Fuggerei

De Fuggerei in Augsburg geldt als de oudste nog bestaande sociale woonwijk ter wereld en is een van de bekendste bezienswaardigheden van Beiers Zwaben. Jakob Fugger “de Rijke” stichtte haar in 1521 voor hulpbehoevende burgers van Augsburg – en tot op de dag van vandaag wonen hier zo'n 150 mensen voor een symbolische jaarhuur van minder dan een euro. Wie door de okerkleurige steegjes met groene luiken slentert, beleeft een stad in de stad, met een eigen kerk, eigen poorten en een geschiedenis die vijf eeuwen omspant.

Geschiedenis en de beroemde huur

Jakob Fugger, een van de rijkste kooplieden van zijn tijd, liet de wijk vanaf 1516 bouwen door bouwmeester Thomas Krebs. De stichtingsbrief ondertekende hij op 23 augustus 1521. Oorspronkelijk telde de wijk 52 huizen aan zes steegjes. Bij de luchtaanvallen van 25/26 februari 1944 werd ongeveer tweederde van de Fuggerei verwoest; al in 1945 begon de wederopbouw en tot 1973 groeide de wijk uit tot haar huidige omvang.

Tegenwoordig omvat de Fuggerei 67 huizen met 140 woningen, acht steegjes en drie poorten. Ze wordt nog altijd beheerd door de Fürstlich und Gräflich Fuggersche Stiftungs-Administration – een zeldzaam voorbeeld van een stichting die al ruim 500 jaar haar oorspronkelijke doel vervult.

De jaarlijkse kale huur bedraagt € 0,88 – de tegenwaarde van één Rijnse gulden, zoals die in 1521 werd vastgesteld. Bijkomende kosten betalen de bewoners apart. Wie er wil wonen, moet uit Augsburg komen, katholiek zijn en hulpbehoevend. Daar komt een bijzondere verplichting bij: elke dag moeten de bewoners een Onze Vader, een Credo en een Wees gegroet bidden voor de stichter en de familie Fugger.

Een anekdote die velen verrast: van 1681 tot 1694 woonde in de Fuggerei de bouwmeester Franz Mozart, de overgrootvader van Wolfgang Amadeus Mozart.

Wat je er ziet

• Fuggerei-Museum: hier ontdek je hoe de bewoners vroeger leefden en zie je de laatste in originele staat bewaarde woning, ingericht in de stijl van de 18e eeuw.
• Schauwohnung (modelwoning): een moderne, ingerichte woning laat zien hoe er tegenwoordig wordt gewoond – meestal het onderdeel dat bezoekers het meest verrast.
• Bunker uit de Tweede Wereldoorlog: de tentoonstelling in de voormalige schuilkelder vertelt over de verwoesting in 1944 en de wederopbouw.
• St. Markus: de kleine kerk van de wijk werd in 1581/82 gebouwd door Hans Holl.
• Steegjes en deuren: let op de bellentrekkers aan de voordeuren: de handgrepen verschillen; zo konden bewoners hun deur in de vroeger onverlichte wijk ook in het donker vinden, zo wil de overlevering.

Tickets en openingstijden

Gegevens van oktober 2026 (volgens de Fugger’sche Stiftungen):

• April tot en met september: dagelijks 9.00–20.00 uur
• Oktober tot en met maart: dagelijks 9.00–18.00 uur, op kerstavond gesloten
• Volwassenen € 8, met korting € 7, kinderen van 8 tot 17 jaar € 4, kinderen tot 7 jaar gratis
• Gezinskaart € 18 (twee volwassenen en maximaal vier kinderen)

In de entree zijn de musea, de bunker en de historische woning inbegrepen. Kaartjes koop je bij de ingang (pinnen is mogelijk) of online. Een openbare rondleiding is er volgens de website elke zaterdag om 15.00 uur.

Bezoek en regels

Voor een ontspannen rondgang langs alle musea plan je ongeveer 1 tot 1,5 uur in. Bedenk dat de Fuggerei geen openluchtmuseum is maar een woonplaats. De bewoners, van wie velen senioren zijn, vragen om rust en respect voor hun privacy – fotografeer dus niet door ramen en loop niet door tuinen. Honden zijn toegestaan, maar moeten aan de lijn blijven.

's Avonds gaat de poort tussen 22.00 en 5.00 uur dicht. Voor bewoners die later thuiskomen geldt een historische regel: bij het Ochsentor betalen ze de nachtwaker vóór middernacht € 0,50, daarna € 1.

Met kinderen en toegankelijkheid

Voor gezinnen is de Fuggerei een prima bestemming: kinderen tot zeven jaar gaan gratis, de gezinskaart dekt twee volwassenen en maximaal vier kinderen, en de afstanden zijn kort. Voor schoolkinderen zijn vooral de bunker en de vergelijking tussen de oude en de moderne woning spannend. Vertel ze vooraf het verhaal van de huur van minder dan een euro – dat maakt nieuwsgierig.

Helemaal toegankelijk is het beschermde ensemble niet, maar de meeste paden zijn bestraat. De musea bereik je via hellingen, met uitzondering van het bunkermuseum. In de historische woning zijn er drempels. Bij de kassa kun je gratis een rolstoel lenen, aangepaste toiletten zijn bewegwijzerd en het restaurant bij de ingang is gelijkvloers. Voor dove gasten zijn er rondleidingen in Duitse Gebarentaal, voor blinde gasten een tastmodel.

Bereikbaarheid en parkeren

De hoofdingang ligt aan de Jakoberstraße 26, direct naast restaurant “Die Tafeldecker”. Vanaf de Königsplatz neem je tramlijn 1 tot de halte Fuggerei; vanaf de Rathausplatz is het maar een paar minuten lopen. Parkeerplaatsen zijn er in de omgeving nauwelijks; de stichting adviseert de parkeergarages in het centrum of bij de City-Galerie. Vanuit München bereik je Augsburg snel en eenvoudig met de trein, ook met het Deutschlandticket (maandkaart voor het regionale vervoer).