Altstadt Tübingen

De oude binnenstad van Tübingen hoort tot de mooiste historische stadskernen van Baden-Württemberg: kleurige vakwerkhuizen aan de Neckar, steile steegjes, een rijkbeschilderd raadhuis en daarboven Schloss Hohentübingen. Omdat in de Tweede Wereldoorlog maar een klein deel van de stad werd verwoest, is de middeleeuwse opbouw bijna helemaal bewaard gebleven. Daar komt het jonge leven van de universiteitsstad bij, dat de cafés, pleinen en Neckaroevers vult. Een dagje Tübingen is in elk seizoen de moeite waard, en vooral in de zomer, als de stakenboten varen.

Geschiedenis: universiteitsstad sinds 1477

In de middeleeuwen was Tübingen de zetel van de paltsgraven en later kwam de stad bij Württemberg. Beslissend was het jaar 1477: graaf Eberhard met de Baard stichtte de universiteit, die het leven in de stad tot vandaag bepaalt. Van de ruim 92.600 inwoners zijn zo'n 26.300 student; nauwelijks een Duitse stad wordt zo sterk gevormd door haar hogeschool. In het Evangelisches Stift, een voormalig augustijnenklooster dat in 1535 een protestants studiehuis werd, leerden beroemde denkers; aan de universiteit studeerden onder anderen Johannes Kepler, Hegel, Schelling en Friedrich Hölderlin.

Branden in 1771 en 1789 veranderden delen van de oude binnenstad, terwijl in de Tweede Wereldoorlog slechts ongeveer vijf procent van de stad werd verwoest. Daardoor oogt het geheel van vakwerk, stenen huizen en kerken nog steeds als één geheel.

Wat je in de oude binnenstad ziet

• Marktplatz en Rathaus: het hart van de oude stad is de aflopende markt met de Neptunusfontein. Het raadhuis werd vanaf 1435 gebouwd; de beschilderde gevel stamt uit 1876 en kwam er voor de 400e verjaardag van de universiteit. Kijk zeker naar de astronomische klok uit 1511, gemaakt door de Tübingse professor Johannes Stöffler.
• Stiftskirche St. Georg: de laatgotische kerk ontstond grotendeels tussen 1470 en 1490. In het koor liggen 16 graven van Württembergse heersers en hun families, onder wie Eberhard met de Baard. Bijzonder zijn de preekstoel uit 1509 en de gekleurde koorvensters uit de 15e eeuw. Vanaf de toren, die tijdens de openingstijden te beklimmen is, kijk je van 45 meter hoog over de daken.
• Neckarfront en Hölderlinturm: het beroemdste ansichtkaartmotief van de stad: de huizenrij boven de rivier met de gele Hölderlinturm. De dichter woonde hier van 1807 tot zijn dood in 1843; nu is de toren een museum.
• Neckarinsel met platanenlaan: vanaf de Neckarbrug leidt een trap naar het lange, smalle eiland. Onder de oude platanen wandel je met het mooiste uitzicht op het Neckarfront.
• Schloss Hohentübingen: boven de oude stad troont het renaissanceslot, tegenwoordig onderdeel van de universiteit. In het Museum Alte Kulturen zie je onder meer de ijstijdbeeldjes van ivoor uit de Vogelherdgrot, die tot het UNESCO-werelderfgoed “Grotten en ijstijdkunst in de Zwabische Jura” horen. In de kelder ligt een reusachtig vat uit 1549 met een inhoud van zo'n 84.000 liter.

Ook de moeite waard zijn de Alte Aula, de Burse en de Holzmarkt voor de Stiftskirche. Neem de tijd voor de steegjes tussen Oberstadt en Unterstadt; veel van de mooiste hoekjes liggen buiten de hoofdroutes.

In een stakenboot

Een bezoek aan Tübingen is niet compleet zonder stakenboot (Stocherkahn): de smalle houten boten worden met een lange staak over de Neckar voortgeduwd, zoals de punts in Oxford en Cambridge. Openbare tochten biedt het toeristenbureau aan van mei tot en met september; daarnaast zijn er tochten voor groepen en voor kinderen. Ben je in juni in de stad, dan kun je het legendarische Stocherkahnrennen meemaken, een wedstrijd van studentencorpsen waarbij het luidruchtig en nat toegaat. Op mooie zomerdagen zijn de plaatsen voor openbare tochten snel weg, dus vraag vroeg bij het toeristenbureau na.

Stadswandelingen en planning

Het toeristenbureau (“Tourist & Ticket-Center”) ligt direct aan de Neckarbrug. In oktober 2026 is het van maandag tot en met vrijdag open van 10.00 tot 18.00 uur en op zaterdag van 10.00 tot 14.30 uur; van mei tot en met september ook op zondag van 11.00 tot 14.30 uur. Hier beginnen de openbare stadswandelingen, thematische rondleidingen en rondleidingen in het Engels; data en prijzen vind je op de website van het toeristenbureau.

Voor een eerste rondje door de oude stad met markt, Stiftskirche en Neckarfront zijn twee tot drie uur genoeg. Met het slot, het museum en een tocht in de stakenboot wordt het gemakkelijk een hele dag. De oude stad is heuvelachtig en deels met kinderkopjes bestraat; comfortabele schoenen helpen, en met rolstoel of kinderwagen zijn sommige wegen lastig.

Bereikbaarheid en parkeren

Tübingen ligt zo'n 30 kilometer ten zuiden van Stuttgart. Met de trein kom je vanuit Stuttgart met regionale treinen rechtstreeks aan op het centraal station; vandaar loop je in een paar minuten over de Neckarbrug naar de oude stad. Met de auto rijd je via de B 27. De oude binnenstad is grotendeels verkeersluw; gebruik de parkeergarages aan de rand van het centrum of park-and-ride. Met het Deutschlandticket reis je zonder toeslag in regionale treinen en stadsbussen.

In de buurt

• Kloster en Schloss Bebenhausen: het voormalige cisterciënzerklooster ligt maar zo'n 3 kilometer ten noorden van de stad
• Schloss Lichtenstein: het sprookjeskasteel op de Zwabische Alb, ruim een half uur met de auto
• Wurmlinger Kapelle: de kapel op de berg boven het Neckardal, een geliefd wandeldoel ten westen van Tübingen