St. Marien zu Lübeck

De Marienkirche in Lübeck, officieel St. Marien zu Lübeck, is de hoofdkerk van de Lübeckse burgers en het voorbeeld voor zo'n 70 kerken rond de Oostzee. Het middenschip heeft het hoogste bakstenen gewelf ter wereld, en de twee torens bepalen het silhouet van het stadseiland, dat op de UNESCO-Werelderfgoedlijst staat. Wie Lübeck bezoekt, plant de “moederkerk van de baksteengotiek” er beslist bij, ook vanwege de verbrijzelde klokken van 1942, die nog altijd als gedenkteken op de grond liggen.

Geschiedenis: de kerk van de kooplieden

St. Marien staat op het hoogste punt van het stadseiland, direct naast het stadhuis. Hier wilden de raadsheren en kooplieden van Lübeck laten zien wat de Koningin van de Hanze vermocht. Vanaf het midden van de 13e eeuw ontstond op de plaats van een Romaanse voorganger een gotische basiliek naar het voorbeeld van Franse kathedralen, maar dan van baksteen in plaats van natuursteen. In 1351 waren de torens klaar. Het resultaat werd het model voor tal van kerken in het Oostzeegebied.

In de nacht voor Palmzondag, 28/29 maart 1942, trof een Brits luchtbombardement de oude stad van Lübeck. St. Marien brandde uit, daken, torenspitsen en delen van de gewelven stortten in. Verloren gingen onder meer het beroemde Totentanzorgel, de Lübecker dodendansfries en bijna alle middeleeuwse glas-in-loodramen. Na de oorlog werd de kerk herbouwd. Daarbij kwam het tot een van de bekendste kunstvervalsingsschandalen van de Bondsrepubliek: de schilder Lothar Malskat “restaureerde” zogenaamd middeleeuwse muurschilderingen die hij in werkelijkheid zelf had verzonnen.

Muziekgeschiedenis schreef St. Marien door Dieterich Buxtehude, die hier tientallen jaren organist was. Zijn faam was zo groot dat de jonge Johann Sebastian Bach in 1705 naar Lübeck kwam om hem te horen.

Wat je in de Marienkirche ziet

• Het gewelf: met 38,5 meter is het middenschip het hoogste bakstenen gewelf ter wereld. Ga in het midden staan en kijk omhoog.
• De gebroken klokken: onder de zuidtoren liggen de resten van de klokken die in 1942 naar beneden stortten, een van de indrukwekkendste oorlogsmonumenten van Duitsland.
• De astronomische klok: het origineel uit 1561–1566 werd verwoest; de huidige klok bouwde de Lübeckse klokkenmaker Paul Behrens tussen 1960 en 1967.
• De Briefkapelle: een lichte ruimte met fijn stergewelf uit omstreeks 1310, tegenwoordig de winterkerk van de gemeente.
• Het klokkenspel: in de zuidtoren hangt een carillon met 37 klokken, waarvan er 28 uit de Danziger Katharinenkirche komen.
• De duivel: buiten voor de ingang zit een bronzen figuur op een granieten blok. Volgens de sage hielp de duivel mee bij de bouw, omdat hij dacht dat hier een kroeg zou komen. Het beeld van Rolf Goerler is uit 1999 en een geliefd fotomotief.

Openingstijden en tickets

Tot 1 november 2026 is de kerk maandag tot en met zaterdag van 10.00 tot 17.00 uur en zondag van 11.00 tot 17.00 uur geopend. Vanaf 2 november 2026 blijft St. Marien wegens renovatiewerkzaamheden naar verwachting tot mei 2027 gesloten. Diensten worden in die tijd in de Briefkapelle gehouden; bij de hoofdingang informeert een kleine tentoonstelling over de werkzaamheden.

Voor de bezichtiging wordt een bijdrage voor het onderhoud gevraagd, de “MarienTaler”: € 5, met korting € 3, kinderen en jongeren en kerkleden betalen niets. Wie alleen wil bidden of een kaarsje wil opsteken, loopt gratis binnen. Je kunt online of ter plekke contant en met pinpas betalen (gegevens van oktober 2026).

Tip: toren- en gewelfrondleiding

Het hoogtepunt voor wie geen hoogtevrees heeft, is de toren- en gewelfrondleiding: via smalle trappen ga je door de torens en over het gewelf, met uitzicht over de oude stad. De klassieke tour start op woensdag en zaterdag om 15.00 uur en duurt ongeveer twee tot twee en een half uur; daarnaast zijn er avond- en korte rondleidingen. Volwassenen betalen vanaf € 17, kinderen vanaf € 8,75; kinderen mogen vanaf 6 jaar mee. De rondleidingen gaan ook tijdens de sluiting door. Tickets zijn meestal zo'n zes weken van tevoren online verkrijgbaar, dus boek op tijd.

Bereikbaarheid, parkeren en toegankelijkheid

Vanaf het centraal station van Lübeck loop je 10 tot 15 minuten over de Puppenbrücke en langs de Holstentor de oude stad in. Talrijke buslijnen stoppen bij de Kohlmarkt, Sandstraße of Wahmstraße, vandaar is het ongeveer vijf minuten lopen. Direct bij de kerk zijn geen parkeerplaatsen; gebruik de parkeergarage St. Marien Zentrum of het parkeerterrein Laststadie bij de Musik- und Kongresshalle. Rondom de kerk staan fietsenrekken.

Het kerkschip is op het hoogkoor na drempelloos toegankelijk, en voor de eerste tien banken is een inductielus. Torens en gewelven zijn niet rolstoeltoegankelijk. Honden mogen niet naar binnen, hulphonden in overleg. In de kerk zijn geen toiletten, maar tegenover het Marienwerkhaus staat een openbaar toilet. Voor de kerk zelf is 45 tot 60 minuten genoeg.

In de buurt

• Lübecker Rathaus – direct naast de kerk, een van de oudste stadhuizen van Duitsland
• Holstentor – het symbool van Lübeck, ongeveer tien minuten lopen
• St. Petri – kerk met uitkijkplatform en lift, ideaal voor het uitzicht op de Marientürme
• Europäisches Hansemuseum – aan het noordelijke eind van de oude stad, ongeveer tien minuten lopen