Völkerschlachtdenkmal

Het Völkerschlachtdenkmal (monument voor de Volkerenslag) in Leipzig is met 91 meter een van de grootste monumenten van Europa en herinnert aan de Volkerenslag van 1813, waarin de verbonden legers Napoleon beslissend versloegen. De monumentale steenkolos in het zuidoosten van de stad maakt indruk met zijn crypte, de enorme stenen beelden van de Ruhmeshalle (eerezaal) en een rondzicht over Leipzig vanaf het uitkijkplatform. Daarnaast legt het museum FORUM 1813 de slag uit. Voor geschiedenisliefhebbers hoort het bezoek tot de belangrijkste bezienswaardigheden van Leipzig.

Geschiedenis: 100 jaar na de slag

Van 16 tot 19 oktober 1813 vochten rond Leipzig de legers van Napoleon tegen de verbonden troepen van Pruisen, Rusland, Oostenrijk en Zweden – een van de grootste veldslagen uit de geschiedenis vóór de 20e eeuw. De beslissing viel op 18 oktober.

Precies 85 jaar later, op 18 oktober 1898, begonnen de bouwwerkzaamheden. Drijvende kracht was Clemens Thieme van de Deutscher Patriotenbund, het ontwerp kwam van architect Bruno Schmitz, de beeldhouwers Christian Behrens en Franz Metzner maakten de beelden. De ongeveer 6 miljoen mark werden bijeengebracht met loterijen en giften. Ingewijd werd het monument bij de 100e verjaardag op 18 oktober 1913 in aanwezigheid van keizer Wilhelm II.

In de 20e eeuw werd het gebouw telkens politiek ingepalmd – door de nationaalsocialisten net als later in de DDR. Vanaf 2003 werd het monument grondig gerenoveerd; het hoofdgebouw was tijdig klaar voor de 200e verjaardag van de slag in 2013, de werkzaamheden aan de omgeving sleepten zich nog enkele jaren voort.

Wat je er ziet

De kern van het monument bestaat uit beton, de zichtbare vlakken zijn bekleed met ongeveer 26.500 blokken Beuchaer Granitporphyr. Boven de ingang waakt een machtig beeld van de aartsengel Michaël. Binnen wachten je:

• Crypte: symbolisch graf voor meer dan 120.000 gevallenen, bewaakt door stenen dodenwachters
• Ruhmeshalle: vier bijna tien meter hoge kolossale beelden die volkskracht, offerbereidheid, dapperheid en geloofskracht verbeelden
• Koepel met een 68 meter hoge ruiterkoepel
• Uitkijkplatform: ongeveer 500 treden leiden naar boven, je wordt beloond met een panorama over heel Leipzig

Sinds kort is de sokkel met een uitgebreide tentoonstelling over het idee, de geschiedenis en het gebruik van het monument vrij toegankelijk – zonder aanmelding en zonder rondleiding. Dat werd mogelijk door een tweede vluchttrap van metaal, waarvan de bouw ongeveer een jaar duurde. In de gewelven onder het 91 meter hoge gebouw zie je grootformaat beeldborden en originele voorwerpen, waaronder de Apelstein nr. 42 uit 1863, waarvan het verweerde opschrift herinnert aan de bestorming van Leipzig in 1813, en krans en plaquette van een Oostenrijkse gedenkplaats uit 1913 in Kleinzschocher. De tentoonstelling laat openhartig zien hoe verschillend het monument is gebruikt: als symbool van keizertrouw, als tegenbeeld van de Weimarrepubliek en in de DDR als traditieplaats van de Nationale Volksarmee.

Voor het monument spiegelt het gebouw zich in het grote waterbassin, een van de geliefdste fotomotieven.

Tickets en openingstijden

Gegevens van oktober 2026.

• April tot en met oktober: dagelijks 10.00 tot 18.00 uur
• November tot en met maart: dagelijks 10.00 tot 16.00 uur
• gesloten op 24 en 31 december
• Volwassenen € 12, met korting € 10, kinderen tot 6 jaar gratis

Het ticket geldt ook voor het museum FORUM 1813 aan de voet van het monument. Openbare rondleidingen zijn er op donderdag om 14.00 uur; andere prijzen, bijvoorbeeld voor gezinnen en groepen, staan in de tarievenlijst van het museum.

Bezoek en tijdsplanning

Met meer dan 300.000 bezoekers per jaar is het monument goed bezocht, maar het verspreidt zich over veel niveaus. Een zinvolle rondgang: eerst crypte en Ruhmeshalle, dan de klim naar het platform, daarna de sokkel met de nieuwe tentoonstelling en tot slot het FORUM 1813. Voor groepen en schoolklassen biedt het museum extra rondleidingen na aanmelding. Sinds 2003 is ongeveer 32 miljoen euro in de renovatie gestoken – oorlogs- en weersschade en verouderde techniek moesten worden hersteld.

Bereikbaarheid en parkeren

Het monument ligt aan de Straße des 18. Oktober in het zuidoosten van Leipzig. Direct ervoor is een parkeerterrein. Met het openbaar vervoer bereik je het gemakkelijk met tramlijn 2 en 15 of de S-Bahn tot station Völkerschlachtdenkmal. Vanaf het centraal station ben je er zo snel, zonder je zorgen te maken om een parkeerplaats.

Met kinderen, hond en toegankelijkheid

Kinderen tot zes jaar komen gratis binnen, en de gigantische stenen beelden maken ook indruk op jonge bezoekers. Voor de klim over ongeveer 500 treden helemaal naar boven heb je wat conditie nodig. Reken in totaal op een tot drie uur. Honden mogen aangelijnd het terrein op, naar binnen echter alleen hulphonden. Informatie over de toegankelijkheid vraag je het best vooraf na bij de bezoekersservice op +49 341 2416870.

Tip: kom laat in de middag – dan gloeit het porfier warm in het licht en spiegelt het waterbassin het monument bijzonder mooi. Combineer het bezoek met een wandeling door het centrum van Leipzig, bijvoorbeeld naar de Thomaskirche.