Stiftsbasilika Waldsassen

De Stiftsbasilika Waldsassen (abdijbasiliek) in de Opper-Palts hoort tot de prachtigste barokkerken van Beieren en is het hart van het kloosterstadje vlak bij de Tsjechische grens. Achter de witte voorgevel met twee torens wachten rijk stucwerk, kleurrijke plafondfresco's, een enorm orgelcomplex en een unieke verzameling kostbaar versierde catacombenheiligen. Wie van barok houdt of een pauze zoekt op weg naar het Fichtelgebergte of naar Bohemen, vindt hier een bestemming die veel groter aanvoelt dan het plaatsje doet vermoeden.

Geschiedenis: van cisterciënzerklooster tot basiliek

Waldsassen was de eerste cisterciënzerstichting in Beieren: rond 1133 trokken monniken uit het Thuringse Volkenroda naar de Wondreb. Het klooster werd later een rijksabdij en drukte zijn stempel op het hele “Stiftland”. Na de Reformatie en de herbevolking in de 17e eeuw begon in 1685 de barokke nieuwbouw van de kerk. Als bouwmeesters gelden Abraham Leuthner en Georg Dientzenhofer; de kerk werd in 1704 ingewijd.

Met de secularisatie van 1803 werd de kloosterkerk een parochiekerk en het klooster zelf deed tijdelijk dienst als fabriek. Sinds 1864 wonen er weer cisterciënzerinnen in Waldsassen; in 1925 werd hun gemeenschap tot abdij verheven. Paus Paulus VI verleende de kerk in 1969 de titel basilica minor. Bij de laatste binnenrenovatie kreeg de ruimte zijn oorspronkelijke barokke kleurstelling terug.

Wat je er ziet

• Het interieur: ongeveer 82 meter lang, rijk bekleed met stucwerk van Giovanni Battista Carlone en fresco's van de Praagse schilder Johann Jakob Steinfels.
• De Heilige Lichamen: tien volledig bewaarde relieken van catacombenheiligen liggen in het middenschip, prachtig gekleed door lekenbroeder Adalbert Eder tussen 1707 en 1765. Op de eerste zondag van augustus viert Waldsassen het Heilige-Lichamenfeest.
• De orgels: het Jann-orgelcomplex telt 104 registers; alleen het hoofdorgel heeft al zo'n 7720 pijpen. Het is het op een na grootste orgelcomplex van het bisdom Regensburg.
• Hoogaltaar en koorbanken: een marmeren Annunciatiegroep van Karl Stilp en rijk gesneden koorbanken van Martin Hirsch.
• De crypte: volgens de toeristeninformatie de grootste kerk- en kloostercrypte van Duitsland, te zien bij rondleidingen voor groepen.

Rondleidingen en openingstijden

De basiliek is als parochiekerk overdag open; reisgidsen noemen dagelijks vanaf 7.30 uur tot de schemering. Tijdens de erediensten (zaterdag 18.00 uur, zondag 8.00, 9.30 en 11.00 uur) kun je de kerk niet bezichtigen. Openbare rondleidingen zijn er van Pasen tot oktober op dinsdag om 15.00 uur en op vrijdag om 11.30 uur; verzamelpunt is de laatste kerkbank, de kosten zijn € 4 per persoon en de duur is ongeveer 45 minuten (gegevens van oktober 2026). Rondleidingen door de crypte, combinatierondleidingen, kinderrondleidingen en orgelimpressies boek je als groep via het parochiekantoor.

Belangrijk: de beroemde Stiftsbibliothek (abdijbibliotheek) is vanwege renovatie momenteel niet toegankelijk voor gewone bezoekers. Als alternatief biedt de abdij de rondleiding “Klosterkosmos” aan (buitenruimtes en kerk, tickets in de kloosterwinkel).

Bereikbaarheid en parkeren

Waldsassen heeft geen reizigersstation meer. De dichtstbijzijnde stations zijn Marktredwitz, Wiesau en Arzberg; vanuit Marktredwitz rijdt buslijn 8313 naar Waldsassen. Met de auto bereik je de stad via de A93 (afslag Mitterteich-Süd). Aan het Basilikaplatz zit de toeristeninformatie in het stadhuis, recht tegenover de kerk – daar vind je kaarten, tips en fietsen om te huren.

Tips voor je bezoek

• Reken op 1 tot 2 uur; met de kloostertuin en het museum een halve dag.
• Elke dag is de gezongen vespers om 17.30 uur openbaar – een mooi moment om de akoestiek te beleven.
• De klooster- en natuurbelevingstuin (mei tot begin oktober) en het Stiftlandmuseum liggen op enkele minuten lopen.
• Zo'n 3 km buiten het stadje staat de Dreifaltigkeitskirche Kappl (Drievuldigheidskerk) van Georg Dientzenhofer – ideaal voor een korte wandeling of fietstocht.
• Door het jaar heen zijn er in de basiliek veel concerten.