Grube Messel

De Grube Messel bij Darmstadt is het oudste UNESCO-werelderfgoed voor natuur in Duitsland en een van de belangrijkste fossielenvindplaatsen ter wereld. In de voormalige groeve van bitumineuze leisteen liggen dieren en planten uit het Eoceen, waaronder oerpaardjes, vleermuizen en krokodillen, vaak zo goed bewaard dat je zelfs resten van vacht en maaginhoud ziet. Wie in Hessen op zoek is naar een bijzondere bezienswaardigheid met museum, rondleidingen en natuur, zit hier precies goed.

Geschiedenis: van leisteenwinning tot werelderfgoed

De bitumineuze leisteen ontstond in het Eoceen, zo'n 47 miljoen jaar geleden (de bronnen verschillen: 47 of 48 miljoen), op de bodem van een toenmalig meer. Omdat er op de meerbodem nauwelijks zuurstof was, bleven gezonken dieren en planten bijzonder goed bewaard, en juist daarom is Messel zo waardevol voor het onderzoek. De afzetting werd vanaf de jaren 1880 ontgonnen voor oliewinning. De olieproductie eindigde in 1962, de winning van leisteen liep op kleinere schaal nog door tot 1971. In de jaren zeventig en tachtig zou de groeve de centrale vuilstort van Zuid-Hessen worden, maar protesten van burgers en succesvolle rechtszaken verhinderden dat. Op 8 december 1995 nam UNESCO de groeve op in de werelderfgoedlijst als “Fossielenvindplaats Grube Messel”. Het bezoekerscentrum opende in augustus 2010.

Wat je er ziet

• De groeve tijdens een rondleiding: de groeve zelf is alleen toegankelijk met een gids. Je kunt kiezen uit kortere en langere groevetochten en tochten met de elektrische Welterbe-Express.
• Het museum in het bezoekerscentrum: hier zie je originele fossielen. Uit Messel zijn meer dan 1.400 verschillende soorten beschreven. Vooral bekend zijn de oerpaardjes (meer dan 70 skeletten van de geslachten Propalaeotherium en Eurohippus) en de primaat Darwinius masillae, bijgenaamd “Ida”.
• Het buitenterrein: vrij toegankelijk en op eigen houtje te verkennen.
• Het bistro: met of zonder rondleiding te bezoeken; honden zijn alleen op het terras toegestaan.

Bezoek en tijdsplanning

Reken op minstens 2 uur; met de grote groevetocht eerder een halve dag. Wie alleen het museum bezoekt, is na ongeveer 1 tot 1,5 uur klaar. Boek tickets voor de tochten het best vooraf via de website van de groeve, vooral in het weekend en in de vakanties, omdat het aantal deelnemers beperkt is.

Beste reistijd en uitrusting

Omdat een groot deel van het bezoek buiten plaatsvindt, is de tijd van voorjaar tot herfst ideaal: van maart tot half november is het dagelijks open, in het winterhalfjaar is de groeve op maandag en dinsdag gesloten. Neem voor de tochten in de groeve stevige schoenen en weerbestendige kleding mee, want de ondergrond kan nat en oneffen zijn. Het museum is ook een goed programma bij slecht weer: je blijft er droog en ziet de belangrijkste fossielen uit de groeve in het echt.

Tickets en openingstijden

Van 15 maart tot 15 november is het dagelijks open van 10.00 tot 17.00 uur, van 16 november tot 14 maart van woensdag tot en met zondag, eveneens van 10.00 tot 17.00 uur. Op feestdagen is het open; alleen van 24 tot en met 26 december en op 31 december en 1 januari blijft de groeve dicht.

• Museum: volwassenen € 7, met korting € 5, gezin (tot 5 personen) € 17. Het museumticket is altijd een dagticket.
• Kleine groevetocht (1 uur): € 10, met korting € 8, gezin € 24.
• Grote groevetocht (2 uur): € 14, met korting € 11, gezin € 35.
• Welterbe-Express: € 25 voor 1 uur, € 35 voor 2 uur, inclusief museumticket en picknick in de groeve.
• GRAB'MAL (ongeveer 45 minuten): € 5, met korting € 3,50.

Bereikbaarheid en parkeren

Het bezoekerscentrum ligt aan de Rossdörfer Straße 108 in Messel, ten noordoosten van Darmstadt. Met de auto parkeer je direct bij het museum gratis, ook de busparkeerplaatsen zijn gratis. Met het openbaar vervoer rijd je tot de bushalte “Messel – Grube Messel Besucherzentrum Abzweig”, vandaar is het ongeveer 600 meter naar het museum. Actuele verbindingen vind je in de RMV-reisplanner; wijzigingen in de dienstregeling zijn voor rekening van de vervoerder.

Met kinderen, honden en toegankelijkheid

Juist voor kinderen is de mix van echte fossielen, een rit in het elektrische voertuig en een wandeling over het terrein een succes, omdat wetenschap zo goed te volgen is. Voor gezinnen is er een gezinstocht (2 uur) en de Geowerkstatt (geowerkplaats, 2,5 uur), plus gezinskaarten voor museum en tochten. De tentoonstellingsruimtes zijn rolstoeltoegankelijk, met lift, invalidentoilet en gehandicaptenparkeerplaatsen. De groevetochten van een uur zijn met een rolstoel mogelijk als een begeleider helpt bij het hoogteverschil. De Welterbe-Express is, op het in- en uitstappen na, rolstoeltoegankelijk. Honden zijn op de tochten alleen aangelijnd en met instemming van de groep toegestaan, in het museum niet (behalve gecertificeerde hulphonden).

In de buurt

Darmstadt met de Mathildenhöhe, die ook UNESCO-werelderfgoed is, ligt maar een paar kilometer verderop. Ook het klooster van Lorsch, nog een werelderfgoed, ligt in de regio en is met de groeve te combineren tot een werelderfgoeddag.