 10, 14469 Potsdam. Met de bus of tram rijd je tot de halte “Birkenstraße/Alleestraße”, van waar het ongeveer 700 meter lopen is door de Neuer Garten. Betaalde parkeerplaatsen liggen bij Schloss Cecilienhof, op dit moment vanwege een bouwplaats alleen voor personenauto's.

Tripto-tip

Reken voor rondleiding en tuin op ongeveer anderhalf uur. De klassieke foto maak je vanaf de overkant van het Heiliger See, waar het slot in het water weerspiegelt. Schloss Cecilienhof is momenteel wegens renovatie gesloten, maar de Neuer Garten zelf nodigt uit tot een lange wandeling langs de oever. De Russische kolonie Alexandrowka ligt op nog geen kilometer afstand.