Stadtmauer Neubrandenburg

Neubrandenburg noemt zich Vier-Tore-Stadt (vierpoortenstad), en terecht. Rond de oude binnenstad staat nog bijna volledig een middeleeuwse muurring met vier stadspoorten van baksteen, waarvan de speelse gevels tot de mooiste bouwwerken van de Noord-Duitse baksteengotiek behoren. De stadsmuur geldt als best bewaarde stadsversterking van de baksteengotiek in Europa; vroeger sprak men zelfs van het “Rothenburg van het Noorden”. Voor een rondgang heb je geen entree nodig, alleen goede schoenen en wat tijd.

Geschiedenis: vier poorten voor een geplande stad

Op 4 januari 1248 gaf markgraaf Johan I van Brandenburg zijn ridder Herbord von Raven de opdracht de stad aan te leggen. Eerst beschermden palissaden, wal en grachten de jonge nederzetting. Vanaf ongeveer 1300 ontstond de stenen muur, uiteindelijk 2,3 kilometer lang en tot 7,5 meter hoog. Daarbij kwamen 57 wiekhuizen (Wiekhäuser, kleine wachthuisjes in de muur), twee weertorens en eerst drie, later vier poorten met voorpoorten en zwingers.

In 1631 bestormden de troepen van de keizerlijke veldheer Tilly de stad; daarna verloor de muur zijn betekenis als vesting en diende hij nog slechts als tolgrens. Van veel wiekhuizen werden kleine vakwerkwoningen voor armere mensen. Sinds de jaren zeventig bouwde men 25 wiekhuizen op hun historische plek opnieuw op, vanaf 1993 werden muur en torens gerestaureerd. Een kandidatuur voor UNESCO-werelderfgoed werd in 2010 eerst uitgesteld.

De vier poorten

• Friedländer Tor: in het noordoosten, gebouwd in de eerste helft van de 14e eeuw. Met hoofdpoort, voorpoort en de bewaard gebleven Zingel, een voorgelegen verdedigingswerk, is het complex 88 meter lang en het meest complete van de vier. Hier drong Tilly in 1631 de stad binnen. Tegenwoordig zitten in het vakwerk tussen de poorten het Torcafé en een vestiging van de burgerlijke stand.
• Stargarder Tor: in het zuiden; de hoofdpoort is dendrochronologisch gedateerd op 1311. Aan de stadszijde steken negen figuren met hoofden en handen van terracotta, de Adorantinnen (biddende vrouwenfiguren), hun armen uit. Waar ze vandaan komen en wat ze betekenen, weet niemand.
• Neues Tor: in het oosten, als laatste poort gebouwd in de tweede helft van de 15e eeuw en de enige zonder voorpoort. Ook hier begroeten acht Adorantinnen de stad.
• Treptower Tor: in het westen, midden 14e eeuw, met 31,8 meter de hoogste poort. Sinds 1872 huisvest het het Regionalmuseum; de tentoonstelling over de prehistorie en vroege geschiedenis is momenteel wegens renovatie gesloten.

Wat je verder moet zien

De Fangelturm in het noorden diende tot in de 19e eeuw als stadsgevangenis. De wallen voor de muur zijn nu een groen park waarin je de stad helemaal kunt omlopen. In de oude binnenstad loont de Konzertkirche, de herbouwde Mariakerk, met de tentoonstelling “Wege zur Backsteingotik”. De vaste tentoonstelling over de stadsgeschiedenis toont het Regionalmuseum in het voormalige franciscanenklooster, van woensdag tot en met zondag van 10.00 tot 17.00 uur.

Tripto-tip

Begin bij het station in het noorden en volg de wal met de klok mee: Friedländer Tor, Neues Tor, Stargarder Tor, Treptower Tor. Let bij Stargarder en Neues Tor op de stadszijde, want alleen daar zijn de Adorantinnen te zien. Voor de hele rondgang met pauzes moet je twee uur uittrekken. In de zomer viert de stad het Vier-Tore-Fest.