Schlossberghöhlen Homburg

Geel, oker, roestrood: in de Schlossberghöhlen in Homburg lopen gekleurde banden over wanden en plafonds, alsof iemand marmerpapier in de berg heeft geplakt. De gangen en zalen heeft echter geen water gevormd, maar de mens. Eeuwenlang groeven mijnwerkers hier zand af en lieten ze een doolhof achter van twaalf verdiepingen op een oppervlak van zo'n 140 bij 60 m. Volgens de stad Homburg zijn het de grootste bontzandsteengrotten van Europa.

Geschiedenis: zand, vesting en bunker

Bontzandsteen verkarst niet, dus natuurlijke grotten van deze omvang kunnen erin niet ontstaan. Waarschijnlijk groeven mensen al in de vroege middeleeuwen vluchtgangen voor de Hohenburg, die bovenop de Schlossberg stond. Later werd het zachte, kwartsrijke zand zelf een grondstof: eerst voor glasproductie, daarna als schuurzand en als vormzand voor de ijzerindustrie. In 1671 wordt voor het eerst een mijn genoemd.

Toen koning Lodewijk XIV Homburg door zijn vestingbouwer Vauban liet ombouwen tot vesting, dienden de grotten als magazijn. In 1708 beschreef een Franse pioniersofficier beschadigde gangen en bedorven voorraden munitie en levensmiddelen. In 1872 werden de grotten op last van de overheid dichtgegooid; na een opmeting in 1893 kwam er een einde aan de zandwinning. Pas in 1932 werden ze herontdekt, en in de Tweede Wereldoorlog zochten inwoners van Homburg hier schuilplaats tegen luchtaanvallen.

Begin jaren 1950 liet de Saarlandse regering onder Johannes Hoffmann in de onderste negen verdiepingen in het geheim een bunker aanleggen. Ter camouflage werd er tegelijkertijd boven het huidige Schlossberghotel gebouwd. Met het aftreden van Hoffmann in 1955 werd ook de bouw van de bunker stopgezet.

Wat je er ziet

• De Thronsaal (troonzaal): de grootste zaal van de grotten, met cirkelronde aderingen in geel en rood aan het plafond. Hier kwamen in 2003 grote hoeveelheden zand los, waarna de grot jarenlang dicht was.
• Rimpelstructuren: golfvormige structuren aan het plafond laten zien dat het zand ruim 200 miljoen jaar geleden, in het Trias, door wind en water is afgezet.
• Sporen van de zandwinning: op veel wanden zie je nog waar de mijnwerkers het zand eruit hebben gekrabd.
• Stalen steunconstructies: de instortingsgevaarlijke delen zijn veiliggesteld met steunen, die bij de sanering vanaf 2003 horen.
• Het bunkergedeelte: de ruimten uit de jaren vijftig sluiten aan op de zandsteenzalen en zie je tijdens de rondleiding.

Goed om te weten

De kleur van het gesteente komt van ijzer: rode partijen bevatten er meer van, de gelige zandsteen bestaat voor zo'n 95 procent uit kwarts. Sinds de sanering gelden de grotten als bezoekersmijn en vallen ze onder het mijnbouwrecht. In 2007 werd eerst de tiende verdieping weer geopend, later ook de verdiepingen 11 en 12. Via een 30 m diepe schacht zijn de grotten bovendien verbonden met een gang van de Karlsberg-brouwerij.

Bezoek en tijdsplanning

In de grotten is het het hele jaar 10 °C bij 80 tot 90 procent luchtvochtigheid, dus neem ook in de zomer een jas mee. Reken voor de rondgang op ongeveer een uur. Informatie is er in het Duits, Engels en Frans. Groepen vanaf tien personen melden zich vooraf aan en kunnen een rondleiding boeken.

Tickets en openingstijden

• April tot en met oktober: 9.00–17.00 uur, toegang tot 16.00 uur
• November tot en met maart: 10.00–16.00 uur, toegang tot 15.00 uur
• Gesloten: december en januari
• Entree: volwassenen € 7, met korting € 5, gezinnen € 17
• Combiticket met het Römermuseum Schwarzenacker: volwassenen € 10, met korting € 7, gezinnen € 25

Betalen kan alleen contant, pinnen is niet mogelijk.

Bereikbaarheid

De ingang ligt aan de Schlossberg-Höhen-Straße op de Schlossberg boven het centrum van Homburg. Boven het bunkergedeelte staat het Schlossberghotel, dat ooit de bouwwerkzaamheden moest camoufleren. Het Römermuseum Schwarzenacker ligt op maar een paar kilometer afstand en past met het combiticket goed in dezelfde dag.