Klosterinsel Reichenau

Het kloostereiland Reichenau in het Bodenmeer bij Konstanz staat sinds het jaar 2000 op de UNESCO-Werelderfgoedlijst en is een van de belangrijkste cultuurplekken van de vroege middeleeuwen in Europa. Op het grootste eiland van het meer staan drie romaanse kerken met een geschiedenis die teruggaat tot de 8e eeuw, omringd door groentevelden, kassen en oeverpaden. Wie kunstgeschiedenis, rustige natuur en regionale keuken wil combineren, vindt hier een ideale bestemming voor een dag, per fiets, te voet of met de boot.

Geschiedenis: 1300 jaar kloostercultuur

In het jaar 724 stichtte de rondtrekkende bisschop Pirmin op het eiland een benedictijnerklooster. Het groeide snel uit tot een van de belangrijkste geestelijke centra van het Karolingische rijk. Hier werkten geleerden als Walahfrid Strabo, die rond 841 zijn tuingedicht “Hortulus” schreef, en Hermann de Kreupele. In de 10e en 11e eeuw ontstond op de Reichenau een beroemde schilderschool: de schitterend verluchte handschriften staan sinds 2003 op de UNESCO-lijst van het Werelddocumentenerfgoed “Memory of the World”.

In 2024 vierde het eiland het 1300-jarig jubileum van de kloosterstichting. Het eiland zelf meet ongeveer 4,3 vierkante kilometer, is zo'n 4,5 kilometer lang en is sinds 1838 via een dam met populierenlaan met het vasteland verbonden.

Wat je er ziet

• Münster St. Maria und Markus in Mittelzell: de voormalige kloosterkerk en qua oorsprong de oudste kerk van het eiland, ingewijd in 816. In de schatkamer ligt onder meer de schrijn met de gebeenten van de heilige Marcus.
• Kloostertuinen: direct naast het Münster, aangelegd naar het kloosterplan van Sankt Gallen en Walahfrids “Hortulus”. Ze zijn altijd gratis toegankelijk.
• St. Georg in Oberzell: beroemd om de unieke muurschilderingen uit de 10e eeuw met taferelen uit het leven van Jezus. Van mei tot september is bezichtiging om conserveringsredenen alleen met rondleiding mogelijk.
• St. Peter und Paul in Niederzell: gesticht in 799 en daarmee de op een na oudste kerk, met apsisschilderingen uit de 12e eeuw.
• Museum Reichenau: op drie locaties vertelt het de klooster- en burgergeschiedenis van het eiland.
• Uitkijkpunt Hochwart: vanaf het hoogste punt van het eiland (circa 439 meter boven zeeniveau) kijk je uit over het meer en bij helder weer tot aan de Alpen.

Bezoek en beste reistijd

Reken voor de drie kerken, het museum en een lunchpauze op een hele dag. Het mooist verken je Reichenau over de Inselrundweg, die over goed aangelegde, grotendeels vlakke paden om het eiland loopt, ideaal voor fietsers en wandelaars. Fietsen kun je op het eiland huren.

Zo kan je route eruitzien:

1. Start bij het Münster in Mittelzell met schatkamer en kloostertuinen.
2. Met de fiets naar Oberzell naar St. Georg; controleer in de zomer vooraf de tijden van de rondleidingen.
3. Verder naar de Hochwart voor het panorama over het Gnadensee en het Untersee.
4. Tot slot naar Niederzell naar St. Peter und Paul en langs de oever terug.

Onderweg kun je de gratis app “zeigmal” gebruiken, waarmee je multimediale ontdekkingstochten over het eiland start.

Reichenau is ook een groenteneiland: op ongeveer 160 hectare wordt groente geteeld, op sommige velden tot driemaal per jaar in de open lucht. Meer dan een kwart van dat oppervlak ligt onder glas; de kassen bepalen het beeld van het eiland net zo goed als de kerktorens. Op de Reichenau wonen nu nog maar net iets meer dan 3000 mensen. Proef groente, vis uit het meer en meerwijn in de hofwinkels en restaurants. De beste tijd loopt van lente tot herfst: dan zijn de tuinen groen en varen de boten.

De openingstijden van de kerken, de schatkamer en het museum en de data van de rondleidingen krijg je bij de Tourist-Information aan de Pirminstraße 145.

Bereikbaarheid en parkeren

Met de trein reis je tot station Reichenau (Baden) op het vasteland, aan de lijn Konstanz–Radolfzell–Singen. Van daar gaat het met de bus over de dam; lijn 204 rijdt een rondrit over het eiland. Met het Deutschlandticket reis je met streektreinen en bussen.

Met de auto bereik je het eiland via de B 33 tussen Konstanz en Radolfzell. Op het eiland zijn parkeerplaatsen, bij de toegang tot het eiland bovendien een P+R-terrein, zodat je ontspannen met bus of fiets verder kunt.

Met de boot: van voorjaar tot herfst leggen de lijnboten op het traject tussen Konstanz en Schaffhausen aan bij het eiland.

Met kinderen en toegankelijkheid

De vlakke paden rond het eiland zijn prima voor gezinnen met kinderwagens of kinderfietsen; verder zijn er speeltuinen en een strandbad. Op het eiland vind je toegankelijke toiletten; hoe goed de afzonderlijke kerken toegankelijk zijn, vraag je het best vooraf na bij de Tourist-Information.

In de buurt

• Konstanz: oude stad, Konzilgebäude en de Imperia in de haven, slechts enkele kilometers naar het oosten.
• Wollmatinger Ried: natuurgebied direct bij de toegang tot het eiland, met het NABU-Bodenseezentrum.
• Mainau: het bloemeneiland in het Überlinger See.
• Schloss Königsegg: klein slot met park op de Reichenau zelf.