Oude stad van Passau

De oude stad van Passau ligt op een smal schiereiland tussen Donau en Inn, vlak voordat ook de Ilz erin uitmondt – daarom heet Passau de “stad van de drie rivieren”. Boven de nauwe steegjes torenen de lichte torens uit van de Dom St. Stephan, aan de overkant waakt de Veste Oberhaus. Na een verwoestende stadsbrand bouwden Italiaanse meesters de stad in barokstijl weer op, en precies die bijna zuidelijke sfeer maakt Passau tot een van de mooiste oude steden van Beieren. Een wandeling loont in elk seizoen.

Geschiedenis: Romeinen, bisschoppen en Italiaanse barok

Waar nu de dom staat, lag in de Romeinse tijd het Romeinse fort Batavis, onderdeel van de grensversterking aan de Donau-limes; aan de zuidoever van de Inn lag het kastel Boiodurum. Sinds 739 is Passau bisschopszetel, en eeuwenlang regeerden hier prins-bisschoppen over een geestelijk vorstendom, waarvan het bisdom tot ver in Oostenrijk reikte.

Het keerpunt was de stadsbrand van 1662, die de stad bijna volledig verwoestte. Bij de wederopbouw drukten Italiaanse bouwmeesters als Carlo Lurago en de kunstenaarsfamilie Carlone hun stempel op het stadsbeeld – vandaar de pastelkleurige gevels, arcaden en daken met dakgoten tussen de huizen, die nu zo kenmerkend zijn voor Passau. Sinds 1978 is Passau bovendien universiteitsstad, wat je in cafés en kroegen duidelijk merkt.

De ligging aan het water heeft ook een keerzijde: bij het hoogwater van 2013 bereikte de Donau bij de peilschaal van Passau 12,89 meter, zoveel als in zo'n 500 jaar niet meer. Hoogwatermarkeringen op huismuren, bijvoorbeeld aan het raadhuis, herinneren aan de overstromingen.

Wat je er ziet

• Dom St. Stephan: de barokke dom met zijn witte torens en groene koepels herbergt het grootste kerkorgel ter wereld. Het orgel werd in 1928 gebouwd met 208 registers en wordt momenteel grondig gerenoveerd; tot de geplande afronding in 2028 klinken niet alle deelorgels.
• Residenzplatz: omlijst door de Neue Residenz, burgerhuizen en het gotische domkoor, met de Wittelsbacherbrunnen in het midden.
• Altes Rathaus: aan de Rathausplatz direct aan de Donau, met praalzalen en hoogwatermarkeringen op de gevel.
• Samenvloeiing van de drie rivieren: op de punt van het schiereiland komen Donau, Inn en Ilz samen. Let op de verschillende kleuren van het water: groenige Inn, blauwgrijze Donau, donkere Ilz.
• Kloster Niedernburg: hier ligt de zalige Gisela begraven, zus van keizer Hendrik II en koningin van Hongarije.
• Innpromenade en Schaiblingsturm: de ronde toren aan de Innoever is een van de geliefdste fotomotieven.
• Veste Oberhaus: het burchtcomplex boven de monding van de Ilz hoort met zo'n 65.000 vierkante meter bebouwd oppervlak tot de grootste bewaard gebleven burchten van Europa.

Orgelconcerten in de dom

Van mei tot oktober is het domorgel dagelijks, behalve op zon- en feestdagen, te horen tijdens de middagconcerten om 12.00 uur. Tickets zijn er alleen op de dag zelf tussen 10.00 en 12.00 uur bij het kassahuisje op de Dominnenhof; het aantal is beperkt. Volgens het programma van de Dommusik kost de entree € 6, met korting € 3. In de advent zijn er extra middagconcerten van 28 november tot 19 december. Avondorgelconcerten zijn er op donderdag om 19.30 uur (€ 12, met korting € 6). (Gegevens van oktober 2026)

Bereikbaarheid en parkeren

• Met de trein: Passau heeft ICE- en regionale verbindingen, bijvoorbeeld vanuit München via Regensburg of Landshut. Vanaf het Hauptbahnhof loop je ongeveer een kwartier naar de oude stad; op werkdagen rijdt bovendien de Citybus naar de halte Domplatz.
• Met de auto: via de A3 Regensburg–Linz. Direct bij de dom zijn nauwelijks parkeerplaatsen. Gebruik de parkeergarages aan de rand van de oude stad, bijvoorbeeld de Zentralgarage (920 plaatsen) of het Parkhaus Bahnhofstraße (740 plaatsen), beide dag en nacht open.
• Met het schip: Passau is een belangrijke haven voor riviercruises op de Donau; de aanlegsteigers liggen direct aan de oude stad.

Tips voor je wandeling

• Tijd: voor de dom, de Residenzplatz, het raadhuis en de samenvloeiing van de rivieren is een halve dag genoeg. Met de Veste Oberhaus en musea vul je gemakkelijk een hele dag.
• Rondleidingen: de Tourist-Information aan de Rathausplatz biedt tal van openbare rondleidingen aan, van de tour van een uur “Passauer Highlights” tot de nachtwakerswandeling.
• Uitzicht: het mooiste zicht op de oude stad heb je vanaf de Veste Oberhaus of vanaf de bedevaartskerk Mariahilf aan de kant van de Inn.
• Beste reistijd: van mei tot oktober lopen de orgelconcerten en de rondvaartboten, en zijn de biertuinen aan het water open. In de zomer leggen wel veel riviercruiseschepen aan; dan zijn de dom en de Residenzplatz 's ochtends vol. Vroeg in de ochtend of laat in de middag heb je de steegjes bijna voor jezelf. In de advent trekt de Christkindlmarkt op de Domplatz.
• Met kinderen: de samenvloeiing van de rivieren en een boottocht op de Donau komen goed aan bij kinderen. De steegjes zijn deels steil en hebben kinderkopjes, dus niet overal comfortabel met kinderwagens en rolstoelen.

In de buurt

• Veste Oberhaus: burcht met museum en uitkijkterras boven de Ilz.
• Wallfahrtskirche Mariahilf: barokkerk hoog boven de Innstadt, bereikbaar via een overdekte pelgrimstrap.
• Innstadt en Römermuseum: de rustige wijk aan de zuidoever van de Inn met de resten van een Romeins kastel.
• Burg Hals: ruïne in het Ilztal aan de noordelijke stadsrand.
• Beierse Woud: het nationaal park begint op ongeveer een uur rijden naar het noorden.