Nationalpark Berchtesgaden

Het Nationalpark Berchtesgaden in de gemeenten Berchtesgaden, Schönau am Königssee en Ramsau is het enige alpiene nationaal park van Duitsland. Op ruim 208 vierkante kilometer loopt het van de smaragdgroene Königssee tot de top van de Watzmann. Daartussen liggen alpenweiden, bergbossen, het Steinernes Meer en de wilde Wimbachgries. Een boottocht naar St. Bartholomä, een gezinswandeling of een hoogtocht: het nationaal park behoort tot de indrukwekkendste landschappen van Duitsland en is van het voorjaar tot de herfst een bezoek waard.

Geschiedenis: van plantenreservaat tot nationaal park

De bescherming van de Berchtesgadener Alpen heeft een lange traditie. Al in 1910 ontstond rond het zuidelijke deel van de Königssee een “Pflanzenschonbezirk” (plantenreservaat). Toen er tijdens de Eerste Wereldoorlog plannen kwamen om een reusachtige Beierse leeuw als oorlogsmonument in de Falkensteiner Wand aan de Königssee uit te houwen, protesteerden natuurbeschermers. Het gevolg was in 1921 het natuurgebied Königssee van zo'n 200 vierkante kilometer.

Op 1 augustus 1978 richtte de Vrijstaat Beieren uiteindelijk het nationaal park op – mede om plannen voor een kabelbaan naar de Watzmann voorgoed te stoppen. Tegenwoordig maakt het park deel uit van het UNESCO-biosfeerreservaat Berchtesgadener Land. Het grenst in het oosten, zuiden en zuidwesten aan de Oostenrijkse deelstaat Salzburg en ligt tussen 603 meter bij de Königssee en 2.713 meter op de Watzmann-Mittelspitze.

Wat je er ziet

Königssee en St. Bartholomä: het fjordachtige meer is het bekendste beeld van de regio. De bedevaartskerk St. Bartholomä met haar rode uienkoepels voor de machtige oostwand van de Watzmann is alleen per boot of te voet over de bergen te bereiken.

Obersee en Röthbachfall: vanaf de aanlegsteiger Salet loop je in een korte wandeling naar de stille Obersee met de Fischunkelalm. Daarachter stort de Röthbachfall naar beneden, een van de hoogste watervallen van Duitsland.

Watzmann: het centrale bergmassief van de Berchtesgadener Alpen is het doel van ervaren bergbeklimmers. De Watzmann geldt als het symbool van het Berchtesgadener Land.

Wimbachgries: een dal dat tot 300 meter hoog met puin gevuld is en zich over tien kilometer uitstrekt – een bizarre steenwoestijn tussen de Watzmann en de Hochkalter, vanuit Ramsau goed te bereiken.

Funtensee: het bergmeer in het Steinernes Meer geldt als een van de koudste plekken van Duitsland; in de winter worden hier regelmatig extreem lage temperaturen gemeten.

Haus der Berge: het bezoekerscentrum van het park in Berchtesgaden is de beste start. De tentoonstelling “Vertikale Wildnis” voert je op zo'n 1.000 vierkante meter van de bodem van de Königssee tot de bergtoppen; het hoogtepunt is een natuurfilm van twaalf minuten. Rond het huis laat de Panoramaweg de leefgebieden water, bos, alpenweide en rots zien, met uitzicht op Watzmann, Hochkalter en Jenner.

Openingstijden en entree

Het nationaal park is het hele jaar vrij toegankelijk. Voor het Haus der Berge geldt (gegevens van oktober 2026):

• dagelijks 9.00 tot 17.00 uur, laatste toegang tot de tentoonstelling “Vertikale Wildnis” om 16.00 uur
• volwassenen € 4, kinderen van 6 tot 16 jaar € 2, gezinnen € 10, kinderen tot 5 jaar gratis
• € 0,50 korting met de gastenkaart Berchtesgadener Land of een bus- en treinticket
• foyer, bioscoop, tijdelijke tentoonstellingen, bibliotheek en buitenterrein zijn gratis

Reken voor het huis op ruim drie uur. Bij regenweer in het hoogseizoen kunnen er langere wachttijden zijn. De boottocht over de Königssee wordt uitgevoerd door de Bayerische Seenschifffahrt; dienstregeling en prijzen vind je daar.

Bereikbaarheid en parkeren

Met de auto: via de A8 München–Salzburg, afrit Bad Reichenhall. In het nationaal park zelf is geen privéverkeer toegestaan. Bij de hoofdingangen zoals Königssee, Hintersee of Wimbachbrücke zijn betaalde parkeerplaatsen, die op mooie dagen vroeg vol zijn. Bij het Haus der Berge ligt een betaalde parkeerplaats tegenover de ingang.

Met bus en trein: Berchtesgaden heeft een station met verbinding via Freilassing. Vanaf het station loop je in 15 tot 20 minuten naar het Haus der Berge; de RVO-lijnen 839 en 841 stoppen er direct voor.

Regels, honden en toegankelijkheid

In het nationaal park geldt: blijf op de paden, houd honden aan de lijn, geen drones, geen vuur en niet kamperen. De rangers controleren ook vroeg in de ochtend en laat in de avond; wie na het einde van de dienstregeling op St. Bartholomä wil overnachten, wordt tegen betaling met een speciale boot teruggebracht. Het Haus der Berge is ook voor mensen met beperkte mobiliteit volledig toegankelijk, en voor blinde bezoekers is er een geleidesysteem met audiogids. Honden mogen de foyer en de horeca in, maar niet de vaste tentoonstelling – bij de parkeerplaats staan hondenboxen met water.

Beste reistijd: voor bergwandelingen is de zomer tot in het vroege najaar de beste tijd; hoger gelegen paden kunnen tot ver in het voorjaar onder de sneeuw liggen. In de herfst kleuren de bergbossen rond de Königssee bijzonder mooi. In de hoogzomer en in het weekend is het bij het meer erg druk – vertrek vroeg in de ochtend, dan heb je de eerste boten en de paden bijna voor jezelf. In de winter blijven het Haus der Berge en veel dalwandelingen toegankelijk, hoogtochten alleen voor ervaren bergbeklimmers.

Veiligheid: tochten in het hooggebergte vragen ervaring, uitrusting en een blik op het weerbericht. Informeer je voor vertrek over de begaanbaarheid van de paden.

In de buurt

• Berchtesgaden: historische dorpskern met Schloss Berchtesgaden.
• Salzbergwerk Berchtesgaden: rondleidingen diep in de berg.
• Kehlsteinhaus en Dokumentation Obersalzberg: de geschiedenis van het nationaalsocialisme op de Obersalzberg.
• Jenner: de berg met kabelbaan die bij het dorp hoort en uitzicht op de Königssee, direct aan het nationaal park.
• Salzburg: de Mozartstad ligt maar zo'n 25 kilometer verderop.