Dokumentationsstätte Regierungsbunker

In het ergste geval hadden hier de bondskanselier, de bondspresident en zo'n 3000 mensen 30 dagen lang achter gesloten stalen poorten gezeten, terwijl buiten een atoomoorlog woedde. De Regierungsbunker (regeringsbunker) in het Ahrdal was een van de best bewaarde geheimen van de oude Bondsrepubliek: 17,3 km aan gangen onder de wijngaarden tussen Ahrweiler en Dernau. Na de Koude Oorlog werd bijna alles leeggehaald. Een stuk van 203 m bleef bewaard en is nu de Dokumentationsstätte Regierungsbunker.

Geschiedenis: van spoortunnel tot uitwijkzetel

De basis vormden twee tunnels van een strategische spoorlijn die vóór de Eerste Wereldoorlog was aangelegd maar nooit in gebruik werd genomen. In de jaren dertig kweekte men er champignons, in de Tweede Wereldoorlog gebruikten wapenfabrikanten de buizen, en dwangarbeiders uit een buitenkamp van concentratiekamp Buchenwald moesten er onder meer voertuigen voor V2-raketten bouwen.

Van 1960 tot 1972 bouwde de Bondsrepubliek de tunnels in de grootste geheimhouding uit tot “uitwijkzetel van de constitutionele organen”. Schuilnamen waren onder meer “Rosengarten” en “Dienststelle Marienthal”. Uiteindelijk telde het complex 936 slaap- en 897 kantoorruimtes, zo'n 3300 stalen deuren, eigen putten, stroomaggregaten, keukens, een lazaret en zelfs een kapsalon. De kosten worden geschat op ongeveer drie miljard DM; exacte cijfers zijn tot op heden niet bekend.

Gebruikt werd de bunker bij NAVO-oefeningen: voor het eerst in 1966, voor het laatst in maart 1989, enkele maanden voor de val van de Muur. Daarbij oefenden een noodparlement en een “oefenkanselier” tot 30 dagen lang het regeren onder de grond. In 1997 besloot de regering het complex op te geven, tot 2006 werd het ontruimd. Sinds 2008 is het bewaarde stuk een museum, en in 2009 werd de Regierungsbunker onderscheiden met de Europa Nostra-prijs (European Heritage Award).

Wat je er ziet

• MAN-poorten: twee rolbare poorten van staal en beton, elk zo'n 25 ton zwaar, konden de bunker hermetisch afsluiten.
• Sluizen en decontaminatie: omloopsluizen en ruimtes waar aankomenden van radioactief stof zouden zijn gereinigd.
• Werkverdieping: een reeks ruimtes, aangevuld met originele stukken uit de bunkerinrichting en foto's, toont het sobere dagelijks leven onder de grond.
• Slaapruimtes: op de bovenverdieping de spartaanse slaapzalen; alleen de kanselier en de bondspresident zouden een eigen kamer hebben gehad.
• Sanitätsbauwerk (medische afdeling): een deel van het ondergrondse lazaret is authentiek ingericht.
• Blik in de leegte: aan het eind van het museumdeel kijk je in de volledig leeggehaalde bunkerbuis die verder de berg in loopt.

Wetenswaardigheden

Veel documenten in de tentoonstelling komen uit de dossiers van de Stasi, de DDR-staatsveiligheid, want de West-Duitse stukken zijn grotendeels nog altijd geheim. In 2008 werd bekend dat de bunker maar tegen één bom van ongeveer 20 kiloton bestand zou zijn geweest, vergelijkbaar met Hiroshima. Rapporten rekenden al in 1962 met veel sterkere wapens, maar er werd toch doorgebouwd.

Bezoek en rondleidingen

De bunker bekijk je alleen met een rondleiding van ongeveer 90 minuten. Voor de reguliere individuele rondleidingen moet je vooraf een ticket in de webshop boeken.

• April tot oktober: woensdag, zaterdag, zondag en op feestdagen 10.00–16.00 uur
• Maart en november: zaterdag en zondag om 11.00, 13.00 en 15.00 uur
• December tot februari: zaterdag en zondag om 12.00 en 14.00 uur
• Entree met rondleiding: volwassenen € 15, jongeren van 13 tot 16 jaar € 8, kinderen van 8 tot 12 jaar € 6; met korting € 14 (gepensioneerden, mensen met een handicap) of € 10 (scholieren, studenten)

Groepen kunnen het hele jaar behalve op maandag boeken; rondleidingen zijn dan ook in het Engels, Frans, Nederlands en andere talen mogelijk. Voor gezinnen zijn er speciale rondleidingen met een koffer vol originele voorwerpen.

Route en parkeren

Het adres is Am Silberberg 0 in Bad Neuenahr-Ahrweiler; het museum ligt in het bos boven de Romeinse villa. Bij het museum zijn 65 parkeerplaatsen; parkeer niet langs de weg van de oprit, want daar worden voertuigen weggesleept. Met de trein rijd je tot “Ahrweiler Markt” of “Walporzheim”, vandaar is het telkens ongeveer 1,5 km lopen. Een bezoek combineert goed met de oude stad van Ahrweiler en een wijnwandeling in het Ahrdal.