Dortmunder U

Wie met de trein in Dortmund aankomt, ziet het meteen: een donkere baksteentoren met een enorme gouden U erbovenop, en daaronder gigantische bewegende videobeelden. Het Dortmunder U was ooit de gist- en opslagkelder van de Union-brouwerij en is nu het centrum voor kunst en creativiteit van de stad. Binnen vind je het Museum Ostwall met kunst uit de 20e en 21e eeuw, mediakunst, educatieve activiteiten en evenementen. De toegang is gratis.

Geschiedenis: een hoogbouw vol bier

In april 1926 begon de bouw naar plannen van brouwerijspecialist Emil Moog; na slechts 14 maanden ging de “Brauerturm” in gebruik. Bouwtechnisch is dit 70 meter hoge gebouw van gewapend beton een hoogbouw, ook al heette het officieel “Kellerhochhaus”: hier gistte het bier in open, betegelde bekkens. In 1929 produceerde Union voor het eerst meer dan een miljoen hectoliter en was zij tijdelijk de grootste brouwerij van West-Duitsland. In 1968 zette architect Ernst Neufert de vierzijdige, verlichte U op het dak, het bedrijfsembleem van de brouwerij.

In 1994 verhuisde de brouwerij naar Lütgendortmund; alle naastgelegen gebouwen werden gesloopt, alleen de beschermde toren bleef staan. In 2007 kocht de stad het terrein en bouwde het U om tot centrum voor kunst en creativiteit, voor de Culturele Hoofdstad RUHR.2010. Binnen werden de verdiepingen aan de voorzijde doorbroken; een open “Kunst-Vertikale” laat de afmetingen van het gebouw zien. In 2026 viert het U met een jubileumprogramma dat het 100 jaar geleden is dat de bouw begon.

Wat je er ziet

• De gouden U: bij de renovatie in 2008 werd hij opnieuw bekleed met 554 gram bladgoud. De hoogte wordt opgegeven als negen tot tien meter.
• Fliegende Bilder: onder het dakterras draaien op 625 m² de video's van filmmaker Adolf Winkelmann, weergegeven met 1,7 miljoen leds in 6.000 lamellen en in alle windrichtingen zichtbaar. Winkelmann sluit daarmee aan bij de lichtarchitectuur van de jaren twintig: Moog had in de betonnen kroon al schijnwerpers voorzien.
• Museum Ostwall: het stedelijke kunstmuseum toont op de niveaus 4 tot en met 6 werk van expressionistische schilderkunst tot Fluxus, videokunst en fotografie, waaronder “Großer Zoologischer Garten” van August Macke uit 1913.
• Hartware MedienKunstVerein en andere instellingen: wisselende tentoonstellingen over mediakunst, plus werkplaatsen en activiteiten voor kinderen.

Openingstijden en entree

• Maandag: gesloten
• Dinsdag en woensdag: 11.00–18.00 uur
• Donderdag en vrijdag: 11.00–20.00 uur
• Zaterdag, zondag en feestdagen: 11.00–18.00 uur
• Gesloten op 1 januari en op 24, 25 en 31 december.

De toegang tot het gebouw en tot de tentoonstellingen van de stedelijke musea is gratis; alleen voor speciale tentoonstellingen en sommige evenementen heb je een ticket nodig. Op de familiezondag kost de speciale tentoonstelling voor twee volwassenen en maximaal drie kinderen samen € 15.

Bereikbaarheid

Het U staat aan de Leonie-Reygers-Terrasse, aan de westrand van het centrum, direct naast de sporen. Vanaf het Hauptbahnhof ben je er in een paar minuten te voet; met de stadsspoorlijn U43 of U44 rijd je tot “Westentor”. Het Deutsche Fußballmuseum ligt op een paar minuten afstand, aan dezelfde cultuurmijl langs de Königswall.

Tripto-tip

Reken op een à twee uur. Op donderdag en vrijdag kun je tot 20.00 uur blijven; daarna loont het om het gebouw van buiten te bekijken, als het U en de Fliegende Bilder in het donker oplichten. In de adventstijd ligt de kerstmarkt in het centrum op een paar minuten lopen.