Burg Berwartstein

Van een afstand ziet de Berwartstein eruit als een burcht uit een prentenboek: torentjes, bergfried en rode daken boven het bos bij Erlenbach. Het spannendste zit echter in de rots eronder. Trappen, gangen en kamers zijn rechtstreeks in het rode zandsteen uitgehouwen, en een put loopt loodrecht door de berg tot aan het grondwater. En in de 15e eeuw zat hier een ridder die uit woede een hele stad het water afsneed en haar daarna onder water zette: Hans von Trotha, in de volksmond Hans Trapp.

Geschiedenis: keizer, klooster en een strijdlustige ridder

Voor het eerst genoemd wordt de burcht in 1152, toen keizer Frederik Barbarossa haar schonk aan de bisschop van Speyer, Günther. In de 13e eeuw werd ze beheerd door een geslacht dat zich naar haar noemde. Omdat de Berwartsteiners van rooftochten werden beschuldigd, belegerden troepen uit Straatsburg en Hagenau de burcht vijf weken lang en namen haar in. In 1347 kocht het klooster Weißenburg het complex voor 800 gulden.

In 1480 droeg keurvorst Filips de Oprechte de burcht over aan zijn maarschalk Hans von Trotha. Die liet haar verder versterken en bouwde in 1484 tegenover de burcht een voorwerk met een sterke toren, later “Klein-Frankreich” genoemd. Met het klooster Weißenburg lag hij voortdurend overhoop. Toen de abt protesteerde, stuwde Trotha de Wieslauter op en sneed hij het stadje Weißenburg, zo'n 8 km stroomafwaarts, het water af. Op de klachten liet hij de dam doorbreken en de vloedgolf overspoelde de stad. Er volgden rijksban (1496) en kerkelijke ban (1499), waar de ridder tot zijn dood in 1503 weinig om gaf. Twee jaar later werden alle straffen opgeheven.

In 1590 brandde de burcht uit na een blikseminslag en bleef 300 jaar een ruïne. In 1893 kocht Theodor von Baginski haar, liet haar binnen twee jaar herbouwen, veel daarvan vrij nagebootst, en woonde er van 1899 tot zijn dood. Tot op de dag van vandaag is de Berwartstein privébezit en bewoond, als enige burcht in de Wasgau.

Wat je er ziet

• Burchtput: de schacht met een doorsnede van 2 m werd met de hand loodrecht door de rots gedreven. Opgegeven wordt een diepte van zo'n 100 m, terwijl ongeveer 75 m tot het grondwater nodig was geweest.
• ridderzaal: de zuidmuur bestaat uit natuurlijke rots, met een liftschacht erin waarmee gerechten uit de keuken erboven omlaag werden gelaten. Wandschilderingen vertellen over de waterstrijd.
• Keuken, wapen- en martelkamer: ingericht met replica's van middeleeuws gereedschap, buiten staan katapulten en kanonnen.
• Ondergrondse gangen: een deel van de rondleiding loopt bij kaarslicht door de kazematten in de rots.
• Opstijgschoorsteen: een smalle, gladde rotsbuis aan de zuidoostkant was ooit de enige toegang tot de bovenburcht op de ruim 50 m hoge rots.
• Uitkijkplatform: onder de punt van de bergfried reikt het uitzicht over de zuidelijke Wasgau tot in de Elzas.

Wetenswaardigheden

Hans Trapp leeft tot op de dag van vandaag voort: onder die naam ging de ridder de sagenschat van de streek in. Of een geheime gang de burcht verbond met het 370 m verderop gelegen voorwerk Klein-Frankreich, is pure speculatie. Het idee ontstond doordat men bij het voorwerk een afgedekte, met aarde gecamoufleerde gracht vond.

Bezoek en tijdsplanning

Je kunt de burcht met of zonder rondleiding bezichtigen. Reken op een tot twee uur, met een horecastop langer. De rondleiding is goed geschikt voor gezinnen met kinderen. Let op: op de burcht kun je alleen contant betalen. Honden aan de lijn zijn welkom. In de rotsgangen loop je over veel treden en smalle trappen; houd daar rekening mee met kleine kinderen.

Openingstijden

• 30 maart tot en met 1 november 2026: dagelijks open, ook op feestdagen
• 2 november 2026 tot en met 21 maart 2027: op zaterdag en zondag
• 26 december 2026 tot en met 3 januari 2027: dagelijks open

De burchthoreca heeft zo'n 130 plaatsen buiten en doorlopend warme keuken; in de winter is er een verwarmde oranjerie.

Bereikbaarheid en omgeving

Gratis parkeerplaatsen voor auto's en bussen vind je onder de burcht; de wandeling duurt ongeveer 5 minuten. De Berwartstein ligt in het Dahner Felsenland, waar veel burchten in de rots zijn gebouwd. De ruïne Drachenfels ligt zo'n 3 km verderop, de Dahner Burgengruppe met Altdahn, Grafendahn en Tanstein op ongeveer 5 km. Weißenburg in de Elzas, de plek van de waterstrijd, ligt ongeveer 8 km stroomafwaarts.