Abtei St. Mauritius Tholey

Op 30 december 634 stelde een Frankische edelman, Adalgisel Grimo, zijn testament op en vermaakte daarin zijn bezit in Tholey, inclusief een kerk die hij zelf had gebouwd. Dit document geldt als oudste bewaard gebleven oorkonde van het Rijnland en maakt de abdij St. Mauritius in Tholey tot een van de oudste kloosters op Duitse bodem. Toch komen veel bezoekers tegenwoordig voor iets heel nieuws: sinds 2020 stralen in het koor van de gotische abdijkerk drie ramen van Gerhard Richter, een van de bekendste hedendaagse kunstenaars.

Geschiedenis: 1400 jaar aan de voet van de Schaumberg

Het kloostercomplex staat op de resten van een Romeins badhuis. Waarschijnlijk al in de 7e eeuw ontstond hier een gemeenschap van geestelijken, met volgens de overlevering de heilige Wendelinus als eerste abt. Benedictijns leefde men hier waarschijnlijk vanaf het midden van de 8e eeuw. In 1066 werd de vermoorde aartsbisschop van Trier, Kuno van Pfullingen, in Tholey bijgezet; zijn graf trok eeuwenlang pelgrims.

De huidige abdijkerk ontstond in de 13e eeuw en is een van de oudste gotische kerken van Duitsland. Patroonheilige is de heilige Mauritius. De abdij kende bloeitijden en neergangen, hervormingen en oorlogen. In 2008 stond ze op de rand van financiële ondergang. Door de verkoop van zo'n 80 hectare land aan de gemeente, steun van een vriendenvereniging, sponsors en subsidies kon ze herstellen. Van 2018 tot 2021 werd de kerk gerenoveerd; in 2019 woonden er elf monniken in het klooster.

Wat je er ziet

• De Richter-ramen: drie ramen in het koor, elk 1,95 m breed en 9,30 m hoog. Elk raam toont vijf motieven die zich gespiegeld herhalen: kleurrijke, speelse patronen die Richter uit zijn kunstenaarsboek “Patterns” ontwikkelde door delen en spiegelen.
• De Maqsoodi-ramen: de Duits-Afghaanse kunstenares Mahbuba Elham Maqsoodi won de anonieme prijsvraag en maakte 29 ramen met thema's uit het Oude en Nieuwe Testament. Ze werd eerst in Afghanistan opgeleid in de Perzische miniatuurschilderkunst.
• De kerkruimte: de vroege gotiek van de 13e eeuw heeft de verbouwingen uit de barokperiode en meerdere renovaties in grote lijnen onveranderd doorstaan.
• De kloostertuin: naast de kerk ligt de tuin van de monniken, die voor bezoekers open is.

Wetenswaardigheden

De Richter-ramen vervingen ramen uit de jaren zestig, ontworpen door de monnik Bonifazius Robert Köck uit Tholey. Omdat het oude glas in slechte staat was, schreef het convent een internationale kunstwedstrijd uit. Het devies van de abdij luidt nu “fides cum benignitate”: geloof met menselijkheid. De monniken runnen ook een gasthuis en een restaurant.

Openingstijden

Abdijkerk:

• maandag tot en met zaterdag 10.00–12.00 uur en 12.30–17.00 uur
• zondag en feestdagen 11.15–12.00 uur en 12.30–17.00 uur
• Tijdens de gebedstijden is bezichtiging niet mogelijk, maar gasten zijn wel welkom bij de diensten. Het middaggebed begint om 12.00 uur, de vespers om 17.30 uur.

Kloostertuin: op maandag en van woensdag tot en met zondag en op feestdagen 10.00–17.00 uur, dinsdag gesloten.

Rondleidingen door abdij en kerk regelt de Tourist-Information Tholey aan de Römerallee 5, open op maandag en van woensdag tot en met zondag van 10.00 tot 17.00 uur. Daar is ook een gids over de ramen verkrijgbaar.

Bezoek en bereikbaarheid

Reken voor kerk, ramen en tuin op een tot anderhalf uur. Kom bij voorkeur op een heldere dag; dan komen de kleuren van de ramen het best tot hun recht. Parkeren kan op de plaatsen aan de Sportstraße en de Römerallee in het dorpscentrum; de straat “Im Kloster” is afgesloten en dus geen toegangsweg. Boven het dorp verheft zich de Schaumberg, met een wijd uitzicht over de abdij en de omgeving.