Kloster Scheyern

Waar nu benedictijnen bidden, stond ooit de stamburcht van een van de machtigste families van Europa: de graven van Scheyern noemden zich later Wittelsbachers en regeerden tot 1918 over Beieren. Toen ze naar hun nieuwe burcht Wittelsbach verhuisden, droegen ze de oude burcht over aan de monniken. Kloster Scheyern tussen Pfaffenhofen an der Ilm en Dachau is daarom het huisklooster en de oudste grafkelder van de dynastie, een bedevaartsoord voor het Heilig Kruis en, zeker zo belangrijk, een kloosterbrouwerij met biertuin.

Geschiedenis: van Bayrischzell naar de burcht

De geschiedenis van de abdij begint ver in het zuiden. Gravin Haziga steunde in 1077 de stichting van een monnikencel in het huidige Bayrischzell, bevolkt door monniken uit Hirsau in het Zwarte Woud. De gemeenschap verhuisde naar Fischbachau, daarna naar de Petersberg bij Dachau en uiteindelijk, in 1119, naar Scheyern, toen graaf Otto haar de vrijgekomen burcht schonk. Daarom draagt het klooster tot op heden de lange officiële naam “Bayrischzell-Fischbachau-Petersberg/Eisenhofen-Scheyern”.

In de 13e eeuw stond Scheyern bekend om zijn schilderschool en scriptorium. In 1803 werd het klooster bij de secularisatie opgeheven en verkocht. Koning Lodewijk I, zelf een Wittelsbacher, haalde de benedictijnen in 1838 terug en in 1842 werd Scheyern weer een abdij. In de Tweede Wereldoorlog lagen hier de bibliotheek en het materiaal van de Thesaurus Linguae Latinae, het grote woordenboek van de Latijnse taal. Tegenwoordig leeft er een kleine gemeenschap van een twaalftal monniken in het klooster.

Wat je er ziet

• Basiliek: de kloosterkerk werd op 9 oktober 1215 ingewijd en is in de kern romaans, ongeveer 50 meter lang. Het barokke hoogaltaar met het schilderij van de Hemelvaart van Maria door Christian Wink stamt uit 1771; bij de ingang van het koor staan twee rococobeelden uit het atelier van Ignaz Günther. In 1980 werd de kerk verheven tot basilica minor.
• Heilig-Kruis-kapel: hier wordt het Scheyrer Kreuz bewaard, een kruisrelikwie uit Jeruzalem dat sinds 1180 in het klooster is. De zetting heeft twee dwarsbalken naar het voorbeeld van het Byzantijnse patriarchenkruis.
• Johanneskirche: in de voormalige burchtkapel ligt de oudste grafkelder van de Wittelsbachers, onder wie hertog Otto I, de eerste Wittelsbachse hertog van Beieren. In het koor hangt een groot kruisigingsreliëf uit 1514.
• Kloostergang en sacristie: beide horen bij de rondgang met de monnik, evenals de Königskapelle.
• De klokken: sinds 2009 hangt in de toren een klokkenspel van 14 klokken met een gewicht van zo'n 24 ton, een van de diepst klinkende van Duitsland. Ernaast staat de uit dienst genomen Herz-Jesu-Glocke, met 2,38 meter doorsnede de grootste stalen klok van Beieren.

Rondleidingen

Op zon- en feestdagen om 15.00 uur leidt een monnik individuele bezoekers zonder aanmelding rond door basiliek, kloostergang, sacristie en Johanneskirche. De rondleiding duurt ongeveer een uur en kost € 5 per persoon; verzamelen doe je bij de hoofdingang van de kerk. Groepen vanaf 12 personen kunnen rondleidingen boeken via het kloosterbestuur, telefoon +49 8441 752-230. Op grote feestdagen kan het tijdstip verschuiven; mededelingen staan op de website van het klooster. Rond de kruisfeesten in mei en september komen veel bedevaartgangers naar Scheyern.

Kloosterbier en kloosterschenke

Zeker sinds 1119 wordt in Scheyern gebrouwen, sinds 2006 weer binnen de muren van de oude brouwerij. Het motto van de brouwerij is “Nunc est bibendum”: nu moeten we drinken. Geschonken wordt in de Klosterschenke aan het Schyrenplatz: Bräustüberl, Klosterstuben en bij mooi weer een biertuin. Een taverne had het klooster al sinds 1568. In de kloosterwinkel vind je bier, kaas uit de kloosterkaasmakerij en gedistilleerde dranken uit de eigen stokerij; hij is van dinsdag tot en met vrijdag open.

Bereikbaarheid en parkeren

Scheyern ligt in het district Pfaffenhofen an der Ilm, zo'n 50 kilometer ten noorden van München. Met de auto bereik je het klooster via de A9, afrit Pfaffenhofen. Het dichtstbijzijnde station is Pfaffenhofen an der Ilm aan de lijn München–Ingolstadt, vandaar is het nog maar een paar kilometer.

Tripto-tip

Plan je bezoek op een zondag: eerst om 15.00 uur de rondleiding met de monnik, daarna een Brotzeit (Beierse koude hap) en kloosterbier in de biertuin. Voor kerk en rondgang heb je een tot anderhalf uur nodig, met een pauze in de schenke een halve dag. Wil je het klokkengelui horen, kom dan op zaterdag om 15.00 uur: dan wordt de zondag ingeluid.