Oude stad van Friedrichstadt

Trapgevels van kleine bakstenen, grachten met roeibootjes, bruggen over stil water: wie door Friedrichstadt slentert, zou denken dat hij ergens in Noord-Holland is. Toch ligt het stadje tussen de Eider en de Treene in Noord-Friesland. Het werd in 1621 gesticht als handelsstad voor Nederlandse geloofsvluchtelingen, en precies die erfenis maakt het tegenwoordig tot een van de ongewoonste stadsbeelden van Sleeswijk-Holstein.

Geschiedenis: een stad van tolerantie

De Gottorper hertog Frederik III droomde van een handelsmetropool aan de westkust. Hij haalde Nederlandse burgers het land in, vooral de in hun vaderland vervolgde remonstranten, en garandeerde hun godsdienstvrijheid. Weldra volgden doopsgezinden, lutheranen, katholieken, joden en quakers. Friedrichstadt gold als “stad van de tolerantie”; vijf geloofsgemeenschappen zijn er nog altijd actief. Van de metropool kwam niets terecht, maar de kolonisten bouwden zoals thuis. Uit Nederland kwamen moppen, kleine Hollandse bakstenen, kant-en-klare zandstenen gevels en zelfs tegels en planken.

Zwaar getroffen werd de stad in de Sleeswijk-Holsteinse oorlog. Van 29 september tot 4 oktober 1850 beschoten Sleeswijk-Holsteinse troepen de door Denen bezette stad; 285 huizen werden verwoest, onder meer het raadhuis en de remonstrantse kerk. De nieuwe huizen pasten zich aan het oude stadsbeeld aan. Een grote renovatie in de jaren zeventig en tachtig behoedde veel gebouwen voor verval.

Wat je er ziet

• Markt: aan de westkant staan nog negen trapgevelhuizen uit de stichtingstijd, het grootste gesloten ensemble uit die periode. Het “Edamerhaus” draagt engelenkopjes van zandsteen, de apotheek ernaast is het enige huis met een bordestrap.
• Grachten: de Mittelburggraben scheidt de Vorderstadt met vierkante van de Hinterstadt met rechthoekige percelen; in het zuiden loopt de Fürstenburggraben. De stad is aangelegd als een schaakbord.
• Große Brücke: de granieten brug aan de Markt ontstond waarschijnlijk in 1773 en is met zicht op de gevels het geliefdste fotomotief, de zogeheten Malerwinkel (schildershoek). In totaal telt Friedrichstadt 18 bruggen.
• Huismerken: boven veel deuren zitten kleurrijke reliëfs die verwijzen naar vroegere bewoners. Het oudste toont een duif met olijftak en dateert uit 1622.
• Prinzenstraße: hier staan het Paludanushaus uit 1637 met een rococodeur en het Doppelgiebelhaus (huis met dubbele gevel) uit 1624.
• Alte Münze: het museum voor de geschiedenis van Friedrichstadt biedt een blik in de doopsgezinde bidzaal ernaast. In het Tischlereimuseum Jacob Hansen staat een werkplaats in de staat van het interbellum.

Onderweg over het water

De grachten beleef je het best vanaf een boot. Meerdere aanbieders varen met grachtenboten door de stad; bovendien kun je kano's, kajaks, suppboards en elektrische sloepen huren. In de zomer is er een zwemplek aan de Treene met glijbaan en zwemeiland.

Praktische info

• Stadswandelingen: openbaar van april tot oktober, data bij het toeristenbureau.
• Parkeren: de parkeerplaatsen P1 tot en met P3 liggen direct naast de oude stad.
• Trein: het station Friedrichstadt ligt aan de Marschbahn; de Regional-Express tussen Hamburg-Altona en Westerland stopt er elk uur.
• Tijd: voor een wandeling, een grachtentocht en het museum volstaan drie tot vier uur.

Tripto-tip

Ga voor de klassieke foto op de Große Brücke staan of op de oever tegenover de Markt, het best in de ochtend. Let tijdens je wandeling op de huismerken; veel eigenaren laten er tot op de dag van vandaag nieuwe aanbrengen. Friedrichstadt is goed te combineren met een uitstap naar Husum of naar de Noordzee bij St. Peter-Ording.