Lübecker Dom

Aan de zuidkant van het oude stadseiland van Lübeck, tussen de Obertrave en de Mühlenteich, staat de oudste kerk van de stad. De Lübecker Dom werd in 1173 gesticht door Hendrik de Leeuw en is daarmee een van de vier “leeuwendomen” van de hertog. Met een lengte van bijna 132 meter is hij een van de langste bakstenen kerken. Terwijl bezoekers in het centrum rond het Holstentor en de Marienkirche verdringen, is het hier meestal veel rustiger, al hangt er binnen een van de grote kunstwerken van de Noord-Duitse laatgotiek.

Geschiedenis: Romaans, gotiek en de bomnacht

Nadat de bisschopszetel van Oldenburg in Holstein naar Lübeck was verplaatst, legde Hendrik de Leeuw in 1173 de eerste steen. In 1247 werd de romaanse basiliek gewijd, omstreeks 1254 kwam bij het noordelijke dwarsschip het voorportaal “Paradies” erbij. Vanaf 1266 bouwde men de dom om tot gotische hallenkerk; tot 1341 ontstond het nieuwe oostkoor. De overgang zie je nog steeds: in het westen dragen massieve, hoekige pijlers het gewelf, in het koor slanke ronde zuilen.

In de nacht voor Palmzondag, van 28 op 29 maart 1942, trof een zwaar luchtbombardement Lübeck. Het vuur van het naburige museum sloeg over op de kapconstructie, rond het middaguur stortten de torenspitsen in en brandde het orgel af. Het triomfkruis en bijna alle middeleeuwse vleugelaltaren konden echter worden gered. De wederopbouw sleepte zich voort, omdat Lübeck eerst de Marienkirche herstelde. Pas in 1982 was het werk klaar, met de reconstructie van het Paradies-voorportaal.

Wat je er ziet

• Triomfkruis: het 17 meter hoge kruis is gemaakt door de Lübeckse kunstenaar Bernt Notke, geschonken door bisschop Albert II Krummendiek en in 1477 opgericht. Let onderaan het kruis op de figuur van de schenker.
• Doksaal met klok: ook het houtsnijwerk van het koorscherm is van Notke. Aan de zuidkant hangt een kerkklok uit 1628.
• Vleugelaltaren: verschillende laatmiddeleeuwse altaren zijn bewaard, zoals het altaar van de kanonieke getijden uit het begin van de 15e eeuw.
• Grafplaat in het koor: bisschop Hendrik II Bochholt, die het gotische koor liet bouwen, ligt begraven onder een rijk bewerkte messing plaat.
• Voorportaal Paradies: het gotische portaal aan de noordkant met zijn gewanden is ook van buiten de moeite waard.
• Kruisgang: hij verbindt de dom met het Museum für Natur und Umwelt.

Goed om te weten

De beide westtorens zijn 114 meter hoog en maken deel uit van het silhouet met zeven torens dat Lübeck tot UNESCO-werelderfgoed maakt. Hun toestand is echter kritiek: de buitenste baksteenlaag laat los, en de renovatie zal acht tot tien jaar duren en meer dan 23 miljoen euro kosten. Door de open ligging aan het water had de dom al eerder te lijden van stormen; in 1648 werden knop en windhaan van een toren in de Mühlenteich geslingerd.

Openingstijden

• 1 mei tot en met 30 september: maandag tot en met zaterdag 10.00–18.00 uur, zondag 11.30–16.00 uur.
• 1 oktober tot en met 30 april: dagelijks 10.00–16.00 uur.
• In juli en augustus is de dom op zondag alleen tot 15.00 uur open, vanwege de concerten van de Lübecker Orgelsommer.

Tijdens kerkdiensten, kerkelijke plechtigheden en concerten is bezichtigen niet mogelijk. Groepsrondleidingen door het interieur biedt de gemeente op aanvraag aan; ze kosten € 5 per persoon, minimaal € 50 per rondleiding, en moeten minstens 14 dagen van tevoren worden aangemeld. Voor kinderen is er tegenover de ingang een speelhoek.

Bereikbaarheid

Vanaf het stadhuis loop je ongeveer tien minuten naar het zuiden door de oude stad. Vanaf het centraal station is het ruim 20 minuten lopen. De dom staat direct aan de Mühlenteich; het Museum für Natur und Umwelt grenst er muur aan muur aan.

Tripto-tip

Reken op 30 tot 60 minuten. Het mooiste fotomotief heb je vanaf de oostkant van de Mühlenteich, waar torens en dak in het water spiegelen. In de advent combineer je het goed met de kerstmarkt rond het stadhuis: na de drukte is de weg naar de dom een rustige avondwandeling.